Last Update:
 
ऍग्रो प्लस
डॉ. रामचंद्र साबळे अद्यापही मान्सूनवर अल निनोचा प्रभाव काही प्रमाणात आहे. मात्र तो कमी झाल्याने गेल्या आठवड्यात चांगला पाऊस झाला. त्यामुळे राज्यातील पेरण्यांचे चित्र झपाट्याने बदलत आहे. महाराष्ट्रावर याही आठवड्यात उत्तरेस हवेचा दाब केवळ १००२, मध्यावर १००४ तर दक्षिणेस १००६ हेप्टापास्कल इतका कमी हवेचा दाब राहणार असल्याने चांगला पाऊस होण्यास हवेचा दाब अनकूल आहे.

Saturday, July 26, 2014 AT 05:15 AM (IST)

चिकूपासून चिप्स, पावडर, आइस्क्रीम, कुल्फी तयार करता येते. पिकलेल्या चिकू फळात पोटॅशियम, जस्त, लोह यांचे चांगले प्रमाण असते. त्यामुळे चिकू आणि फळांपासून तयार केलेले पदार्थ दररोजच्या आहारात असणे आवश्यक आहे. प्रा. रूपाली देशमुख चिप्स  - साहित्य  - पिकलेले चिकू कृती  - १. प्रथम चांगले पिकलेले चिकू स्वच्छ धुऊन कोरडे करावेत. २. चिकूची साल काढून घ्यावी. त्यानंतर दोन भाग करून मधला पांढुरका भाग व बिया काढाव्यात.

Thursday, July 24, 2014 AT 05:15 AM (IST)

सौरबंबाचा उपयोग घरगुती, व्यापारी किंवा औद्योगिक वापरासाठी करता येतो. सौरबंबासाठी देखभाल नगण्य असून, त्यावरील खर्चही कमी आहे. व्यापारी संस्था व औद्योगिक क्षेत्रात उपयोगासाठी थर्मोसायफन किंवा फोर्स्ड सर्क्युलेशन तंत्र पद्धतीवर आधारित सौरबंबाची निर्मिती केली जाते.

Wednesday, July 23, 2014 AT 05:30 AM (IST)

रोगप्रतिबंधक लस नेहमी रेफ्रिजरेटरमध्ये ठेवावी. वापरून उरलेली लस पुन्हा वापरू नये. त्या लसीची रोगप्रतिकारशक्ती नष्ट झालेली असते. लसीच्या उत्पादक कंपनीचे नाव, लसीचा प्रकार, बॅच नंबर, लस तयार केलेली तारीख, लस उपयोगात आणण्याची अंतिम तारीख याचा तपशील नोंद करून लस वापरावी. डॉ. श्रीकांत सरदेशपांडे वातावरणात सदैव विषाणू , जिवाणूचे अस्तित्व असते. पोषक वातावरण मिळाल्यास त्यांचा प्रादुर्भाव सुरू होतो.

Wednesday, July 23, 2014 AT 05:15 AM (IST)

प्रजनन संस्थेच्या आजारांचा विचार करत असताना नर प्रजनन संस्थेचे आजार आणि मादी प्रजनन संस्थेचे आजार असे दोन प्रकार आहेत. मादी प्रजनन संस्थेचे आजार हे पशुवैद्यक शास्त्रात जास्त महत्त्वाचे ठरतात. कारण यावरच पशुपालकाचे अर्थकारण अवलंबून असते. प्रमुख आजार ः १) जनावर माजावर न येणे, २) गर्भ न राहणे, ३) बाह्यांग बाहेर येणे, ५) जार न पडणे. १) जनावर माजावर न येणे ः मादी जनावर साधारणतः २१ दिवसांत माजावर येणे अत्यंत आवश्यक असते.

Sunday, July 20, 2014 AT 12:00 AM (IST)

वराहज्वर प्रत्यक्ष संसर्गातून आजारी व निरोगी वराहांमध्ये होतो. अप्रत्यक्षपणे हा विषाणू कचरा, दूषित अन्न, पाणी यांच्या सेवनातून पसरतो. वर्षातून एकदा पशुतज्ज्ञांकडून वराहांना लस टोचून घ्यावी, त्यामुळे या रोगाविरुद्ध वराहांमध्ये प्रतिकार शक्ती वाढते. वराहज्वर हा रोग संसर्गजन्य असून, तो फार थोड्या काळामध्ये अनेक जनावरांमध्ये पसरतो. हा रोग विषाणूंमुळे होतो. हा रोग प्रामुख्याने पाळीव आणि वन्य वराहांमध्ये आढळून येतो.

Sunday, July 20, 2014 AT 12:00 AM (IST)

डॉ. रामचंद्र साबळे महाराष्ट्राच्या उत्तरेस १००० हेप्टापास्कल, मध्यावर १००२ हेप्टापास्कल तर दक्षिण महाराष्ट्रावर १००४ हेप्टापास्कल इतका हवेचा कमी दाब राहणार असून, अरबी समुद्रावरील मोठा ढगांचा समूह महाराष्ट्राच्या दिशेने येत आहे. वाऱ्याची दिशाही नैर्ऋत्येकडून असल्याने वारे प्रवेश करून उत्तर दिशेने ढग वाहून नेतील.

Saturday, July 19, 2014 AT 05:30 AM (IST)

डॉ. रामचंद्र साबळे हवामान बदलाचा परिणाम मॉन्सून पावसावर होत आहे. वेळेवर पेरणी न झाल्यास सर्वच पिकांचे उत्पादन घटते. मॉन्सूनमधील खंडही त्यामुळे महत्त्वाचे ठरतात. मॉन्सूनच्या आगमनाच्या वेळी खंड, मॉन्सूनच्या मध्यंतरातील खंड किंवा मॉन्सूनच्या अखेरच्या टप्प्यातील खंड शेती उत्पादन अशाश्वत करतात. मॉन्सूनची स्थिती दर वर्षी बदलताना दिसून येते. काही ठराविक क्षेत्रावर अतिवृष्टी होते, तर बऱ्याच भागात दुष्काळी स्थिती जाणवते.

Thursday, July 17, 2014 AT 06:00 AM (IST)

गर्भाशयातील विकृती, गर्भाशयातील अडथळा व वातावणातील बदल ही जनावरांतील वंध्यत्वाची प्रमुख कारणे आहेत. कमी दूध उत्पादन, दोन वेतांतील जास्त अंतर, दोन माजांतील अंतर, नवीन वासराचे उत्पादन, औषधावरील खर्च, खाद्यावरील खर्च व इतर, हे सर्व नुकसान टाळायचे असेल तर दुधाळ जनावरांतील वंध्यत्व व्यवस्थापन करणे गरजेचे आहे. डॉ. अनिल पाटील, डॉ. मीनाक्षी बावस्कर दूध उत्पादनामध्ये प्रजनन संस्था फार महत्त्वाची आहे.

Thursday, July 17, 2014 AT 05:45 AM (IST)

फळे, भाजीपाला फळांच्या साठवणीसाठी विटा, बांबू, वाळा आणि गोणपाट या वस्तूंपासून शीतगृह बनवता येते. बाहेरील वातावरणाच्या तुलनेत तापमान कमी व आर्द्रता जास्त असल्यामुळे फळांमध्ये बाष्पीभवन कमी होऊन फळांच्या श्वसनक्रियेचा वेग मंदावतो आणि उष्णतामान कमी होण्यास मदत होते. फळे एकसमान पिकू लागतात, त्यामुळे त्यांच्या वजनात घट येत नाही. कु. पूनम नवलकार, सौ.

Wednesday, July 16, 2014 AT 05:45 AM (IST)

पावसाळी हंगामात शेडमधील लिटर सातत्याने ओले राहिल्याने कोंबड्यांना रक्ती हगवण रोगाचा प्रादुर्भाव होण्याची शक्यता वाढते. शेडमध्ये अमोनियाचे प्रमाण वाढल्यामुळे कोंबड्यांना श्वसनसंस्थेचे आजार होतात. हे लक्षात घेऊन सध्याच्या काळात कोंबड्यांच्या आरोग्याकडे लक्ष द्यावे. डॉ. सुरेश निपाने, डॉ. विजय बसुनाथे १) कोंबड्यांच्यामधील विविध रोगांचा उगम पाण्याद्वारे होतो. पावसाळी हंगामात पाण्यामध्ये रोगजंतूंचे प्रमाण जास्त असते.

Wednesday, July 16, 2014 AT 05:15 AM (IST)

माजावर न येणाऱ्या जनावरांत कातडीची लकाकी, पोटातील जंत, शरीरवजन वाढ यासाठी प्राधान्याने औषधोपचार केला जातो. परजीवी जनावरांचे प्रजननात अडथळे निर्माण करतात. त्याचा जनावरांच्या आरोग्यावर आणि दूधउत्पादनावर परिणाम करतात. जनावरांच्या सुलभ प्रजननासाठी परजीवी नियंत्रण आवश्यक आहे. या दृष्टीने पशुपालकांनी जागरूक असावे. डॉ. नितीन मार्कंडेय निसर्गचक्रातील जंत आणि जंतू सजीवांचे आरोग्य बिघडवतात. वनस्पती, प्राणी, मानव यांना होणारा संसर्ग मोठा अडथळा ठरतो.

Tuesday, July 15, 2014 AT 05:45 AM (IST)

दुग्ध पदार्थनिर्मितीचा व्यवसाय करताना तो कुठल्या पदार्थांचा करावा? यासाठी लहान यंत्रे आहेत का? यंत्रे कुठल्या पदार्थांसाठी आहेत? दुग्ध पदार्थ विक्रीसाठी मार्केट कसे आहे? संधी कोठे आहे? मार्केटिंग कसे करता येईल? यांसारखे अनेक प्रश्न शेतकऱ्यांच्या पुढे आहेत. आजच्या लेखात या प्रश्नांची उत्तरे दिलेली आहेत. डॉ. धीरज कंखरे, प्रा. सोमनाथ माने गेल्या काही वर्षांत राज्यामध्ये दुग्ध व्यवसाय वाढीस लागला आहे.

Monday, July 14, 2014 AT 05:30 AM (IST)

1) गोठ्यामध्ये पावसाचे पाणी आत येऊ नये यासाठी गोणपाट, पोत्याचे पडदे लावावेत परंतु हवा खेळती राहील याचीही काळजी घ्यावी. चुन्याची पावडर गव्हाच्या अथवा ज्वारीच्या तुसात मिसळवून त्याचा पातळ थर गोठ्यात अंथरावा, त्यामुळे गोठ्यातील जमीन कोरडी राहील. 2) दूषित पाणी हे आजारांना निमंत्रण असते. बहुतेक आजार हे दूषित पाण्यामुळेच जनावरांना होतात. या काळात जनावरांना स्वच्छ पाणी पाजावे.

Sunday, July 13, 2014 AT 12:00 AM (IST)

जनावरांना होणाऱ्या श्वसनसंस्थेच्या आजारांमध्ये प्रामुख्याने आढळणारा आजार म्हणजे सर्दी व खोकला. सुरवातीस वातावरणातील बदलांमुळे होणारा हा आजार रोगजंतूंच्या संसर्गामुळे त्रासदायक ठरतो. पाऊस, थंडी यामुळे जनावरास सर्दी होणे, नाक गळणे, जनावर ठसकणे (खोकला). त्यामुळे जनावरांना श्वसनाचा त्रास होतो. या आजारावर उपचार तत्काळ करावेत, अन्यथा ही लक्षणे वाढत जातात. जनावरांना न्युमोनिया होतो, शिवाय जिवाणू-विषाणू अथवा परोपजीवींचा संसर्ग संभवतो.

Sunday, July 13, 2014 AT 12:00 AM (IST)

१) वासरू जन्मल्यानंतर सर्वांत पहिल्यांदा वासराला चीक पाजण्याची आवश्यकता आहे. वासरासाठी चीक हेच पहिले एकमेव पूर्ण अन्न असल्यामुळे, तसेच पहिल्या ३ ते ४ दिवसांच्या काळात इतर कोणत्याही अन्नाचा वासराच्या वाढीसाठी उपयोग होत नाही. वासरास त्याच्या वजनाच्या १० टक्के इतका चीक दिवसातून २ ते ३ वेळा विभागून पाजावा.

Sunday, July 13, 2014 AT 12:00 AM (IST)

- डॉ. रामचंद्र साबळे महाराष्ट्राच्या उत्तरेकडील भागावर १००२ हेप्टापास्कल इतका कमी हवेचा दाब निर्माण झालेला आहे, तर दक्षिणेला १००४ हेप्टापास्कल इतका कमी हवेचा दाब निर्माण झाला असून, तो काही काळ टिकून राहणार आहे. त्यामुळे वारे नैर्ऋत्य आणि पश्चिम दिशेने दक्षिण भारतात आर्द्रतेसह ढग वाहून आणून प्रवेश करीत आहेत. यावरून एल निनोचा प्रभाव कमी होत असल्याचे चित्र दिसून येत आहे. हळूहळू एल निनोचा प्रभाव कमी होईल.

Saturday, July 12, 2014 AT 05:15 AM (IST)

शेडमध्ये असलेल्या योग्य प्रकाशामुळे पक्ष्यांना खाद्य खाण्यास उत्तेजन मिळते, खाल्लेल्या खाद्यामुळे अंड्याचे उत्पादन वाढते. पक्ष्यांनी अंडी देण्यास सुरवात केल्यानंतर कृत्रिम प्रकाश द्यावा. अंड्यावरील कोंबड्यांना दिवसाचा नैसर्गिक आणि कृत्रिम असा १६ तास प्रकाश उपलब्ध करून दिल्यास अंड्याचे चांगले उत्पादन मिळते. डॉ. श्रीकांत सरदेशपांडे कुक्कुटपालन व्यवसायात अंडी उत्पादनासाठी प्रकाशाला अनन्यसाधारण महत्त्व आहे.

Thursday, July 10, 2014 AT 05:45 AM (IST)

- डॉ. रामचंद्र साबळे १) इसवीसनपूर्व ४०० वर्षे ते १२०० वर्षांचा काळ  - महाराष्ट्रात या काळात अनेक राज्ये आणि राजे होऊन गेले. सातवाहनाचा काळ, चालुक्यांचे राज्य, राष्ट्रकूट राज्य यांची सत्ता अस्तित्वात होती. त्याचं उत्तम उदाहरण म्हणजे त्या काळातील वेरूळ आणि अजंठा लेणी ही होत. याशिवाय महाराष्ट्रातील कार्ला लेणी आणि इतर ठिकाणची प्रसिद्ध लेणीही त्या काळातील राजवटीच्या काळातील आहेत.

Thursday, July 10, 2014 AT 05:30 AM (IST)

कृषी क्षेत्र हे भारतातील महत्त्वाचे क्षेत्र असूनही, देशाच्या सकल राष्ट्रीय उत्पादनात कृषी क्षेत्राचा वाटा १४ टक्क्यांच्या आसपास असूनही, भारतीय अर्थसंकल्पात मात्र केवळ ३.७ टक्के एवढीच तरतूद कृषी क्षेत्रासाठी केली जाते. या वेळच्या अर्थसंकल्पाकडून असलेल्या कृषी क्षेत्राच्या नेमक्या अपेक्षा या लेखातून मांडल्या आहेत. डॉ. दादाभाऊ यादव, डॉ.

Wednesday, July 09, 2014 AT 05:30 AM (IST)

पारंपरिक मोझारेला चीज हे म्हशीच्या दुधापासून बनवतात. मोझारेला चीज हे मऊ, सौम्य आणि किंचित गोड- अांबट अशी एक भिन्न चव, स्वाद व रुची असलेला पदार्थ आहे. बाजारपेठेत गाईच्या दुधापेक्षा म्हशीच्या दुधापासून तयार केलेल्या मोझारेला चीजला मागणी आहे. डॉ. धीरज कंखरे, प्रा. सोमनाथ माने मोझारेला हा शब्द १५७० मध्ये बारटोलोमिओ स्कॅपी यांनी लिहिलेल्या पाकरचनेच्या पुस्तकात आढळतो.

Monday, July 07, 2014 AT 05:45 AM (IST)

वैजनाथ बोंबले १) पावसाचे पाणी कूपनलिकेत सोडणे म्हणजे कूपनलिका पुनर्भरण. यासाठी कूपनलिकेजवळ नाला किंवा ओढ्याचे पाणी वळवावे लागते. २) पुनर्भरण करण्यासाठी कूपनलिकेच्या सभोवताली २ मी. x २ मी. x २ मी. आकाराचा खड्डा खोदावा. ३) खड्ड्यातील उंचीएवढ्या केसिंग पाइपच्या भागात १ ते २ सें.मी. अंतरावर सर्व बाजूंनी ४ ते ५ मि.मी. व्यासाची छिद्रे पाडावीत. या छिद्रावर काथ्या घट्ट गुंडाळावा.

Monday, July 07, 2014 AT 05:30 AM (IST)

जनावराचे पोट गच्च होणे हा एक अपचनाचा भाग आहे. यात जनावराचे पोट गच्च होते, ते रवंथ करत नाही, त्याची भूक मंदावते, शेण घट्ट होते. पोट दुखत असल्यामुळे जनावर मागच्या पायाने पोटात लाथा मारते. या आजारावर तत्काळ उपचार करणे आवश्यक आहे, अन्यथा जनावरास श्वास घेणे कठीण जाते. त्यामुळे हा आजार जीवघेणा ठरू शकतो. उपचाराकरिता औषधी वनस्पती ः १) हिरडा ः हिरडा वनस्पतीचे फळ त्यातील बी काढून औषधीत वापरले जाते. हिरड्यामुळे अन्नरसाचे प्रमाण वाढते.

Sunday, July 06, 2014 AT 12:00 AM (IST)

इंधनाच्या बचतीसाठी सुधारित गॅसिफायर स्टोव्हचा वापर फायदेशीर आहे. या स्टोव्हची चाचणी उपहारगृहामध्ये तसेच घरगुती स्वयंपाकासाठी घेण्यात आली. यामध्ये असे दिसून आले, की या स्टोव्हच्या वापरामुळे पारंपरिक स्टोव्हच्या तुलनेत ४० ते ४७ टक्के इंधनाची बचत होते, वेळेमध्ये ३० ते ५१ टक्के बचत होते. हा स्टोव्ह वापरण्यास अत्यंत सोईस्कर आहे. स्वयंपाकासाठी सुधारित स्टोव्हची निर्मिती करण्यात आली आहे.

Sunday, July 06, 2014 AT 12:00 AM (IST)

शेततळ्याचा आकार शेताच्या एकूण क्षेत्रफळाच्या किमान ३ ते ४ टक्के क्षेत्रावर असावा. दोन पावसातील कालखंड वाढल्यामुळे पिकांवर अपुऱ्या ओलाव्याअभावी ताण येतो, त्या वेळी शेततळ्यातील पाण्याचा वापर संरक्षित ओलितासाठी हमखास होऊ शकतो. पाणी देण्यासाठी तुषार किंवा ठिबक सिंचनाचा अवलंब करावा. दोन पावसातील कालखंड वाढल्यामुळे पिकांवर अपुऱ्या ओलाव्याअभावी ताण येतो, त्या वेळी या पाण्याचा वापर संरक्षित ओलितासाठी शेततळ्यातील पाण्याचा वापर करावा.

Sunday, July 06, 2014 AT 12:00 AM (IST)

डॉ. रामचंद्र साबळे भारतात दरवर्षी पावसापासूनचे १९०७.८ घनमीटर इतके पाणी मिळते. भूगर्भातील एकूण पाणीसाठ्यापैकी ३५ टक्के पाणी वापरले जाते. भूगर्भातील एकूण पाणीसाठा ३५० अब्ज घनमीटर इतका आहे. एकूण बागायत शेती क्षेत्रापैकी ४० टक्के जमीन भूगर्भातील पाण्यावर भिजते. भारतातील ५६ टक्के जमीन ही निवळ पावसाच्या पाण्यावर अवलंबून आहे. देशातील काळ्या खोल जमिनीत मोठ्या प्रमाणात पाणी साठवले जाते. त्यामुळे जिरायती पिकांची लागवड त्या जमिनीवर केली जाते.

Thursday, July 03, 2014 AT 05:15 AM (IST)

अनेक उत्पादनांमध्ये आघाडी घेत असताना निर्यातीच्या बाबतीत मात्र भारत मागे राहताना दिसत आहे. जागतिक पातळीवरील खाद्यसुरक्षा मानदंड, कोडेक्‍सविषयी माहिती उत्पादक आणि निर्यातदारांपर्यंत पोचण्याची आवश्‍यकता आहे. विनोद आतकरी, प्रा. विवेक कानवडे दूध, ऊस, काजू आणि मसाल्यांच्या उत्पादनात भारत जगात पहिल्या क्रमांकावर आहे तर तांदूळ, गहू, कडधान्य, फळे यांच्या उत्पादनात (ब्राझीलनंतर) आणि भाज्यांच्या उत्पादनात (चीननंतर) जगात दुसऱ्या क्रमांकावर आहे.

Wednesday, July 02, 2014 AT 05:15 AM (IST)

डॉ. तानाजी वळकुंडे, अजय दिघे, १) पोल्ट्री शेडच्या बाजूचा पाच मीटरचा परिसर मोकळा आणि स्वच्छ ठेवावा. पोल्ट्री शेडच्या छपरास छिद्रे असल्यास ती बुजवून घ्यावीत, म्हणजे पावसाचे पाणी आत येणार नाही. खाद्याची भांडी कोरडी राहतील याची काळजी घ्यावी. २) पावसाळ्यात शेडमधील गादी (लिटर) दमट वातावरणामुळे ओलसर होऊन कडक होते, अशा वेळेस नवीन गादी थर द्यावा (उदा. लाकडी भुसा). लिटर कोरडे राहण्यासाठी लाइम पावडरसारख्या घटकांचा वापर केल्यास फायदा होतो.

Tuesday, July 01, 2014 AT 05:45 AM (IST)

धान (भात) शेतीमधील कष्ट कमी करण्यासाठी आणि वेळेची बचत करण्यासाठी यंत्राचा वापर महत्त्वाचा ठरतो. धान शेतीमध्ये जमिनीच्या तयारीपासून ते लागवड करण्यासाठी विविध यंत्रे उपलब्ध आहेत. त्यांचा वापर पीक उत्पादनाच्या दृष्टीने फायदेशीर आहे. अनिल कांबळे तव्याचा नांगर - १) पारंपरिक तव्याच्या नांगरामध्ये सुधारणा करून नवीन ट्रॅक्टरचलित खाचेच्या तव्याचा नांगर विकसित केला आहे. हा नांगर दोन तव्यांचा असून, त्यावर खाचा दिलेल्या असतात.

Tuesday, July 01, 2014 AT 05:15 AM (IST)

जगातल्या एकूण दूध उत्पादनांपैकी ४० टक्के दूध चीज बनविण्यासाठी वापरले जाते. जगातील पातळीवर चीज खाण्याच्या प्रमाणात दर वर्षी तीन टक्के वृद्धी होत आहे. चीजमध्ये खूप विविधता आढळते. यात काही चीजच्या जातींमध्ये बनविण्याच्या पद्धतींमध्ये फार थोडा फरक आढळतो. अंगबांधणीतही मध्यम घट्ट ते अति घट्ट असे अनेक प्रकार चीजमध्ये दिसून येतात. डॉ. धीरज कंखरे, प्रा. सोमनाथ माने चीज हा मनुष्याच्या आहारातील खूप जुना पदार्थ.

Monday, June 30, 2014 AT 05:45 AM (IST)

केळीपासून सुकेळी, टॉफी, केळी वेफर्स, केळी पावडर, केळी जाम, केळी पापड, केळी रस, फ्रुटबार असे प्रक्रिया पदार्थ तयार करता येतात. तज्ज्ञांचा सल्ला आणि योग्य प्रशिक्षणाच्या माध्यमातून केळी प्रक्रियेबाबत माहिती घेऊन लहान स्तरावर केळी प्रक्रिया उद्योग सुरू करता येतो. प्रा. तुषार गोरे, डॉ. हेमंत बाहेती, प्रा. किरण जाधव केळीमध्ये प्रथिने, कार्बोदके, स्फुरद, पोटॅशियम, ‘अ’ जीवनसत्त्‍व तसेच जीवनसत्त्‍वे, खनिजांची उपलब्धता होते.

Monday, June 30, 2014 AT 05:30 AM (IST)

 
 
About Us | Contact Us | Ad Rate Card | RSS
© Copyrights 2014 Agrowon.com - All rights reserved.
of
Powered By: