Last Update:
 
ऍग्रो प्लस
जनावरांच्या शरीरामध्ये आम्ल-अल्कली संतुलन, पाण्याचे संतुलन राखण्याचे काम कॅल्शियम करते. मांसपेशी व मज्जा संस्थेवर नियंत्रण, गर्भाच्या वाढीसाठी आणि दूधउत्पादनासाठी कॅल्शिअम महत्त्वाचे ठरते. याच्या कमतरतेमुळे जनावरांच्यामध्ये प्रजोत्पादनासंबंधी समस्या उद्‍भवतात. दुग्धज्वर आजार होतो. हे लक्षात घेऊन पशुवैद्यकाच्या सल्ल्याने उपचार करावेत. डॉ. प्रफुल्लकुमार पाटील जनावरांच्या शरीरात कॅल्शिअमचे प्रमाण जवळजवळ १.३३ टक्के एवढे असते.

Wednesday, April 23, 2014 AT 05:00 AM (IST)

गाई-म्हशींमध्ये माज दाखवण्याची लक्षणे, प्रमाण आणि वेळ हे प्रत्येक जातीनुसार आणि जनावरानुसार वेगवेगळे असतात. कृत्रिम रेतन हे जनावर माजावर आल्यावर १२ तासांनंतर करावे. पशुपालकांनी कृत्रिम रेतन फक्त नोंदणीकृत पशुवैद्यकाकडूनच करावे. कृत्रिम रेतन केल्याची नोंदवही ठेवावी. डॉ. अंबादास माडकर, डॉ. शरद दुर्गे, डॉ. नितीन पवार कृत्रिम रेतन हे कमी वेळेत किफायतशीर दुग्धव्यवसाय वाढविण्याकरिता वरदान आहे. यामुळे दुधाळ गाई-म्हशींच्या संगोपनास मदत होते.

Tuesday, April 22, 2014 AT 05:15 AM (IST)

जित्सया ही औषधी वनस्पती हाडांच्या दुखण्यावर किंवा हाडांच्या आजारावर, मधुमेह नियंत्रित करण्यासाठी वापरली जाते. ही प्रजाती देखणी आकर्षक असल्याने बागबगीचे, रस्त्याचा दुभाजक, प्रेक्षणीय स्थळे, शाळा, महाविद्यालये इ. ठिकाणी लावण्यास उपयुक्त आहे. कविता मुसमाडे आणि डॉ. दिगंबर मोकाट "जित्सया' या वनस्पतीस शास्त्रीय भाषेत "स्परमॅडिक्‍टिऑन सॉव्हीलॉन्स' या नावाने वनस्पती विश्‍वात ओळखले जाते.

Tuesday, April 22, 2014 AT 04:45 AM (IST)

जनावरांमध्ये संसर्गजन्य रोगाचा प्रसार हवा, पाणी, पक्षी यांच्यामार्फत झपाट्याने होतो. संसर्गजन्य रोगाने जनावरांचा मृत्यू झाल्यास योग्य पद्धतीने विल्हेवाट लावावी. अन्यथा संसर्गजन्य रोगाचा प्रसार होऊन इतर जनावरे रोगाने प्रादुर्भावित होण्याची शक्यता असते. स. यू. सूर्यवंशी,के. आर. भोईर १) मृत जनावराचे नाक, कान, घसा, तोंड, गुदद्वार, जननेंद्रियांचा बाह्य भाग इत्यादी शारीरिक भागांतून स्राव किंवा दुर्गंधी येण्याची शक्यता असते.

Tuesday, April 22, 2014 AT 04:15 AM (IST)

दुग्धपदार्थनिर्मिती व्यवसाय करू इच्छिणाऱ्या परंतु या संदर्भात जुजबी माहिती असणाऱ्या वाचकांच्या प्रश्‍नांची उत्तरे आजच्या लेखात देत आहोत. या व्यवसायात येऊ इच्छिणाऱ्यांना या लेखाचा नक्कीच उपयोग होईल . डॉ. धीरज कंखरे प्रा. सोमनाथ माने मागील अनेक लेखांतून मिळणारा प्रतिसाद पाहता दुग्धपदार्थनिर्मिती व्यवसायासाठी उत्सुक असणाऱ्या अनेकांसमोर काही समान पायाभूत प्रश्‍न उपस्थित होत होते.

Monday, April 21, 2014 AT 05:00 AM (IST)

- डॉ. रामचंद्र साबळे महाराष्ट्रावर, तसेच संपूर्ण भारतावर हवेचा दाब १००८ हेप्टापास्कल इतका समान राहणार आहे. याचा सरळ अर्थ म्हणजे भारतातील भूमीच्या पृष्ठभागावरील हवेचा दाब कमी झाला आहे. त्याचप्रमाणे महाराष्ट्रातील भूमीच्या पृष्ठभागावरीलही हवेचा दाब कमी झाला आहे.

Saturday, April 19, 2014 AT 04:45 AM (IST)

डॉ. रामचंद्र साबळे - भारतास निर्यातीद्वारा सन २०१३ मध्ये ७० अब्ज डॉलर प्राप्त झाले. त्यांतील ६५ अब्ज डॉलरचे उत्पन्न सॉफ्टवेअर सर्व्हिसेसमधून प्राप्त झाले. भारतानंतर चीनला ६० अब्ज डॉलर, तर फिलिपिन्सला २५ अब्ज डॉलर प्राप्त झाल्याचे जागतिक बँकेने नुकतेच जाहीर केले आहे. यामुळे भारतास समृद्ध बनवण्यात सॉफ्टवेअर सर्व्हिसेसचा वाटा मोठा आहे. परदेशात नोकरी करणाऱ्या भारतीयांकडून आपल्या देशात पैसे पाठवण्याचे प्रमाण सन २०१४ मध्ये वाढेल.

Thursday, April 17, 2014 AT 05:00 AM (IST)

सध्या उन्हाळा सुरू झाला आहे. यामुळे खूप मोठ्या प्रमाणावर नियोजनाची गरज भासते व हे नियोजन जर आपण व्यवस्थितरीत्या केले, तर आपल्या ब्राॅयलरचे उत्पन्न मोठ्या प्रमाणात मिळू शकते. नवाज शिकलगार ब्रॉयरल पक्ष्यांना विविध वातावरण, नियोजन, निवास, शारीरिक इत्यादी गोष्टींमुळे ताण निर्माण होतो. त्याचा सरळ उत्पादनावर परिणाम होतो. वातावरणातील ताण म्हणजे सध्या उन्हाळा सुरू झाला आहे.

Wednesday, April 16, 2014 AT 05:30 AM (IST)

कुक्कुटपालन व्यवसायामध्ये कोंबड्यांचे त्यांना लागणारे खाद्य शेडजवळील कोठारामध्ये साठवून ठेवले जाते पण खाद्य साठवून ठेवण्याच्या अयोग्य पद्धतीमुळे बुरशीजन्य रोग उदा.- ऍफ्लोटॉक्‍सिकॉसिस, ब्रुडर न्यूमोनिया (ऍस्परगिलॉसिस), ऑकरॅटॉक्‍सी-कॉसिस यांचा फैलाव होण्याची शक्‍यता असते. त्याचप्रमाणे खाद्यकोठारामधील दमट वातावरण, कमी-जास्त तापमान, जागा कोरडी नसणे इ.सारख्या अनेक कारणांमुळे बुरशीजन्य रोग कोंबड्यांना खाद्यामार्फत होतात.

Wednesday, April 16, 2014 AT 05:15 AM (IST)

शेळीपालन हा व्यवसाय नफ्यात करावयाचा असेल, तर गोठाबांधणीसाठी कमीत कमी खर्च व स्वतःचा चारा तयार केल्यास हा व्यवसाय उत्तम आहे. शेळीपालनामध्ये वेगवेगळ्या गोष्टींच्या नोंदीसाठी विशेष महत्त्व आहे. शेळीपालनामध्ये तक्त्यांनुसार विविध नोंदी ठेवणे खूप आवश्‍यक आहे. जर शेळीपालकांनी नोंदी ठेवल्या तर तो शेळीपालन व्यवसाय नफ्यात आल्याशिवाय राहत नाही. डॉ. तेजस शेंडे भारतात शेळीला गरिबांची गाय म्हणतात.

Tuesday, April 15, 2014 AT 05:00 AM (IST)

शाश्‍वत शेतीच्या वाटा या सदरातून आपण विविध विषयांवर चर्चा केली. गेल्या काही वर्षांत जागतिक शेतीचे चित्र बदलत आहे. त्याप्रमाणे आपल्यालाही बदलले पाहिजे. नवीन तंत्रज्ञानाच्या बरोबरीने आपल्याकडील पारंपरिक तंत्रज्ञानाचा मिलाफ घालत शेती फायदेशीर करायला हवी. साध्या साध्या गोष्टीतून पीक व्यवस्थापनावरील खर्च कमी करणे शक्‍य आहे. ऊर्जेची बजत होईल, नुकसान टाळता येईल.

Sunday, April 13, 2014 AT 12:00 AM (IST)

वेगवेगळ्या राज्यातील अनेक मिठाया, उदा.- खवा जिलबी, पयासम, कुल्फी, पंतुआ, लालमोहन, कलाकंद अजूनही अनेक भागांतील लोकांना माहीत नाहीत. असे पदार्थ जेथे प्रचलित नाहीत, तेथे "नवीन' पदार्थ म्हणून विकता येतील किंवा या पदार्थांत स्थानिक पातळीवर मूल्यवर्धन करून एखादा वेगळा पदार्थ ग्राहकांना देता येईल. तसेच चांगले, पौष्टिक, पारंपरिक दुग्धपदार्थ टिकून राहतील. भारतातील अनेक राज्यांत विविध भागांत दुधापासूनच्या अनेक प्रकारच्या मिठाई प्रसिद्ध आहेत.

Sunday, April 13, 2014 AT 12:00 AM (IST)

प्राचीन जलसंचय तंत्र - कश्‍यप ऋषी कश्‍यप ऋषींनी नदीमुखापासून तलाव ते कालव्यांचाही केला होता विचार कश्‍यप ऋषींनी तलावाच्या बांधकामाचे अत्यंत शास्त्रशुद्ध पद्धतीने विवेचन केले आहे. तलाव बांधत असताना शिल्पशास्त्रात पारंगत असलेल्या तज्ज्ञ व्यक्तीकडून राजाने आराखडा करावा. कश्‍यपांनी खेड्यांच्या साखळीची कल्पना मांडली असून, ती अत्यंत महत्त्वाची आहे.

Sunday, April 13, 2014 AT 12:00 AM (IST)

डॉ. रामचंद्र साबळे महाराष्ट्रावर १००८ हेप्टापास्कल हवेचा दाब या आठवड्यात राहील. मध्य भारतावर १००४ हेप्टापास्कल, तर हिमालयाच्या पायथ्याशी म्हणजेच उत्तरेकडे हवेचा दाब १००२ हेप्टापास्कल राहील. वाऱ्याची दिशा दक्षिणेकडून उत्तरेकडे असेल. हवेच्या दाबातील फरक लक्षात घेता वारे वेगाने वाहतील. वारे समुद्राच्या पाण्याची वाफ ढगांच्या रूपाने मोठ्या प्रमाणात दक्षिणेकडून उत्तर दिशेने वाहतील.

Saturday, April 12, 2014 AT 05:15 AM (IST)

जगभरात तेलाचा वापर फार पूर्वीपासून होतो आहे. पूर्वी तो अन्न शिजवण्यासाठी, समई, टेंभेस पणत्यातून जाळून उजेडासाठी, गाडीचे वंगण म्हणून होत असे. आता त्याचे क्षेत्र वाढले. गेल्या काही वर्षांत साबण, सौंदर्य प्रसाधने, औषधेनिर्मिती आणि वाहनांचे इंधन म्हणूनही तेलाचा वापर होतो आहे. मानवाच्या सुखी जीवनासाठी ऊर्जेची गरज प्रचंड प्रमाणावर आहे, तसेच शेतीसाठीही ऊर्जेची प्रचंड गरज असते. काही ऊर्जा कळत तर काही नकळत वापरली जाते.

Thursday, April 10, 2014 AT 05:15 AM (IST)

पूर्व आणि मुख्य परीक्षेच्या दृष्टीने चालू घडामोडी हे सदर महत्त्वाचे आहे. त्याचप्रमाणे मौखिक परीक्षेच्या दृष्टीनेही ते महत्त्वाचे ठरते. मौखिक परीक्षेत मिळणाऱ्या गुणांवर त्या उमेदवाराचा उत्तीर्ण होण्याचा क्रम ठरतो. त्यानुसार त्या उमेदवारांना पदे प्राप्त होतात, त्यामुळेच महाराष्ट्रातील, भारतातील आणि जगातील चालू घडामोडींचे उमेदवारांना सखोल ज्ञान असणे महत्त्वाचे आहे.

Thursday, April 10, 2014 AT 04:45 AM (IST)

स्वच्छ दूधनिर्मितीबरोबर दुधाच्या प्रतवारीलाही तेवढेच महत्त्व आहे. दुधाची ही प्रतवारी दूध देणाऱ्या जनावरांच्या अानुवंशिक घटकावर अवलंबून असते. सध्या दुधाच्या प्रतवारीत महत्त्वाचा घटक असणाऱ्या प्रथिनाविषयी चर्चा सुरू आहे. जनुक पडताळणीसाठी सूक्ष्म अनुवंश शास्त्रामधील PCR-RELP पद्धत वापरली जाते. डॉ. तेजस शेंडे, डॉ. ए. पी. कुलकर्णी बीटा केसिनच्या जनुकामध्ये वेगवेगळे घटक असतात. त्यामध्ये जसे की A१ जनुक व A२ जनुक हे मूळ घटक आहेत.

Wednesday, April 09, 2014 AT 05:00 AM (IST)

गव्हाचे काड बरेच शेतकरी जाळून टाकतात किंवा फेकून देतात. त्याएेवजी या काडावर चार टक्के युरिया द्रावणाची प्रक्रिया केली तर त्यापासून उत्कृष्ट पशुखाद्य तयार होते. ही प्रक्रिया करताना पशुतज्ज्ञांचे मार्गदर्शन घेणे आवश्‍यक आहे. डॉ. दीपक धर्माधिकारी वाळलेला चारा, हिरवा चारा आणि पेंड हे घटक जनावरांच्या आहारात खूप महत्त्वाचे अाहेत.

Tuesday, April 08, 2014 AT 06:00 AM (IST)

फळांचा, साखर व इतर पदार्थांचा वापर करून मूल्यवर्धित दुग्धपदार्थ ग्राहकांना देता येतील. यासाठी मोठ्या मशिनरींची गरज नाही. साधा शेतकरीही घरच्या घरी मूल्यवर्धनाचे तंत्रज्ञान वापरू शकतो. यासाठी काही दुग्धपदार्थांच्या मूल्यवर्धनाचे तंत्रज्ञान आजच्या लेखात थोडक्‍यात नमूद करत आहोत. डॉ. धीरज कंखरे प्रा. सोमनाथ माने दुग्धपदार्थांतील मूल्यवर्धन करण्यास खूप मोठी संधी आहे.

Monday, April 07, 2014 AT 05:30 AM (IST)

प्राचीन जलसंचय तंत्र कश्‍यपाने (इ.स. सातवे/आठवे शतक) प्रामुख्याने नदीमातृक म्हणजेच बागायती शेतीच्या जलनियोजनाचे विवरण आपल्या दोन ग्रंथांमध्ये केले आहे. हे दोन्ही ग्रंथ कृषी विषयाशी निगडित असूनही त्यामध्ये कुठेही पुनरुक्ती नाही. उलट ते एकमेकांस पूरक आहेत. कृषी सुक्त या ग्रंथातील फार मोठा भाग (१/२५ - १८१) कृत्रिम जलाशयाविषयी विवरण करणारा आहे. त्यातील काही महत्त्वाच्या मुद्द्यांची नोंद जलसंचय तंत्राच्या अनुषंगाने घेतली आहे.

Sunday, April 06, 2014 AT 12:00 AM (IST)

शेती सुधारण्यासाठी लहान-लहान शेतकऱ्यांनी एकत्र येऊन पीकनिहाय गटशेती करावी. त्यामुळे उत्पादनखर्चात बचत होईल. विक्री व्यवस्था उभारणे सोपे जाईल. गावामध्येच प्रक्रिया उद्योगाचीही उभारणी सामूहिक पद्धतीतून शक्य आहे. अशा केंद्राची मालकी सार्वजनिक असेल. यामध्ये प्रामुख्याने फळ प्रक्रिया, डाळ प्रक्रिया, तेल गिरणी, पशुखाद्य निर्मिती, दूध प्रक्रिया, कृषी सेवा केंद्र अशी अनेक उदाहरणे देता येतील. गावामध्येच लहान उद्योगांची सुरवात होईल.

Sunday, April 06, 2014 AT 12:00 AM (IST)

डॉ. रामचंद्र साबळे बंगालच्या उपसागराचे तापमान वाढत असून ते ३०२ ते ३०३ केल्व्हिन्स इतके वाढेल. हिंदी महासागराच्या पाण्याचे तापमान पश्‍चिमेस ५ अंश विषुववृत्तापासून उत्तरेस वाढत आहे. याचा निश्‍चित परिणाम या पुढील १५ दिवसांतील हवामानावर दिसून येईल. या क्रियेमुळे मोठ्या प्रमाणात पाण्याची वाफ होऊन ढगनिर्मितीस हवामान अनुकूल राहील आणि एप्रिल महिन्यात उन्हाळी पावसास हवामान अनुकूल बनेल, अशी सध्याची स्थिती आहे.

Saturday, April 05, 2014 AT 06:00 AM (IST)

डॉ. रामचंद्र साबळे भारत सरकार आणि राज्य सरकारने शैक्षणिक धोरणासाठी मार्गदर्शक तत्त्वे तयार केली आहेत. त्यानुसार कायदे तयार करण्यात आले आहेत. भारताच्या घटनेतील कलम-४ नुसार ही तत्त्वे तयार करण्यात आली आहेत. धोरणे बनवताना सामाजिक न्याय, आर्थिक न्याय, समाजकल्याण, परदेशी धोरण आणि त्यानुसार प्रशासकीय आणि कायद्यानुसार कार्यपद्धती ठरवण्यात आली.

Thursday, April 03, 2014 AT 05:30 AM (IST)

डॅनिअल रुबेन शेती हे भारतीय संस्कृतीचे उगमस्थान. आपली संस्कृती घडवण्यात शेतीचा मोठा वाटा आहे मात्र, शेती करण्याच्या आणि कसण्याच्या परंपरेत बदल झाले. त्याचा परिणाम पीक उत्पादनावर दिसतो आहे. मागच्या शतकाच्या मध्यापर्यंत देशात दंडकारण्याचा मोठा भाग आपण जपून ठेवला होता. पूर्वी आपल्या पूर्वजांच्या नकळत उदंड असलेल्या मधमाश्‍या बिनबोभाट पिकांचे परागीभवन घडवून आणायच्या. त्यांच्या अखंड अव्याहत बागडण्याने शेते उदंड पिकायची.

Thursday, April 03, 2014 AT 05:30 AM (IST)

1) फळांचे काप सूर्यप्रकाशात किंवा वाळवणी यंत्रात ठेवून त्यातील पाण्याचे प्रमाण कमी करता येते. उदा  - सुकेळी, आंबा पोळी, मनुका, सुके अंजीर, फणसपोळी इत्यादी. 2) फळांच्या गरातील किंवा रसातील एकूण विद्राव्य घटकांचे प्रमाण वाढविण्यासाठी मुख्यत्वे साखरेचा उपयोग केला जातो. उदा. ः जॅम, जेली, मार्मालेड, मुरंबा, स्क्वॅश, सिरप इत्यादी. 3) काही फळांच्या बाबतीत मिठाचे द्रावण वापरून पदार्थांचे आयुष्य वाढविले जाते. उदा.

Wednesday, April 02, 2014 AT 05:30 AM (IST)

सध्याच्या काळात देशातील बाजारपेठेत कापसाची आवक मंदावलेली आहे. सध्या १.५० ते १.६० लाख गाठींची आवक होत आहे. सध्या गुजरातमधील दररोजची कापसाची आवक ५५ हजार गाठींवरून ४५ हजार गाठींवर आली आहे. सध्याचे वाढलेले तापमान, आर्थिक अडचणी, बाजारपेठेत वाढलेला साठा आणि सुताची कमी मागणी याचा परिणाम देशांतर्गत बाजारपेठेवर झाला आहे. बाजारपेठेत सध्या २७५ लाख गाठी आत्तापर्यंत आलेल्या आहेत. भारतीय कापूस महामंडळाने २.

Wednesday, April 02, 2014 AT 05:15 AM (IST)

रोगमुक्त व सशक्त ब्रॉयलर कोंबड्यांची पिल्ले निवडावीत. त्यावरच व्यवसायाचे गणित अवलंबून आहे. हॅचरीमध्ये पिल्लांना लसीकरण झालेले असावे. शिफारशीनुसार लसीकरण करावे. नवाज शिकलगार वादळी वारा, पाऊस यापासून संरक्षण मिळावे, तसेच स्वच्छ सूर्यप्रकाश लंबरुपी पडावा यासाठी ब्रॉयलर पक्ष्यांसाठी शेडची रचना करताना उत्तर-दक्षिण दिशेस करावी. पोल्ट्री फार्मच्या जमिनीची पातळी आजूबाजूच्या जमिनीपेक्षा उंच असावी.

Wednesday, April 02, 2014 AT 05:00 AM (IST)

पनीर व छन्ना उत्तमरीत्या टिकविण्यासाठी शिफारशीत टिकवण क्षमता वाढविणाऱ्या घटकांचा वापर करावा. योग्य पद्धतीने पॅकेजिंग करावे. खवा तयार करताना स्वच्छतेकडे लक्ष द्यावे. सुधारित तंत्रज्ञानाचा अवलंब करावा. डॉ. धीरज कंखरे, प्रा. सोमनाथ माने, डॉ. राहुल देसले पनीर व छन्ना हे पदार्थ लवकर खराब होणारे आहेत. सामान्य तापमानाला (25 ते 30 अंश सेल्सिअस) पनीर व छन्ना जास्तीत जास्त एक दिवस टिकू शकतात.

Monday, March 31, 2014 AT 05:45 AM (IST)

राब करणे ही पूर्वापारपासून चालत आलेली पद्धत आहे. खास करून कोकणात भात खाचरात राब केला जातो. वाळलेले शेण-गोवऱ्या, गवत, पाला-पाचोळा, काड-कूड वगैरे जमवून शेतावर व्यवस्थित रचून पेटवून देण्यात येते, तर ऊस बागायतदार तोड झाली, की उरलेले पाचट पेटवून देतात. तोही एक प्रकारे राब होतो. राब करण्यात अनेक तोटे आहेत. राब करून जमीन भाजल्याने वरच्या थरातील तापमान वाढते, त्यामुळे तेथील सर्व सूक्ष्मजीव नष्ट होतात. त्यांची संख्या पूर्वपदावर येण्यास बराच कालावधी लागतो.

Sunday, March 30, 2014 AT 12:00 AM (IST)

प्राचीन जलसंचय तंत्र ः कृषिपराशर हा इ. स. पहिल्या शतकातला कृषी शास्त्रावरचा ग्रंथ कालदृष्ट्या अर्थशास्त्राच्या आधीचा आहे. पराशराचा हा ग्रंथ कृषी शास्त्रावरील भारतातीलच नव्हे, तर जगातील आद्यग्रंथ म्हणावा लागेल. त्याने कृषीचा अत्यंत शास्त्रीय पद्धतीने विचार केला आहे. - प्राचीन काळी शेती सर्वस्वी पावसावर अवलंबून असे. पाऊस हा प्रार्थना करण्याची देवता नसून, अभ्यासाने समजून घेण्याचा विषय आहे, असे मत तो त्या काळातही निर्भयपणे मानतो.

Sunday, March 30, 2014 AT 12:00 AM (IST)

- डॉ. रामचंद्र साबळे महाराष्ट्रावरील हवेचा दाब पुन्हा कमी होत असून, तो 1008 हेप्टापास्कल इतका राहणार आहे. साधारणपणे असाच समान हवेचा दाब उत्तर भारत आणि दक्षिण भारतात राहणार आहे. त्यामुळे संपूर्ण भारतभर समान हवेचा दाब या आठवड्यात राहण्याची शक्‍यता आहे. संपूर्ण अरबी समुद्रातील दक्षिण भागातील पाण्याच्या पृष्ठभागाचे तापमान 302 ते 303 केल्व्हिन्स इतके राहणार आहे.

Saturday, March 29, 2014 AT 05:45 AM (IST)

 
 
About Us | Contact Us | Ad Rate Card | RSS
© Copyrights 2014 Agrowon.com - All rights reserved.
of
Powered By: