Last Update:
 
ऍग्रो प्लस
वनौषधीची लागवड करण्यासाठी बियाणे किंवा लागवड योग्य वनस्पतीच्या भागांची रोपवाटिकेमध्ये निर्मिती करावी. यासाठी प्रजातीची निवड, त्याची मागणी, याचा अभ्यास करून शेतावरच वनौषधींची रोपवाटिका तयार करणे शक्य आहे. डॉ. व्ही. एल. अमोलिक, डॉ. एस. बी. चौधरी १) क्षेत्र  - निचऱ्याची जमीन निवडावी. उतार १ ते ३ टक्के असावा. २) पाणी व्यवस्थापन  - रोपवाटिकेच्या ठिकाणी बारमाही पाणीपुरवठा असावा, पाण्याची टाकी, स्पिकंलर इत्यादी असावे.

Thursday, July 31, 2014 AT 06:00 AM (IST)

आपल्याकडे रहू, कटला, मृगल, सायप्रीनस, मांगूर आणि काही प्रमाणात कोळंबी संवर्धन केले जाते. बाजारपेठेत या माशांच्या बरोबरीने यांच्यापासून तयार केलेल्या पदार्थांना चांगली मागणी आहे. घरच्या घरी आपल्याला फिश कटलेट, लोणचे हे पदार्थ तयार करता येतात. सौ. कीर्ती देशमुख, कु. पूनम नवलकार, डॉ. गोपाल मंजुळकर फिश कटलेट  - हा पदार्थ तयार करण्यासाठी लागणारा मुख्य घटक म्हणजे शिजवलेले मासे किंवा फिश खिमा.

Thursday, July 31, 2014 AT 05:45 AM (IST)

गाई-म्हशीमध्ये दूध पान्हविण्यामध्ये अडचणी असतात. विशेषतः म्हशींमध्ये ही अडचण जास्त प्रमाणात दिसून येतात. गाभण काळात गाई, म्हशींच्या खाद्य व्यवस्थापनाकडे लक्ष देणे गरजेचे आहे. डॉ. प्रशांत पाटील गाई,म्हशींच्या उत्तरार्धातील (7 ते 9 महिना) गर्भावस्थेत दूध उत्पादन बंद असते. परिणामी, काही पशूपालक गाभण जनावरांच्या पशुखाद्याकडे दुर्लक्ष करतात. त्यामुळे गाभण जनावरे अशक्त होतात. गर्भातील वासरांची वाढ खुंटते.

Wednesday, July 30, 2014 AT 05:15 AM (IST)

वसंतराव नाईक मराठवाडा कृषी विद्यापीठातील दोन प्रकारच्या गाळण यंत्रणा यात आहेत. यामुळे पावसाच्या पाण्याबरोबर येणारा गाळ अडविला जातो व शुद्ध पाणी विहिरीत सोडले जाते. साधारणपणे २ ते ३ वर्षांत विहिरीच्या पाणीपातळीत १.५ ते २ मीटरपर्यंत वाढ दिसून येते. पाण्याचा शाश्वत स्रोत निर्माण होतो. प्रा. मदन पेंडके, प्रा. सुरेंद्र चौलवार, माणिक समिंद्रे दिवसेंदिवस पावसाच्या प्रमाणात बदल होत आहे.

Wednesday, July 30, 2014 AT 05:00 AM (IST)

पोषक चारा कमतरतेच्या काळात ॲझोलाचा पशुखाद्य म्हणून वापर फायदेशीर ठरतो. अझोला या शेवाळाचे उत्पादन अतिशय कमी खर्चात घरच्या घरी करता येते. सारिपूत लांडगे वैशाली बांठिया ॲझोला हे हिरवे शेवाळ आहे. यामध्ये वातावरणातील नत्राचे शोषण करून एकत्रीकरण करण्याची क्षमता आहे. त्यामुळे यात प्रथिने आणि जीवनसत्त्वांचे प्रमाण जास्त असते. यामुळे याच पशुआहारामध्ये समावेश करावा. - अझोला उत्पादनासाठी दोन मीटर लांब, दोन मीटर रुंद आणि ०.

Tuesday, July 29, 2014 AT 05:30 AM (IST)

ब्रुसेलोसिस हा झुनोटिक आजार आहे. हा आजार प्राण्यांपासून मानवास होऊ शकतो. या आजारावर नियंत्रण मिळविण्यासाठी जनावरांची आणि गोठ्याची नियमित स्वच्छता, लसीकरण, जनावरांची चाचणी आवश्यक आहे. डॉ. चारुशीला राऊत, डॉ. वर्षा थोरात ब्रुसेलोसिस हा अत्यंत संसर्गजन्य झुनोटिक आजार असून, तो जिवाणूमुळे होतो. या आजाराला बॅन्ग्स आजार, क्रिमीइन ताप, जिब्राल्टर ताप, माल्टा ताप, माल्टेस ताप, मेडिटेरियन ताप, रॉक ताप किंवा अंड्युलंट ताप असेदेखील संबोधले जाते.

Tuesday, July 29, 2014 AT 05:30 AM (IST)

गाय, म्हशीच्या दुधापेक्षा थोडा वेगळेपणा, चांगले गुणधर्म असणाऱ्या शेळीच्या दुधाला भविष्यात चांगली बाजारपेठ मिळू शकते. जातिवंत दुधाळ शेळीचे चांगले व्यवस्थापन करून दूधउत्पादन वाढविणे शक्य आहे. ग्राहकांना शेळीच्या दुधाची पौष्टिकता, गुणधर्म पटवून देऊन दूध व दुग्धजन्य पदार्थ विकणे शक्य आहे. डॉ.

Monday, July 28, 2014 AT 06:00 AM (IST)

डॉ. रामचंद्र साबळे अद्यापही मान्सूनवर अल निनोचा प्रभाव काही प्रमाणात आहे. मात्र तो कमी झाल्याने गेल्या आठवड्यात चांगला पाऊस झाला. त्यामुळे राज्यातील पेरण्यांचे चित्र झपाट्याने बदलत आहे. महाराष्ट्रावर याही आठवड्यात उत्तरेस हवेचा दाब केवळ १००२, मध्यावर १००४ तर दक्षिणेस १००६ हेप्टापास्कल इतका कमी हवेचा दाब राहणार असल्याने चांगला पाऊस होण्यास हवेचा दाब अनकूल आहे.

Saturday, July 26, 2014 AT 05:15 AM (IST)

चिकूपासून चिप्स, पावडर, आइस्क्रीम, कुल्फी तयार करता येते. पिकलेल्या चिकू फळात पोटॅशियम, जस्त, लोह यांचे चांगले प्रमाण असते. त्यामुळे चिकू आणि फळांपासून तयार केलेले पदार्थ दररोजच्या आहारात असणे आवश्यक आहे. प्रा. रूपाली देशमुख चिप्स  - साहित्य  - पिकलेले चिकू कृती  - १. प्रथम चांगले पिकलेले चिकू स्वच्छ धुऊन कोरडे करावेत. २. चिकूची साल काढून घ्यावी. त्यानंतर दोन भाग करून मधला पांढुरका भाग व बिया काढाव्यात.

Thursday, July 24, 2014 AT 05:15 AM (IST)

सौरबंबाचा उपयोग घरगुती, व्यापारी किंवा औद्योगिक वापरासाठी करता येतो. सौरबंबासाठी देखभाल नगण्य असून, त्यावरील खर्चही कमी आहे. व्यापारी संस्था व औद्योगिक क्षेत्रात उपयोगासाठी थर्मोसायफन किंवा फोर्स्ड सर्क्युलेशन तंत्र पद्धतीवर आधारित सौरबंबाची निर्मिती केली जाते.

Wednesday, July 23, 2014 AT 05:30 AM (IST)

रोगप्रतिबंधक लस नेहमी रेफ्रिजरेटरमध्ये ठेवावी. वापरून उरलेली लस पुन्हा वापरू नये. त्या लसीची रोगप्रतिकारशक्ती नष्ट झालेली असते. लसीच्या उत्पादक कंपनीचे नाव, लसीचा प्रकार, बॅच नंबर, लस तयार केलेली तारीख, लस उपयोगात आणण्याची अंतिम तारीख याचा तपशील नोंद करून लस वापरावी. डॉ. श्रीकांत सरदेशपांडे वातावरणात सदैव विषाणू , जिवाणूचे अस्तित्व असते. पोषक वातावरण मिळाल्यास त्यांचा प्रादुर्भाव सुरू होतो.

Wednesday, July 23, 2014 AT 05:15 AM (IST)

प्रजनन संस्थेच्या आजारांचा विचार करत असताना नर प्रजनन संस्थेचे आजार आणि मादी प्रजनन संस्थेचे आजार असे दोन प्रकार आहेत. मादी प्रजनन संस्थेचे आजार हे पशुवैद्यक शास्त्रात जास्त महत्त्वाचे ठरतात. कारण यावरच पशुपालकाचे अर्थकारण अवलंबून असते. प्रमुख आजार ः १) जनावर माजावर न येणे, २) गर्भ न राहणे, ३) बाह्यांग बाहेर येणे, ५) जार न पडणे. १) जनावर माजावर न येणे ः मादी जनावर साधारणतः २१ दिवसांत माजावर येणे अत्यंत आवश्यक असते.

Sunday, July 20, 2014 AT 12:00 AM (IST)

वराहज्वर प्रत्यक्ष संसर्गातून आजारी व निरोगी वराहांमध्ये होतो. अप्रत्यक्षपणे हा विषाणू कचरा, दूषित अन्न, पाणी यांच्या सेवनातून पसरतो. वर्षातून एकदा पशुतज्ज्ञांकडून वराहांना लस टोचून घ्यावी, त्यामुळे या रोगाविरुद्ध वराहांमध्ये प्रतिकार शक्ती वाढते. वराहज्वर हा रोग संसर्गजन्य असून, तो फार थोड्या काळामध्ये अनेक जनावरांमध्ये पसरतो. हा रोग विषाणूंमुळे होतो. हा रोग प्रामुख्याने पाळीव आणि वन्य वराहांमध्ये आढळून येतो.

Sunday, July 20, 2014 AT 12:00 AM (IST)

डॉ. रामचंद्र साबळे महाराष्ट्राच्या उत्तरेस १००० हेप्टापास्कल, मध्यावर १००२ हेप्टापास्कल तर दक्षिण महाराष्ट्रावर १००४ हेप्टापास्कल इतका हवेचा कमी दाब राहणार असून, अरबी समुद्रावरील मोठा ढगांचा समूह महाराष्ट्राच्या दिशेने येत आहे. वाऱ्याची दिशाही नैर्ऋत्येकडून असल्याने वारे प्रवेश करून उत्तर दिशेने ढग वाहून नेतील.

Saturday, July 19, 2014 AT 05:30 AM (IST)

डॉ. रामचंद्र साबळे हवामान बदलाचा परिणाम मॉन्सून पावसावर होत आहे. वेळेवर पेरणी न झाल्यास सर्वच पिकांचे उत्पादन घटते. मॉन्सूनमधील खंडही त्यामुळे महत्त्वाचे ठरतात. मॉन्सूनच्या आगमनाच्या वेळी खंड, मॉन्सूनच्या मध्यंतरातील खंड किंवा मॉन्सूनच्या अखेरच्या टप्प्यातील खंड शेती उत्पादन अशाश्वत करतात. मॉन्सूनची स्थिती दर वर्षी बदलताना दिसून येते. काही ठराविक क्षेत्रावर अतिवृष्टी होते, तर बऱ्याच भागात दुष्काळी स्थिती जाणवते.

Thursday, July 17, 2014 AT 06:00 AM (IST)

गर्भाशयातील विकृती, गर्भाशयातील अडथळा व वातावणातील बदल ही जनावरांतील वंध्यत्वाची प्रमुख कारणे आहेत. कमी दूध उत्पादन, दोन वेतांतील जास्त अंतर, दोन माजांतील अंतर, नवीन वासराचे उत्पादन, औषधावरील खर्च, खाद्यावरील खर्च व इतर, हे सर्व नुकसान टाळायचे असेल तर दुधाळ जनावरांतील वंध्यत्व व्यवस्थापन करणे गरजेचे आहे. डॉ. अनिल पाटील, डॉ. मीनाक्षी बावस्कर दूध उत्पादनामध्ये प्रजनन संस्था फार महत्त्वाची आहे.

Thursday, July 17, 2014 AT 05:45 AM (IST)

फळे, भाजीपाला फळांच्या साठवणीसाठी विटा, बांबू, वाळा आणि गोणपाट या वस्तूंपासून शीतगृह बनवता येते. बाहेरील वातावरणाच्या तुलनेत तापमान कमी व आर्द्रता जास्त असल्यामुळे फळांमध्ये बाष्पीभवन कमी होऊन फळांच्या श्वसनक्रियेचा वेग मंदावतो आणि उष्णतामान कमी होण्यास मदत होते. फळे एकसमान पिकू लागतात, त्यामुळे त्यांच्या वजनात घट येत नाही. कु. पूनम नवलकार, सौ.

Wednesday, July 16, 2014 AT 05:45 AM (IST)

पावसाळी हंगामात शेडमधील लिटर सातत्याने ओले राहिल्याने कोंबड्यांना रक्ती हगवण रोगाचा प्रादुर्भाव होण्याची शक्यता वाढते. शेडमध्ये अमोनियाचे प्रमाण वाढल्यामुळे कोंबड्यांना श्वसनसंस्थेचे आजार होतात. हे लक्षात घेऊन सध्याच्या काळात कोंबड्यांच्या आरोग्याकडे लक्ष द्यावे. डॉ. सुरेश निपाने, डॉ. विजय बसुनाथे १) कोंबड्यांच्यामधील विविध रोगांचा उगम पाण्याद्वारे होतो. पावसाळी हंगामात पाण्यामध्ये रोगजंतूंचे प्रमाण जास्त असते.

Wednesday, July 16, 2014 AT 05:15 AM (IST)

माजावर न येणाऱ्या जनावरांत कातडीची लकाकी, पोटातील जंत, शरीरवजन वाढ यासाठी प्राधान्याने औषधोपचार केला जातो. परजीवी जनावरांचे प्रजननात अडथळे निर्माण करतात. त्याचा जनावरांच्या आरोग्यावर आणि दूधउत्पादनावर परिणाम करतात. जनावरांच्या सुलभ प्रजननासाठी परजीवी नियंत्रण आवश्यक आहे. या दृष्टीने पशुपालकांनी जागरूक असावे. डॉ. नितीन मार्कंडेय निसर्गचक्रातील जंत आणि जंतू सजीवांचे आरोग्य बिघडवतात. वनस्पती, प्राणी, मानव यांना होणारा संसर्ग मोठा अडथळा ठरतो.

Tuesday, July 15, 2014 AT 05:45 AM (IST)

दुग्ध पदार्थनिर्मितीचा व्यवसाय करताना तो कुठल्या पदार्थांचा करावा? यासाठी लहान यंत्रे आहेत का? यंत्रे कुठल्या पदार्थांसाठी आहेत? दुग्ध पदार्थ विक्रीसाठी मार्केट कसे आहे? संधी कोठे आहे? मार्केटिंग कसे करता येईल? यांसारखे अनेक प्रश्न शेतकऱ्यांच्या पुढे आहेत. आजच्या लेखात या प्रश्नांची उत्तरे दिलेली आहेत. डॉ. धीरज कंखरे, प्रा. सोमनाथ माने गेल्या काही वर्षांत राज्यामध्ये दुग्ध व्यवसाय वाढीस लागला आहे.

Monday, July 14, 2014 AT 05:30 AM (IST)

1) गोठ्यामध्ये पावसाचे पाणी आत येऊ नये यासाठी गोणपाट, पोत्याचे पडदे लावावेत परंतु हवा खेळती राहील याचीही काळजी घ्यावी. चुन्याची पावडर गव्हाच्या अथवा ज्वारीच्या तुसात मिसळवून त्याचा पातळ थर गोठ्यात अंथरावा, त्यामुळे गोठ्यातील जमीन कोरडी राहील. 2) दूषित पाणी हे आजारांना निमंत्रण असते. बहुतेक आजार हे दूषित पाण्यामुळेच जनावरांना होतात. या काळात जनावरांना स्वच्छ पाणी पाजावे.

Sunday, July 13, 2014 AT 12:00 AM (IST)

जनावरांना होणाऱ्या श्वसनसंस्थेच्या आजारांमध्ये प्रामुख्याने आढळणारा आजार म्हणजे सर्दी व खोकला. सुरवातीस वातावरणातील बदलांमुळे होणारा हा आजार रोगजंतूंच्या संसर्गामुळे त्रासदायक ठरतो. पाऊस, थंडी यामुळे जनावरास सर्दी होणे, नाक गळणे, जनावर ठसकणे (खोकला). त्यामुळे जनावरांना श्वसनाचा त्रास होतो. या आजारावर उपचार तत्काळ करावेत, अन्यथा ही लक्षणे वाढत जातात. जनावरांना न्युमोनिया होतो, शिवाय जिवाणू-विषाणू अथवा परोपजीवींचा संसर्ग संभवतो.

Sunday, July 13, 2014 AT 12:00 AM (IST)

१) वासरू जन्मल्यानंतर सर्वांत पहिल्यांदा वासराला चीक पाजण्याची आवश्यकता आहे. वासरासाठी चीक हेच पहिले एकमेव पूर्ण अन्न असल्यामुळे, तसेच पहिल्या ३ ते ४ दिवसांच्या काळात इतर कोणत्याही अन्नाचा वासराच्या वाढीसाठी उपयोग होत नाही. वासरास त्याच्या वजनाच्या १० टक्के इतका चीक दिवसातून २ ते ३ वेळा विभागून पाजावा.

Sunday, July 13, 2014 AT 12:00 AM (IST)

- डॉ. रामचंद्र साबळे महाराष्ट्राच्या उत्तरेकडील भागावर १००२ हेप्टापास्कल इतका कमी हवेचा दाब निर्माण झालेला आहे, तर दक्षिणेला १००४ हेप्टापास्कल इतका कमी हवेचा दाब निर्माण झाला असून, तो काही काळ टिकून राहणार आहे. त्यामुळे वारे नैर्ऋत्य आणि पश्चिम दिशेने दक्षिण भारतात आर्द्रतेसह ढग वाहून आणून प्रवेश करीत आहेत. यावरून एल निनोचा प्रभाव कमी होत असल्याचे चित्र दिसून येत आहे. हळूहळू एल निनोचा प्रभाव कमी होईल.

Saturday, July 12, 2014 AT 05:15 AM (IST)

शेडमध्ये असलेल्या योग्य प्रकाशामुळे पक्ष्यांना खाद्य खाण्यास उत्तेजन मिळते, खाल्लेल्या खाद्यामुळे अंड्याचे उत्पादन वाढते. पक्ष्यांनी अंडी देण्यास सुरवात केल्यानंतर कृत्रिम प्रकाश द्यावा. अंड्यावरील कोंबड्यांना दिवसाचा नैसर्गिक आणि कृत्रिम असा १६ तास प्रकाश उपलब्ध करून दिल्यास अंड्याचे चांगले उत्पादन मिळते. डॉ. श्रीकांत सरदेशपांडे कुक्कुटपालन व्यवसायात अंडी उत्पादनासाठी प्रकाशाला अनन्यसाधारण महत्त्व आहे.

Thursday, July 10, 2014 AT 05:45 AM (IST)

- डॉ. रामचंद्र साबळे १) इसवीसनपूर्व ४०० वर्षे ते १२०० वर्षांचा काळ  - महाराष्ट्रात या काळात अनेक राज्ये आणि राजे होऊन गेले. सातवाहनाचा काळ, चालुक्यांचे राज्य, राष्ट्रकूट राज्य यांची सत्ता अस्तित्वात होती. त्याचं उत्तम उदाहरण म्हणजे त्या काळातील वेरूळ आणि अजंठा लेणी ही होत. याशिवाय महाराष्ट्रातील कार्ला लेणी आणि इतर ठिकाणची प्रसिद्ध लेणीही त्या काळातील राजवटीच्या काळातील आहेत.

Thursday, July 10, 2014 AT 05:30 AM (IST)

कृषी क्षेत्र हे भारतातील महत्त्वाचे क्षेत्र असूनही, देशाच्या सकल राष्ट्रीय उत्पादनात कृषी क्षेत्राचा वाटा १४ टक्क्यांच्या आसपास असूनही, भारतीय अर्थसंकल्पात मात्र केवळ ३.७ टक्के एवढीच तरतूद कृषी क्षेत्रासाठी केली जाते. या वेळच्या अर्थसंकल्पाकडून असलेल्या कृषी क्षेत्राच्या नेमक्या अपेक्षा या लेखातून मांडल्या आहेत. डॉ. दादाभाऊ यादव, डॉ.

Wednesday, July 09, 2014 AT 05:30 AM (IST)

पारंपरिक मोझारेला चीज हे म्हशीच्या दुधापासून बनवतात. मोझारेला चीज हे मऊ, सौम्य आणि किंचित गोड- अांबट अशी एक भिन्न चव, स्वाद व रुची असलेला पदार्थ आहे. बाजारपेठेत गाईच्या दुधापेक्षा म्हशीच्या दुधापासून तयार केलेल्या मोझारेला चीजला मागणी आहे. डॉ. धीरज कंखरे, प्रा. सोमनाथ माने मोझारेला हा शब्द १५७० मध्ये बारटोलोमिओ स्कॅपी यांनी लिहिलेल्या पाकरचनेच्या पुस्तकात आढळतो.

Monday, July 07, 2014 AT 05:45 AM (IST)

वैजनाथ बोंबले १) पावसाचे पाणी कूपनलिकेत सोडणे म्हणजे कूपनलिका पुनर्भरण. यासाठी कूपनलिकेजवळ नाला किंवा ओढ्याचे पाणी वळवावे लागते. २) पुनर्भरण करण्यासाठी कूपनलिकेच्या सभोवताली २ मी. x २ मी. x २ मी. आकाराचा खड्डा खोदावा. ३) खड्ड्यातील उंचीएवढ्या केसिंग पाइपच्या भागात १ ते २ सें.मी. अंतरावर सर्व बाजूंनी ४ ते ५ मि.मी. व्यासाची छिद्रे पाडावीत. या छिद्रावर काथ्या घट्ट गुंडाळावा.

Monday, July 07, 2014 AT 05:30 AM (IST)

जनावराचे पोट गच्च होणे हा एक अपचनाचा भाग आहे. यात जनावराचे पोट गच्च होते, ते रवंथ करत नाही, त्याची भूक मंदावते, शेण घट्ट होते. पोट दुखत असल्यामुळे जनावर मागच्या पायाने पोटात लाथा मारते. या आजारावर तत्काळ उपचार करणे आवश्यक आहे, अन्यथा जनावरास श्वास घेणे कठीण जाते. त्यामुळे हा आजार जीवघेणा ठरू शकतो. उपचाराकरिता औषधी वनस्पती ः १) हिरडा ः हिरडा वनस्पतीचे फळ त्यातील बी काढून औषधीत वापरले जाते. हिरड्यामुळे अन्नरसाचे प्रमाण वाढते.

Sunday, July 06, 2014 AT 12:00 AM (IST)

इंधनाच्या बचतीसाठी सुधारित गॅसिफायर स्टोव्हचा वापर फायदेशीर आहे. या स्टोव्हची चाचणी उपहारगृहामध्ये तसेच घरगुती स्वयंपाकासाठी घेण्यात आली. यामध्ये असे दिसून आले, की या स्टोव्हच्या वापरामुळे पारंपरिक स्टोव्हच्या तुलनेत ४० ते ४७ टक्के इंधनाची बचत होते, वेळेमध्ये ३० ते ५१ टक्के बचत होते. हा स्टोव्ह वापरण्यास अत्यंत सोईस्कर आहे. स्वयंपाकासाठी सुधारित स्टोव्हची निर्मिती करण्यात आली आहे.

Sunday, July 06, 2014 AT 12:00 AM (IST)

 
 
About Us | Contact Us | Ad Rate Card | RSS
© Copyrights 2014 Agrowon.com - All rights reserved.
of
Powered By: