Last Update:
 
ऍग्रो व्हिजन
डॉ. सिद्धार्थ वासनिक, उज्ज्वल राजपूत कापूस उत्पादक शेतकऱ्यांपर्यंत नवीन तंत्रज्ञानाचा प्रसार आणि उत्पादनवाढीसाठी सल्ला देण्यासाठी नागपूरच्या केंद्रीय कापूस संशोधन संस्थेतर्फे "टेक्‍नॉलॉजी मिशन ऑन कॉटन - मिनी मिशन - 1' या उपक्रमांतर्गत "ई-कपास' माहिती तंत्रज्ञान हा प्रकल्प देशातील 18 केंद्रांवर राबविण्यात येत आहे.

Saturday, December 20, 2014 AT 05:15 AM (IST)

ओडिशा राज्यात लहान शेतकऱ्यांचे आर्थिक उत्पन्न वाढावे यासाठी कृषी विभाग आणि कृषी विद्यापीठाच्या संशोधन केंद्रांनी वेगवेगळे उपक्रम सुरू केले आहेत. या उपक्रमातील एक महत्त्वाचा भाग म्हणजे परसबाग. लहान क्षेत्र आणि उत्पन्नाच्या मर्यादा असणाऱ्या शेतकऱ्यांना परसबागेतील भाजीपाला लागवडीतून पुरेसा पोषण आहार मिळावा, तसेच काही प्रमाणात उत्पादित भाजीपाल्याच्या विक्रीतून आर्थिक नफा वाढावा या दृष्टीने परसबाग प्रकल्प फायदेशीर दिसून येत आहे.

Saturday, December 20, 2014 AT 05:00 AM (IST)

गेल्या काही वर्षांत जगभरामध्ये फळबागांच्या व्यवस्थापनामध्ये यांत्रिकीकरणाचा वापर वाढला आहे. आता त्यापुढील टप्पा म्हणजे यंत्रमानव आणि ड्रोन तंत्रज्ञानाचा वापर. फळांची काढणी, तसेच प्रतवारीसाठी यंत्रमानवाचा वापर परदेशातील शेतकरी आता करू लागले आहेत. यंत्रमानवाच्या वापराबरोबरीने फळबागांच्या सर्वेक्षणासाठी कॅलिफोर्निया विद्यापीठातील तज्ज्ञ ड्रोनचा वापर कशा पद्धतीने करता येईल याबाबत संशोधन करीत आहेत.

Saturday, December 20, 2014 AT 05:00 AM (IST)

जिरायती महिलांनी केली आधुनिक शेती शेतीसह केला प्रक्रिया उद्योग केनिया, युगांडा यासारख्या पूर्व आफ्रिकी देशांतील महिला शेतकऱ्यांनी नाचणी, ज्वारी ही पिके नगदी म्हणून बनवली आहेत. सुधारित लागवड तंत्रज्ञानाचा वापर करीत त्यांनी पीक उत्पादन वाढवलेच. शिवाय प्रक्रिया उद्योगाचा आधार घेत या पिकांपासून विविध पदार्थ तयार केले. आज आर्थिक गरिबी हटवून त्यांनी आपले कुटुंब सुखा-समाधानाचे बनवले आहे.

Friday, December 19, 2014 AT 12:00 AM (IST)

आपण बाजारपेठेत फळे, भाजीपाला पॅकिंगवर स्टिकरचे लेबल चिटकविलेले पाहतो परंतु आता बदलत्या तंत्राप्रमाणे लेबलिंग तंत्रज्ञानामध्येही बदल दिसून येत आहेत. युरोपमधील तज्ज्ञांनी फळांच्या पृष्ठभागावर लेसर तंत्रज्ञानाचा वापर करून लेबलिंग केले आहे. लेसर लेबलिंग चिटकवून लावायच्या स्टीकरपेक्षा जास्त फायदेशीर ठरते. लेसर लेबलिंगमुळे फळांवर आरोग्य विषयक टिप्स देता येतात. त्या कायमस्वरूपी फळांवर राहतात, ज्यामध्ये कुठल्याही प्रकारचा बदल करता येत नाही.

Friday, December 19, 2014 AT 12:00 AM (IST)

पॅकिंगवर आरोग्य टिप्स, पदार्थ बवनिण्याचीही कृती परदेशी ग्राहक आता प्लॅस्टिकमुळे होणाऱ्या प्रदूषणाबाबत जागरूक झाला आहे, त्यामुळे पॅकेजिंग करणाऱ्या कंपन्या आणि विक्रेते आता फळे, भाजीपाला पॅकिंग करताना पर्यावरणपूरक पॅकिंग घटकांच्या वापरावर भर देऊ लागले आहेत. पॅकिंगसाठी वापरण्यात येणारे घटक हे पर्यावरणपूरक आहेत. या घटकांच्या वापरानंतर त्यांचा पुनर्वापर करता येतो, तसेच कंपोस्ट खतनिर्मितीमध्ये उपयोग करता येतो.

Thursday, December 18, 2014 AT 05:30 AM (IST)

नैसर्गिक आपत्तीने वेढलेल्या कुटुंबांसाठी प्रकल्प महापूर किंवा तत्सम नैसर्गिक आपत्तीच्या काळात सामाजिक जीवन विस्कळित होते, कुटुंबे उद्‌ध्वस्त होतात. त्या ठिकाणी अशा कुटुंबांचे पुनर्वसन होण्यासाठी परसबागेतील शेती हा मोठा आसरा होऊ शकतो. त्यातून ही कुटुंबे सावरली जाऊ शकतात, त्यांची अन्नसुरक्षा ती मिळवू शकतात, असे अन्न आणि कृषी संघटनेचे म्हणणे आहे. संघटनेने पाकिस्तानात अशा प्रकारचा प्रकल्प राबवला.

Thursday, December 18, 2014 AT 05:00 AM (IST)

डॉ. मधुकर बाचूळकर शास्त्रीय नाव  - Nelumbo nucifera (निलुम्बो न्युसिफेरा) कुळ  - Nelumbonaceae (निलूम्बोनेसी) स्थानिक नावे  - पद्मकमळ, सूर्यकमळ, लक्ष्मीकमळ संस्कृत नावे  - अरविंद, पंकज, पद्म इंग्रजी नावे  - चायनीज वॉटर लिली, इजिप्शियन वॉटर लिली, पायथॅगोरीअन बीन, इंडियन सॅक्रेड लोटस तळे, तलावामध्ये अनेक प्रकारची कमळे आढळतात. ही वनस्पती उष्ण प्रदेशात भारतात सर्वत्र तलाव-तळ्यात वाढते. महाराष्ट्रात सर्वत्र आढळते.

Tuesday, December 16, 2014 AT 05:30 AM (IST)

लागवड खर्चात निम्म्याने बचत ममुराबाद (जि. जळगाव) येथील मनोज सदाशिव चौधरी यांनी सध्या उपलब्ध असलेल्या ट्रॅक्‍टरचलित पेरणी यंत्रासह ऊस लागवड करण्यासाठी नावीन्यपूर्ण बदल केले आहेत, त्यामुळे ऊस लागवडीसह मधल्या पट्ट्यामध्ये आंतरपिकांची खतासह पेरणी करणे शक्‍य होत आहे. एका दिवसामध्ये तीन एकर क्षेत्राची ऊस व आंतरपिकांची लागवड यात साध्य होत असून, लागवड खर्चात मोठी बचत होत आहे. "गरज ही शोधाची जननी असते', असे म्हटले जाते.

Sunday, December 14, 2014 AT 12:30 AM (IST)

होतात गोगलगायींच्या भक्षकांवर! गोगलगायींची वाढते संख्या, सोयाबीन उत्पादनावर होतो परिणाम बीजप्रक्रियेसाठी वापरल्या जात असलेल्या नियोनिकोटीनॉईड कीडनाशकांमुळे सुरवातीच्या अवस्थेतील किडींचा प्रादुर्भाव कमी होतो. मात्र गोगलगायींमध्ये त्याचे अंश राहतात. गोगलगायींचे भक्षक असलेल्या भुंगेऱ्यांच्या कार्यक्षमतेवर परिणाम होऊन त्यांची संख्या वेगाने कमी होते.

Saturday, December 13, 2014 AT 05:45 AM (IST)

पाच वर्षांखालील मुलांसाठी संशोधन ठरेल फायद्याचे मानवी आतड्यामध्ये आढळून येणाऱ्या सूक्ष्मजीवातील विशिष्ट घटकांचा वापर करून मलेरिया रोगप्रसारावर प्रतिबंध करणारी नैसर्गिक संरक्षक प्रणाली पोर्तुगाल येथील "इन्स्टिट्यूटो गुलबेन्कियन डी सिन्सिया' येथील संशोधकांना आढळली आहे. यामुळे रोगाविरुद्ध प्रतिपिंडे (अँटिबॉडीज) निर्मितीची प्रक्रिया सुरू होऊन, रोगकारक घटकांची संख्या कमी होण्यास मदत होते. हे संशोधन जर्नल सेलमध्ये नुकतेच प्रकाशित करण्यात आले आहे.

Saturday, December 13, 2014 AT 05:15 AM (IST)

पारंपरिक ज्ञानाचा झाला आधुनिक तंत्रज्ञानातून अभ्यास खाद्य पदार्थाची अधिक काळासाठी साठवण करण्यासाठी चीन येथील काही समुदायाचे लोक वापरत असलेल्या पद्धतीवर आधुनिक तंत्रज्ञानाच्या साह्याने नुकतेच संशोधन करण्यात आले आहे. हे समुदाय खाद्यपदार्थ साठविण्यासाठी जंगलातील पानांचा वापर करतात. या पानामध्ये असलेल्या तेलामध्ये आरोग्यदायी घटक आणि सूक्ष्मजीव रोधक गुणधर्म असल्याचे अधिक अभ्यासाअंती दिसून आले आहे.

Friday, December 12, 2014 AT 05:30 AM (IST)

मधुमेही रुग्णांसाठी उपयुक्त ठरेल हा खास मध मधमाश्‍यांसाठी स्टिव्हिया आणि मेणाच्या साह्याने विशिष्ट कृत्रिम खाद्याची निर्मिती मलेशिया येथील संशोधकांनी केली आहे. या कणांचा आकार अत्याधुनिक नॅनो तंत्रज्ञानाच्या साह्याने नैसर्गिक परागाएवढा ठेवला आहे. या खाद्यावर पोसलेल्या मधमाश्‍यांपासून मिळवलेला मध जागतिक बाजारपेठेमध्ये टाइप 1 आणि 2 प्रकारच्या मधुमेह रुग्णांकरिता विक्रीला आणण्यात येईल.

Friday, December 12, 2014 AT 05:15 AM (IST)

डॉ.प्रफूलचंद्र यांचा आज प्रथम स्मृतीदिन -सुमारे 75 ते 80 हजारांहून अधिक व्यक्तींची त्यांच्या शेताला भेट -भारत कृषक समाज संघटनेचे आजीव सभासद राहिले. -संयुक्त राष्ट्रसंघाच्या जागतिक अन्न पुरस्काराने सन्मानित आंतरराष्ट्रीय दर्जाचे शेतकरी अशी ख्याती असलेल्या डॉ. देवांगी आर. प्रफुलचंद्र यांचा आज प्रथम स्मृतिदिन.

Thursday, December 11, 2014 AT 05:30 AM (IST)

नव्या पद्धतीमुळे संत्र्यामध्ये दहापट अधिक ऍण्टीऑक्‍सिडेन्ट असल्याचे स्पष्ट आजवर केवळ रसामध्ये असलेल्या पोषक घटकांचे मोजमाप केले जात असे. मात्र, रसासोबत रस व फळातील चोथ्यामध्ये असलेल्या ऍण्टीऑक्‍सिडेन्ट घटकांचे नेमके मोजमाप करण्यासाठी ग्रॅनाडा विद्यापीठामध्ये नवीन पद्धती विकसित करण्यात आली आहे. पारंपरिक विश्‍लेषण पद्धतीच्या तुलनेमध्ये या पद्धतीमुळे संत्रा किंवा मोसंबीमध्ये दहापट अधिक आरोग्यदायी गुणधर्म असल्याचे दिसून आले आहे.

Wednesday, December 10, 2014 AT 05:45 AM (IST)

सध्या डिजिटल उपकरणाचा वापर प्रचंड वाढत असला तरी त्याची बॅटरी संपण्याची समस्या वाढत आहे. त्यावर टोरोंटो विद्यापीठातील उपयोजित शास्त्र आणि अभियांत्रिकी विभागातील संशोधकांनी उपाय शोधला असून, प्रकाश संवेदक घटकांची (कोलायडल क्वांटम डॉटस) फवारणी कोणत्याही पृष्ठभागावर केल्यानंतर त्यातून सौरऊर्जा मिळविता येणार आहे. हे सोलर पॅनेल अत्यंत स्वस्त पडतील.

Wednesday, December 10, 2014 AT 05:15 AM (IST)

डॉ. मधुकर बाचूळकर शास्त्रीय नाव  - Bambusa arundinacea (बाम्बुसा एरुन्डिनेशिया) कूळ  - pooceae (पोएसी) स्थानिक नाव - कासेट, काष्ठी, कळक संस्कृत नाव  - वंश, शतपर्वा, तृणध्वज. हिंदी नाव - बांस गुजराती नाव  - वान्स इंग्रजी नाव  - स्पाईनी थॉनी बाम्बू बांबू ही वनस्पती गवत कुळातील असून, तिचे आयुष्य शंभर वर्षे आहे. बांबू ही वनस्पती तिच्या जीवनक्रमात शंभर वर्षानंतर एकदाच फुले-फळे देते व नंतर बांबू पूर्णपणे वाळून जातो.

Tuesday, December 09, 2014 AT 05:30 AM (IST)

आग्या मुंग्यांच्या नियंत्रणासाठी बेडकाच्या शरीरामध्ये साठलेल्या विषारी घटकांचा (अल्कोलॉईड) उपयोग होऊ शकत असल्याचे अमेरिकी कृषी विभागाच्या संशोधनामध्ये आढळले आहे. लाल रंगाच्या आग्या मुंग्या या पिकांचे व अन्य लहान किटकांचे मोठ्या प्रमाणात नुकसान करतात. त्यांचा डंख माणसांसह सर्व प्राणीमात्रांसाठी अत्यंत वेदनादायी असतो.

Monday, December 08, 2014 AT 05:15 AM (IST)

अमेरिकेतील कॅलिफोर्निया परिसरामध्ये असलेला 2012 ते 2014 या कालावधीतील दुष्काळ हा गेल्या 1200 वर्षांतील सर्वांत भीषण दुष्काळ असल्याचे मिन्निसोटा विद्यापीठ येथील डॅनिअल ग्रिफीन आणि वुड्‌स होल ओशनोग्राफिक इन्स्टिट्यूशन येथील केविन ऍन्चूकायटिस या दोन हवामान तज्ज्ञांनी केलेल्या अभ्यासात दिसून आले आहे. हे संशोधन "जिओफिजिकल रिसर्च लेटर्स'मध्ये प्रकाशित करण्यात आले आहे.

Monday, December 08, 2014 AT 05:15 AM (IST)

जर्मन संशोधकांनी प्रयोगशाळेमध्ये गर्भस्थ मूलपेशीपासून प्रथमच मज्जारज्जू तयार केला आहे. सध्या हा पूर्ण मज्जारज्जू (पाठीचा कणा) नसला तरी चेतापेशींनी युक्त असा 60 मायक्रोमीटर जाडीचा स्नायू पेट्री डीशमध्ये तयार केला आहे. हे संशोधन "स्टेम सेल रिपोर्टस'मध्ये प्रकाशित करण्यात आले आहे.

Saturday, December 06, 2014 AT 05:45 AM (IST)

आंतरराष्ट्रीय जल व्यवस्थापन संस्थेचा अभ्यास अहवाल प्रकाशित जागतिक पातळीवर अन्न उत्पादनामध्ये शहरी भागामध्ये होत असलेली शेती महत्त्वाची ठरणार असल्याचे आंतरराष्ट्रीय जल व्यवस्थापन संस्थेच्या (IWMI) अभ्यासात दिसून आले आहे. शहरी भागामध्ये शेती पिकांखाली असलेले क्षेत्र 456 दशलक्ष हेक्‍टर असून, त्याकडे पाहण्याची दृष्टी कृषी संशोधन संस्था व धोरणकर्त्यांना बदलावी लागणार आहे.

Friday, December 05, 2014 AT 05:15 AM (IST)

इस्राईलच्या वाळवंटी भागामध्ये खाऱ्या पाण्यामध्ये पिके घेण्यासंदर्भात संशोधकांचे प्रयत्न सुरू आहेत. नेगेव्ह येथील कृषी संशोधन केंद्रामध्ये भाजीपाला, औषधी वनस्पती आणि फळ पिकांच्या लागवडीच्या चाचण्या घेतल्या जात आहेत. वाळवंटी प्रदेशामध्ये साधारणपणे खारे पाणी उपलब्ध असते. या उपलब्ध पाण्यामध्ये पिकांची लागवड करण्यासाठी नव्या जातींची शोध घेण्याचा प्रयत्न इस्राईल येथील संशोधक करीत आहेत.

Thursday, December 04, 2014 AT 05:30 AM (IST)

सफरचंदासाठी दिवसाच्या उष्ण वेळेमध्ये काढणी करण्याऐवजी संध्याकाळी काढणी करण्याची शिफारस आहे. त्यामुळे कमी वेळेमध्ये अधिक काढणी करण्यासाठी शेतकरी धडपडत असतात. मात्र, संध्याकाळच्या मर्यादित वेळेमध्ये संपूर्ण शेतांतील काढणी  करणे शक्‍य होत नाही. त्यावर शेतकऱ्यांनी उपाय शोधला असून, फोर्कलिफ्ट या यंत्रावर एलईडी दिवे बसवून रात्रीच्या वेळीही काम सुरू केले आहे. उंचावरील फळांच्या काढणीसाठी प्लॅटफॉर्म असलेल्या लिफ्टिंग यंत्राचा वापर वाढत आहे.

Tuesday, December 02, 2014 AT 05:45 AM (IST)

डॉ. मधुकर बाचूळकर - शास्त्रीय नाव  - Tinospora Cordifolia (टिनोस्पोरा कॉरडीफोलिया) - कूळ  - Menispermaceae (मिनीर्स्पमेसी) - संस्कृत नाव  - गुडूची, ज्वरनाशिनी - हिंदी नाव  - गिलोय - गुजराती नाव  - गुलो - इंग्रजी नाव  - हार्ट लिव्हड मूनसीड - स्थानिक नावे  - वारुडवेल, अमृतवेल, अमृतवल्ली गुळवेलीचे बहुवर्षायू वेल महाराष्ट्रात सर्वत्र आढळतात.

Tuesday, December 02, 2014 AT 05:00 AM (IST)

पंजाब कृषी विद्यापीठामध्ये कमी खर्चाची भारतीय हायड्रोपोनिक्‍स पद्धती विकसित केली आहे. कमी पाणी व पोषक घटकामध्ये अधिक उत्पादन मिळवणे शक्‍य होणार असून, हायड्रोपोनिक्‍स तंत्रज्ञानाच्या प्रसारास गती मिळू शकेल. हरितगृहामध्ये मातीविना शेतीमध्ये हायड्रोपोनिक्‍स पद्धतीचा वापर परदेशामध्ये मोठ्या प्रमाणात होतो. मात्र त्यासाठी मातीतील शेतीच्या तुलनेमध्ये अधिक खर्च होत असल्याने भारतीय शेतकरी त्यापासून दूर राहत आहेत.

Monday, December 01, 2014 AT 05:30 AM (IST)

त्रिपुरा येथील "केव्हीके'च्या मार्गदर्शनाचा झाला लाभ पश्‍चिम त्रिपुरा येथील जोम्पुइझाला विभागामध्ये शेतकरी सुधारित पद्धतीने आपल्या जिरायत शेतीमध्ये मका उत्पादन घेत असून, त्यांच्यामध्ये तंत्रज्ञान प्रसारासाठी त्रिपुरा येथील कृषी विज्ञान केंद्र (केव्हीके) मार्गदर्शन व मदत करीत आहे. सुधारित लागवड पद्धतीचा लाभ शेतकऱ्यांना होऊ लागला आहे. मध्यघनियामार या गावातील उमेंद्रा देब्बर्मा (वय 37) या शेतकऱ्याकडे 3 हेक्‍टर जिरायती शेती आहे.

Monday, December 01, 2014 AT 05:15 AM (IST)

मिशिगन विद्यापीठातील संशोधन मिशिगन विद्यापीठातील संशोधकांनी उष्णतावाहक गुणधर्म असलेले नवीन पॉलिमर विकसित केले आहे. हे पॉलिमर 10पट अधिक उष्णतावहन करू शकते. त्यामुळे सध्या विविध धातूंना पर्याय उपलब्ध होणार असून, उष्णतावहनाच्या क्षेत्रामध्येही प्लॅस्टिकच्या वापराला चालना मिळू शकते. इतर पॉलिमरपेक्षा अधिक उष्णता धारण करू शकते. हे संशोधन "नेचर मटेरिअल्स'मध्ये प्रकाशित करण्यात आले आहे.

Monday, December 01, 2014 AT 05:15 AM (IST)

जगभरात संशोधनातून सिद्ध  मधमाश्‍या हा शेतीतील अत्यंत महत्त्वाचा घटक. मात्र कीडनाशकांच्या अनियंत्रित वा बेसुमार वापराने मधमाश्‍यांची मोठी हानी होते हे जगभरात झालेल्या संशोधनातून पुढे आले आहे. यासंबंधीचे ताजे अहवालही जगासमोर दररोज येत आहेत. युरोपीय देशांनी तर मधमाश्‍यांचे संरक्षण हा मुद्दा सर्वोच्च मानून तीन कीटकनाशकांच्या वापरावर दोन वर्षांची बंदीही घातली आहे.

Sunday, November 30, 2014 AT 12:45 AM (IST)

माती आणि त्याखाली सूक्ष्मजीवांपासून बिळ करून राहणाऱ्या उंदरांसारख्या सजीवांची विविधता प्रचंड मोठी आहे. सध्या वातावरणामध्ये होत असलेल्या बदलांना हे जीव कशा प्रकारे प्रतिसाद देतात, यांचा अभ्यास संशोधकांनी केला आहे. त्याची आवश्‍यकता आणि संशोधन निष्कर्ष नुकतेच "नेचर' या संशोधनपत्रिकेमध्ये प्रकाशित करण्यात आले आहेत. पर्यावरणाचा विचार करताना अनेक वेळा वातावरणाचाच विचार होतो.

Saturday, November 29, 2014 AT 05:30 AM (IST)

अमेरिकेमध्ये लोकप्रिय असलेल्या डॅफोडिल या फुलांच्या तीन जाती अधिक क्षारांसाठी सहनशील असल्याचे संशोधनामध्ये दिसून आले आहे. हे संशोधन अमेरिकन सोसायटी फॉर हॉर्टिकल्चरल सायन्समध्ये प्रकाशित झाले आहे. गोड्या पाण्याची कमतरता भासत असल्याने अनेक ठिकाणी क्षारयुक्त, खारवट आणि प्रक्रिया केलेले सांडपाणी शेतीमध्ये वापरले जाते. या पाण्यामध्ये असलेल्या क्षारामुळे पिकांची वाढ मंदावते. त्यातही शोभेच्या वनस्पतीमध्ये त्यांचा परिणाम फार लवकर दिसून येतो.

Saturday, November 29, 2014 AT 05:15 AM (IST)

रोगांच्या प्रादुर्भावामुळे पिकांचे मोठ्या प्रमाणात नुकसान होते. त्यामुळे अन्नसुरक्षितताही धोक्‍यात येत असल्याचे मानले जाते. मात्र उतह विद्यापीठातील जीवशास्त्रज्ञांनी रोगांमुळे जंगलातील रोपांची संख्या मर्यादित राहून, झाडांची विविधता वाढण्यास मदत होत असल्याचा निष्कर्ष काढला आहे. हे संशोधन "जर्नल ऑफ इकॉलॉजी' मध्ये प्रकाशित केले आहे.

Friday, November 28, 2014 AT 05:15 AM (IST)

 
 
About Us | Contact Us | Ad Rate Card | RSS
© Copyrights 2014 Agrowon.com - All rights reserved.
of
Powered By: