अमेरिकी कृषी विभागाने नुकत्याच प्रसिद्ध केलेल्या अंदाजानुसार वस्तूंच्या किमती कमी होतील असे दिसते. अर्थात, हे आताचे अगदी प्राथमिक अंदाज आहेत. पुढील वर्षी अमेरिकेसह इतर सर्व राष्ट्रांतील उत्पादन कसे होईल हे आताच सांगता येणार नाही. त्याचप्रमाणे मागणीसुद्धा अनिश्‍चित आहे. त्यामुळे या अंदाजाचा उपयोग जरा काळजीपूर्वक करावा. पुष्कळवेळा याचा किमतींवर परिणाम होतो. डॉ. अरुण प्र.

गेल्या महिन्यात मक्‍याचे दर दहा टक्‍क्‍यांनी उतरले असून, बिहारमधील नव्या पिकाची वाढती आवक हे प्रमुख कारण आहे. याशिवाय, आग्नेय आशियातील देशांनी भारताऐवजी लॅटिन अमेरिकन देशांकडून मका आयात सुरू केलीय, त्यामुळेही देशांतर्गत बाजारात मक्‍याचे दर उतरले आहेत... दीपक चव्हाण आंतरराष्ट्रीय बाजारात मक्‍याचे दर प्रति टनामागे तीस रुपयांनी उतरले आहेत. त्यामुळे भारतीय मक्‍याला मागणी कमी झाली आहे.

अमेरिकेतील प्राथमिक अंदाजानुसार या वर्षी कपाशीचे लागवड क्षेत्र कमी होण्याचा संभव आहे, त्यामुळे एप्रिल 2014 मधील किमती 22 टक्‍क्‍यांनी अधिक आहेत. हरभऱ्याच्या फ्युचर्स किमती सध्याच्या स्पॉट किमतीपेक्षा अधिक आहेत. हळदीचा लांबवरचा कल वाढता आहे. ज्यांच्याकडे गुळाचा साठा आहे त्यांनी तो त्यांना सप्टेंबर महिन्यात विकायचा असल्यास हेजिंग करावे. डॉ. अरुण प्र. कुलकर्णी गेल्या सप्ताहात सोयाबीन, गहू, बटाटा व गवार बी यांचे भाव वाढले.

मुंबई  - आर्थिक अनिश्‍चितता असतानाही केंद्र सरकारने 2013-14 या चालू आर्थिक वर्षासाठी 325 अब्ज डॉलर इतक्‍या निर्यातीचे लक्ष्य निश्‍चित केले आहे. याची माहिती आज संसदेत राज्यसभेमध्ये केंद्रीय वाणिज्य व उद्योग राज्यमंत्री डी. पुरंदेश्‍वरी यांनी एका लेखी उत्तरात दिली. सरकारच्या या निर्णयामुळे निर्यातदार व छोटे उद्योजक यांना नवी उभारी मिळणार असून, उत्पादने निर्यात करण्यासाठी भरपूर वाव मिळणार आहे.

चीनमध्ये कापसाची मागणी कमी झालेली आहे. मात्र भारत, बांगलादेश, तुर्की व पाकिस्तानमध्ये मोठ्या प्रमाणात कापसाची मागणी वाढलेली आहे. त्यामुळे हंगाम 2013-14 मध्ये एकंदरीत जागतिक पातळीवर कापसाची मागणी वाढणार आहे. गोविंद वैराळे इतर राज्यांच्या तुलनेत आपल्याकडे कापसाचा प्रति क्विंटल उत्पादन खर्च जास्त आहे. दोन वर्षांपूर्वी कापसाचे दर प्रति क्विंटल 7000 रुपयांपर्यंत वाढल्यानंतर पुन्हा 4000 रुपये प्रति क्विंटलपर्यंत कमी झाले.

रोम  - जागतिक पातळीवर अन्नधान्यांच्या किमतींमध्ये गत मार्च महिन्यात एक टक्‍क्‍याने वाढ झाली, असे संयुक्त राष्ट्रसंघाच्या जागतिक अन्न व कृषी संस्थेने नुकत्याच (ता. 11) जाहीर केलेल्या अहवालात नमूद केले. जागतिक अन्न व कृषी संस्था प्रत्येक महिन्याचा अन्नधान्यांच्या किमतीबाबतचा अहवाल प्रसिद्ध करीत असते. या अहवालात कडधान्ये, तेलबिया, डेअरीतील पदार्थ, मांस आणि साखरेच्या किमतीविषयी भाष्य करण्यात येते.

कांद्याची योग्य वेळी काढणी करून तो चांगला सुकविल्यास कांद्याची प्रत आणि आकर्षकपणा टिकून राहू शकतो. कांदा सुकविल्यानंतर साठवणुकीपूर्वी कांद्याची प्रतवारी करणे खूप महत्त्वाचे असते. शास्त्रोक्त पद्धतीने कांदा साठवण केल्यास साठवणुकीतील नुकसान कमी होते. कांदा चांगला सुकवून कांदाचाळीत भरला की तो पाच महिने चांगला टिकतो. डी. एम. साबळे देशात जून ते सप्टेंबर या चार महिन्यांसाठी अंदाजे 30 ते 40 लाख टन कांद्याची आवश्‍यकता असते.

पुणे  - "इन्सेक्‍टिसाईड इंडिया लि. आणि जपानमधील ओत्सुका ऍग्रीटेक्‍नो यांच्या संयुक्त संशोधन केंद्राच्या प्रकल्पाची पायाभरणी 15 मार्च रोजी राजस्थानमधील चौपान्की येथे झाली. या संयुक्त प्रकल्पात 40 कोटी रुपयांची गुंतवणूक करण्यात आली आहे. येत्या डिसेंबरमध्ये हे संशोधन केंद्र पूर्णपणे कार्यरत होणार आहे. या केंद्रामध्ये नवीन कीडनाशकांच्या बाबतीत संशोधन करण्यात येणार आहे.

नाशिक (प्रतिनिधी) : येथील बाजार समितीत शुक्रवारी (ता. 3) आले तेजीत होते. आल्याची 20 क्विंटल आवक झाली. आल्यास किमान 7000 व कमाल 9600 रुपये प्रति क्विंटल दर होता. आल्यास सरासरी 8500 रुपये प्रति क्विंटल दर असल्याचे बाजार समितीच्या सूत्रांनी सांगितले. येथील बाजार समितीत सटाणा, मालेगाव, देवळा, निफाड या तालुक्‍यांतून आल्याची आवक होते. गत दोन वर्षांपासून आल्याचे दर स्थिर राहिल्यामुळे बहुतांश शेतकऱ्यांनी आले सोडून इतर पिकांकडे मोर्चा वळवला होता.

मन हे ध्याले मन हे ध्याले, पूर्ण विठ्ठलचि झाले । अंतर्बाह्य रंगुनि गेले विठ्ठलचि ।। विठ्ठल म्हणता हरले पाप, पदरी आले पुण्य माप । विठ्ठल दीनाचा मायबाप विठ्ठलची । विठ्ठल जळी स्थळी भरला, रिता ठाव नाही उरला । आज म्या दृष्टीने पाहिला विठ्ठलची ।। ऐसा भाव घडूनी मनी, विठ्ठल आणिला निजध्यानी ।। अखंड वदो माझी वाणी विठ्ठलची ।। तो हा चंद्रभागे तीरा, पुंडलिके दिधला थारा । बापरखुमादेविवरा जडले पायी विठ्ठलची ।। संत ज्ञानेश्‍वर माउलींचा हा अभंग विठ ...

कापसाच्या जागतिक बाजारभावात या आठवड्यात थोडी वाढ झालेली आहे. मागील काही दिवसांपासून देशांतर्गत कापसाच्या दरात झालेली घसरण हा शेतकऱ्यांसाठी चिंतेचा विषय झालेला आहे. आतापर्यंत कापूस विक्रीसाठी थांबलेले शेतकरी पुढील काही दिवसांत कापूस विक्रीसाठी आतुर झाले आहेत.

शेतीमालाचा वायदे बाजार - (भाग 243) मिरचीच्या हेजिंगसाठी चांगली संधी अजूनही आहे. ज्यांच्याकडे गुळाचा साठा आहे, त्यांनी तो सप्टेंबर महिन्यात विकायचा असल्यास हेजिंग करावे. सोयाबीनच्या वाढत्या किमती रोखण्यासाठी फ्युचर्स किमतींवरील खरेदीसाठी मे, जून व जुलै करारांवर 10 टक्के स्पेशल मार्जिन लावण्यात आले आहे, त्याचाही परिणाम सोयाबीनच्या किमतींवर होण्याची शक्‍यता आहे.

सांगली : यू.एस.के. ऍग्रो सायन्सेसच्या मॅक्‍सीवेल एस. या नव्या सूक्ष्म अन्नद्रव्य उत्पादनाच्या विक्रीचा आरंभ नुकताच येथे झाला. प्रगतिशील शेतकरी शिवगोंडा पाटील, शिवाजीराव राजमाने, बाजार समितीचे माजी सभापती वैभव पाटील यांच्या प्रमुख उपस्थितीत हा कार्यक्रम झाला. कंपनीने शेतकऱ्यांच्या विश्‍वासावर चांगली मजल मारली आहे, त्यांचे हे प्रयत्न कौतुकास्पद असल्याचे श्री. पाटील यांनी सांगितले.

मुंबई (प्रतिनिधी) ः येथील कृषी उत्पन्न बाजार समितीत शुक्रवारी (ता. 26) लसणाची 520 क्विंटल आवक झाली होती. लसणास कमाल 6000 रुपये प्रति क्विंटल दर होते. त्यास सरासरी 3700 रुपये प्रति क्विंटल दर मिळाल्याचे बाजार समितीच्या सूत्रांनी सांगितले. स्थानिक संस्था कर (एलबीटी) विरोधी व्यापाऱ्यांनी पुकारलेल्या बंदमुळे धान्य आणि मसाले बाजारांच्या व्यवहारांवर प्रतिकूल परिणाम झाला असला, तरी मुंबईतील कांदा-बटाटा, फळे आणि भाजीपाला मार्केट सुरळीत सुरू आहेत.

राज्याच्या रेशीम संचालनालयामार्फत सर्व जिल्ह्यामध्ये रेशीम कार्यालयाची निर्मिती करण्यात आलेली आहे. त्यांच्यामार्फत रेशीम विस्ताराचे काम केले जाते. तसेच रेशीम शेती विकासासंबंधी योजना राबविल्या जातात. रेशीम शेतीबाबत तांत्रिक मार्गदर्शन केले जाते. डॉ. चंद्रशेखर हिवरे एकदा लागवड केल्यानंतर तुतीची झाडांपासून जवळपास 12 वर्षांपर्यंत पाला मिळत राहतो. याची छाटणी केली असता चांगल्या पाल्याचे उत्पादन मिळत राहते.

मिरचीचा लांबवरचा कल वाढता राहील मात्र नजीकच्या भविष्यात वाढत्या आवकेमुळे किमती आणखी घसरण्याचा संभव आहे, त्यामुळे हेजिंगसाठी अजूनही चांगली संधी आहे. ज्यांच्याकडे गुळाचा साठा आहे, त्यांनी तो सप्टेंबर महिन्यात विकायचा असल्यास हेजिंग करावे. हळदीचाही लांबवरचा कल वाढता आहे. डॉ. अरुण प्र. कुलकर्णी गेल्या सप्ताहात कपाशी, साखर, हळद, हरभरा व बटाटा यांचे भाव घसरले, इतरांचे भाव वाढले (आलेख 1 बघावा).

आंतरराष्ट्रीय पातळीवर मंदीचे वातावरण, तसेच "कॉटन कार्पोरेशन ऑफ इंडिया'ने कापसाच्या गाठींच्या विक्रीची घोषणा केली, त्यामुळे बाजारात कापसाच्या गाठींचा मोठा स्टॉक उपलब्ध झाला, त्यामुळे कापसाच्या दरात घसरण झाली आहे. गोविंद वैराळे मागील दोन आठवड्यांपासून सोन्या- चांदीच्या मंदीसोबत कापसाच्या बाजारातसुद्धा प्रति क्विंटल 300 ते 400 रुपयांची घसरण झाली.

भारतातील चिकन लेग्जच्या आयातीवरील बंदीविरोधात अमेरिकेने जागतिक व्यापार संघटनेकडे (डब्ल्यूटीओ) तक्रार दाखल केली आहे. यासंदर्भात उभय पक्षांत समेट घडविण्यासाठी "डब्ल्यूटीओ'अंतर्गत रखडलेली चर्चा पुन्हा सुरू झाली असून, भारतीय पोल्ट्री उद्योगाचे त्याकडे लक्ष लागले आहे. दीपक चव्हाण भारतीय आणि अमेरिकन नागरिकांच्या आहारशैलीतील, खास करून चिकनच्या खाण्याच्या पद्धतीत भिन्नता आहे.

या वर्षी हळदीचे उत्पादन बरेच कमी आहे मात्र गेल्या वर्षीचा साठा शिल्लक आहे. पुढील महिन्यात हळदीची देशांतर्गत व निर्यात मागणी वाढण्याचा संभव आहे त्यामुळे लांबवरचा कल वाढता आहे. हरभऱ्याच्या पुढील किमती रब्बी उत्पादन व आयात यांवर अवलंबून असतील. हरभऱ्याच्या फ्युचर्स किमती 4.5 टक्‍क्‍यांनी अधिक आहेत. डॉ. अरुण प्र. कुलकर्णी काही नवीन करारासाठी 10 एप्रिल पासून "एनसीडीईएक्‍स'मध्ये व्यवहार सुरू झाले आहेत.

कापसाचा आधारभूत दर हा संपूर्ण राज्याकरिता एकसारखा ठरविला जातो. राज्यातील कपाशी उत्पादन खर्च पाहता कपाशीच्या आधारभूत दरामध्ये अपेक्षित वाढ होणे गरजेचे आहे. गोविंद वैराळे कृषिमूल्य आयोगाने हंगाम 2013-14 च्या खरीप पिकासाठी आधारभूत दरात शिफारस केली आहे. लांब धाग्याच्या कापसासाठी आधारभूत दरात 100 रुपये प्रति क्विंटलची वाढ झाली. त्यामुळे लांब धाग्याच्या कापसासाठी 4000 रुपये प्रति क्विंटल अशी शिफारस आहे.

गेल्या वीस वर्षांमध्ये भारतात एकूण काजू उत्पादनामध्ये दुपटीपेक्षा वाढ होत असल्याचे चित्र दिसत असले तरीही प्रति हेक्‍टरी उत्पादन कमी आहे. त्या तुलनेत उत्पादकतेच्या बाबतीत व्हिएतनामसारख्या देशाने चांगलीच मुसंडी मारल्याचे चित्र जागतिक पातळीवर दिसून येत आहे. भारतातील काजू उत्पादन  - -2012-13 या वर्षी 9.8 लाख हेक्‍टर क्षेत्रावरून 7.3 लाख टन कच्च्या काजूचे उत्पादन घेतले आहे. - या आधी 1993-94 मध्ये 5.65 लाख हेक्‍टर क्षेत्रामधून 3.

दिल्लीतील आंतरराष्ट्रीय परिषदेत व्यक्त झाला विश्‍वास यंदा 13 टक्के वृद्धीदर नवी दिल्ली  - पेयनिर्मिती उद्योगाची नाळ थेटपणे कृषी क्षेत्राशी जुळलेली आहे. या उद्योगाचा विकासदर वाढत आहे. यापुढेही तो वाढत राहिल्यास देशातील लाखो शेतकऱ्यांना फायदा होईल, असा निष्कर्ष येथे आयोजित आंतरराष्ट्रीय परिषदेत व्यक्त करण्यात आला.

आशियातील सर्वांत मोठा सोयामिल उत्पादक देश अशी ओळख यंदाही भारताने सार्थ ठरविली आहे. इराण, दक्षिण कोरियासह आग्नेय आशियातील देशांकडून भारतीय सोयामिलची मोठ्या प्रमाणावर आयात झाल्याने सोयाबीनला चार हजारांचा दर मिळाला. विशेष म्हणजे, शेतकऱ्यांनी सोयाबीन विक्रीबाबत घाई न करता सामूहिक शहाणपण दाखविले. टप्प्याटप्प्याने सोयाबीन विक्री केली. त्यामुळेच यंदाही चार हजारांचा दर पाहायला मिळाला.

अमेरिकी कृषी विभागाच्या नवीन अंदाजानुसार गव्हाच्या जागतिक पुरवठ्यात व वर्षअखेरच्या साठ्यात अनुक्रमे 4.8 व 9.3 टक्‍क्‍यांची घट अपेक्षित आहे. भारतातील उत्पादन या वर्षी मागील वर्षाइतकेच राहील किंवा वाढेल असा नवीन अंदाज आहे. त्यामुळे मेनंतर सुद्धा भाव फार वाढण्याची शक्‍यता कमी झाली आहे. त्यामुळे मागील साठा काढून टाकणे योग्य राहील. मिरचीच्या हेजिंगसाठी ही चांगली संधी अजूनही आहे.

जागतिक स्तरावर कापसाचे अपेक्षित उत्पादन देशातील कापसाची मागणी, निर्यात इत्यादी सर्वांगीण बाबी पाहता कापसाची मंदीची शक्‍यता कमी आहे. चीनकडून कापसाची तसेच धाग्याची मागणी वाढत आहे. गोविंद वैराळे मागील आठवड्यात कापसाचा जागतिक बाजारपेठेतील दर 95 सेंट प्रति पौंड असा होता. सध्या जागतिक बाजारपेठेत कापसाच्या दरात दोन सेंटने कमी होऊन 93 सेंट प्रति झालेले आहेत.

शेतीचे हिशेब लिहिताना खतावणी कशी ठेवावी, तसेच व्यापाऱ्यांप्रमाणे आपला ताळेबंद कसा मांडावा याची माहिती प्रत्येक शेतकऱ्याला असली पाहिजे. या नोंदीवरून नेमका खर्च कोणत्या कारणासाठी झाला हे लगेच लक्षात येईल. अनंत दिवेकर खतावणी  - बाजारात छापील खतावण्या मिळतात त्यांचा वापर करता येईल, अथवा याही छापून उपलब्ध झाल्यास त्याचा शेतकऱ्यांना चांगला फायदा होऊ शकेल. या खतावणीमध्ये प्रत्येक खर्च व उत्पन्नाची एकत्रित नोंद उपलब्ध होऊ शकते.

सातारा - किसन वीर सातारा सहकारी साखर कारखान्यास आर्थिक हातभार लावणाऱ्या डिस्टिलरीतून (आसवणी) या हंगामात आणि कारखान्याच्या इतिहासात विक्रमी एक कोटी 28 हजार 834 लिटर अल्कोहोलचे (र्नेटिफाईड स्पिरीट) उत्पादन झाले आहे. त्यानिमित्त डिस्टिलरीतील मशिनरींचे पूजन चिंधवली ग्रामपंचायतीचे नवनिर्वाचित सदस्य भिकाजी पवार, विठ्ठल इथापे, नारायण लांडगे, नारायण इथापे, सौ. माया पवार, सौ.

नगर  - शेती उपयोगी अवजारे आणि नांगरफाळांचे उत्पादन करणाऱ्या बोथरा उद्योग समूहाने अनब्रेकेबल पाण्याच्या टाक्‍या तयार केल्या आहेत. या टाक्‍यांची क्षमता 200 ते 1250 लिटर इतकी आहे. याबाबत माहिती देताना कंपनीचे संचालक पेमराज बोथरा म्हणाले, की या पाण्याच्या टाक्‍या अत्याधुनिक स्वयंचलित ब्लोमोल्डिंग आणि ट्रिपल लेअर तंत्रज्ञानाने तयार करण्यात आल्या आहेत. या टाकीत शेवाळनिर्मिती होत नाही.

पुढील आठवड्यापासून रब्बीतील मक्‍याची आवक वाढेल. पुढचे दोन महिने ही आवक सुरू राहील. सध्या खरिपातील साठवलेला मकाही बाजारात येतोय. गेल्या महिन्यातील मक्‍याचा बाजारभाव आणि पुढील काळातील देशांतर्गत गरज, आवक, निर्यात आदी बाबींचा हा घेतलेला आढावा... - दीपक चव्हाण माल विकून पश्‍चात्ताप करावा पण तो ठेवून पस्तावू नये, अशी म्हण आहे. शेतकऱ्यांकडून मका घेऊन यंदा ज्यांनी साठेबाजी केली, त्यांना या म्हणीचा चांगलाच प्रत्यय येतोय.

शेतीमालाचा वायदेबाजार - भाग 238 यापुढे तांबड्या मिरचीची आवक वाढती होण्याची शक्‍यता आहे, त्यामुळे नजीकच्या भविष्यात किमती घसरण्याचा संभव आहे. नवीन अंदाजानुसार भारतातील कपाशीचे उत्पादन पाच टक्‍क्‍यांनी कमी होण्याची शक्‍यता आहे. अमेरिकी कृषी विभागाच्या अंदाजानुसार कपाशीचा जागतिक पुरवठा मात्र गेल्या वर्षीच्या तुलनेने नऊ टक्‍क्‍यांनी अधिक राहील. कपाशीचा वर्षअखेरचा साठासुद्धा 18.5 टक्‍क्‍यांनी अधिक राहील.

गोविंद वैराळे 1) मागील आठवड्यात कापसाच्या जागतिक बाजारभावात उच्चांकी 98 सेंट प्रति पौंड वाढ झाली होती मात्र पुढील तीन ते चार दिवसांत जागतिक भावात सुमारे तीन ते चार सेंट प्रति पौंड घसरण होऊन सध्याचे भाव 95 सेंट प्रति पौंड झालेले आहेत. 2) देशांतर्गत कापूस दरातसुद्धा प्रति क्विंटल 200 रुपयांच्या जवळपास घसरण झालेली आहे. सध्याचे कापूस दर 4700 ते 4800 रुपये प्रति क्विंटल असे आहेत.