Last Update:
 
फुलोरा
माझ्याकडे मोटरसायकल आहे. पूर्वी काम जलद होण्यासाठी मोटरसायकल ही माझी गरज होती. पण त्या वेळी मोटरसायकल घेण्याची माझी ऐपत नव्हती. पण मोटरसायकल घेतली नाही तर माझी कामे वेगात होणार नाहीत, हेही खरं होतं. मोटरसायकलसाठी जर आपण कर्ज काढलं, तर मोटरसायकलमुळे माझी कमाई वाढणार होती. वाढलेल्या कमाईतून मी माझं जे कर्ज आहे, ते फेडू शकत होतो. तशी मला अडचण वाटली नाही. कर्ज बॅंकेतून मिळू शकतं. वडिलांच्या नावावरच शेती आहे.

Saturday, August 29, 2015 AT 06:15 AM (IST)

पंचायतीत बसलो होतो. अलीकडेच गावचा सरपंच झालो आहे. गावात सातवीपर्यंत शाळा आहे. आमच्या परिसरातील चांगली शाळा आहे. आम्ही गावच्या शाळेच्या कामात नेहमी मदत करीत आलो आहोत. जरी शाळेतील गुरुजींनी शाळा नावलौकिकाला आणली असली, तरी बाहेर गेल्यावर गावचा सरपंच म्हणून मलाच श्रेय देतात. हा अनुभव अलीकडे घेतो आहे. गावचं नाव सांगताच शाळेचाच विषय निघतो. बाहेर गावच्या काही पाहुण्यांनी आपली मुलं आमच्या गावात त्यांच्या पाहुण्याकडे शिकायला ठेवली आहेत.

Friday, August 28, 2015 AT 06:00 AM (IST)

माझ्याकडे बैलजोडी आहे. मी गावात मजुरी करायला आलो. बायकोही मजुरी करायची. राहायला घर एका शेतकऱ्यानं दिलं. त्यांच्याकडे काम करून इतरांकडेही आम्ही काम करायचो. बायको रानात भांगलण करायला जायची. शेतात थोडीबहुत वैरण मिळायची. ज्याच्याकडे आम्ही राहत होतो, त्याच्या जनावरांसाठी वैरण द्यायची. त्याची बैलजोडी होती. बैलजोडीची सगळी कामं मी करायचो. सकाळी लवकर उठून शेणघाणही काढायचो. रात्री उठून बैलांना चारा टाकायचो. त्यांना वेळच्या वेळी धूतही होतो.

Thursday, August 27, 2015 AT 06:15 AM (IST)

मला एकच मुलगा आहे. दहावीपर्यंत शिकला आहे. दहावी पास झाला नाही, तरी आम्ही त्याला दहावीपर्यंत शिकला आहे, असं म्हणतो. तसा तो अभ्यास केल्यास पास होऊ शकला असता. त्याचं अभ्यासात मनच रमत नाही. त्याची शिकायची इच्छाच नाही. अशा वेळी मी तरी किती बळजबरी करणार. त्याची आई मला म्हणते, ""आपली पोटापुरती शेती आहे. शिकायची गरज काय? गावात शिकून पोरं बेकार फिरत आहेत. त्यात एकाची भर पडली असती. बाकी काय झालं असतं?'' बायकोशी कधी मी वाद घालत नाही.

Wednesday, August 26, 2015 AT 06:15 AM (IST)

देशात आणि महाराष्ट्रात शेतकऱ्यांच्या आत्महत्येसाठी सरकारी धोरण आणि सरकारी अधिकारी व कर्मचारी जबाबदार असतात याचा प्रत्यय पदोपदी येत असताना सध्याचे सरकार याकडे का काणाडोळा करत आहे, हे कळण्यापलीकडे आहे. माजी पंतप्रधान यांनी सांगितले होते, की शेतकऱ्यांसाठी निधी उपलब्ध करून दिला तरी तो शेवटच्या स्तरापर्यंत एक रुपायातील फक्त 15 पैसेचे पोचते. याला जबाबदार सरकारी अधिकारी व राजकारणी असून, दोघांच्या संमतीने हा निधी गायब केला जाते.

Monday, August 24, 2015 AT 06:30 AM (IST)

आमचं गावात मंडळ आहे. आम्ही ठरल्या दिवशी ठरल्या ठिकाणी जमतो. एकत्र यायला काही तरी कारण लागतं. कारणाशिवाय आपण एकत्र येऊन उपयोग काय? गर्दीत माणसं एकत्र येतात. अशी गर्दी काय उपयोगाची? आमची संख्या फार नाही. आम्ही सगळे गोल बसतो. याचं एक कारण आहे. कुणी आमच्यामधील अध्यक्ष नाही. सगळे जण समान आहेत. "गोल मेज' परिषदेचाही हेतू असाच होता. सगळ्यांनी समान भूमिकेतून चर्चेमध्ये भाग घ्यायचा. प्रत्येकाला प्रत्येकाचा चेहरा दिसला पाहिजे.

Monday, August 24, 2015 AT 03:00 AM (IST)

गावात एक निराधार बाई राहते. तिला एक मुलगा होता. सैन्यात भरती झाला. अजून त्याचे लग्नही झाले नव्हते. भारत-पाक लढाईत हुतात्मा झाला. तिला काही सरकारी मदत मिळते. तिचा नवरा मुलाचा जन्म झाल्यावर वारला होता. दोघेही रोजगारासाठी गावात आले होते. त्याच्या मूळगावी फारसं काही नाही. आता त्याचे भाऊबंधही कामाधामासाठी गावोगाव गेले आहेत. अलीकडे त्यांच्यापैकी काही लोक येऊन निराधार बाईला भेटत होते. तेही हातावरचं पोट असणारे आहेत.

Saturday, August 22, 2015 AT 05:30 AM (IST)

अलीकडे काही गोष्टी मनाविरुद्ध घडत आहेत. अलीकडेच मी नव्या घरात राहायला गेलो आहे. गावात जुनं घर आहे. वडिलोपार्जित आहे. जरी शंभर वर्षांपूर्वीचं बांधकाम असलं तरी अजून मजबूत आहे. काही डागडुजी अधून-मधून केली आहे. अजून पन्नास वर्षे घराला काहीच होणार नाही. आम्ही दोघे भाऊ आहोत. मोठा भाऊ या जुन्या घरात राहतो. गावच्या कारभारातही तो भाग घेत असल्याने त्याला ते सोयीचे आहे. मला दुसरं घर भावानेच बांधून दिलं आहे. आम्ही दोघं तसे एकत्रच आहोत.

Friday, August 21, 2015 AT 05:45 AM (IST)

आंतरमशागतीसाठी चाकाचे हात कोळपे, पेरणीसाठी टोकणयंत्र त्याचबरोबरीने मका सोलणी यंत्र, शेंगा फोडणी यंत्र महिलांचे कष्ट कमी करण्यासाठी उपयुक्त आहे. कमी श्रमात गुणवत्तापूर्ण काम या यंत्रांच्या माध्यमातून करता येते. डॉ. एस. एस. वाणे, के. एल. जगताप चाकाचे हात कोळपे -  1) ओळीमध्ये पेरणी केलेल्या पिकात आंतरमशागत करण्यासाठी उपयुक्त आहे. या कोळप्यामध्ये एक चाक, व्ही आकाराची पास व बॅंडल बसविलेले असते.

Thursday, August 20, 2015 AT 06:15 AM (IST)

महिनाअखेरला नोकरीतून निवृत्त होणार आहे. वयाच्या अठराव्या वर्षी शिपाई म्हणून सरकारी कचेरीत नोकरीला लागलो. शिक्षण घेण्याची इच्छा होती. पण परिस्थिती आडवी आली. वडील अचानक वारले होते. लहान तीन भाऊ होते. आई साधी भोळी आहे. काहीतरी मोलमजुरी करण्याखेरीज कोणताच मार्ग नव्हता. अशावेळी सरकारी कचेरीत भरती होत आहे, हे कळल्यावर मीही रांगेत जाऊन उभा राहिलो. आजच्या सारखी तेव्हा परिस्थिती नव्हती. माझी थोडी विचारपूस केली. कामावर हजर होण्याचा हातात आदेशच दिला.

Thursday, August 20, 2015 AT 06:00 AM (IST)

गावात दहावीपर्यंत शिकून शाळा सोडलेली बरीच मुले आहेत. यात नापास झालेल्या मुलांची संख्या बरीच आहेत. काहीतरी कामधंदा मिळतो का, याचा शोध घेण्यासाठी ही मुलं शहराची वाट धरतात. तेथे त्यांना काही ना काही रोजगार मिळतो. काही मुलं शहरात जाऊन काही कामधंदा करीत आहेत. त्यामुळे एकमेकांच्या संगतीनेही मुले दरवर्षी शहराची वाट धरतात. काही मुले गावातच काही करता येते का, याची धडपड करतात. कारण त्यांची थोडीफार शेतीवाडी असते. त्याचा त्यांना थोडा आधारही वाटतो.

Wednesday, August 19, 2015 AT 05:45 AM (IST)

माझी बारा एकर बागायती शेती एका ठिकाणी आहे. मी पदवीधर आहे. गावातील मी पहिला पदवीधर आहे. त्या वेळी सरकारी नोकरी सहज मिळाली असती. माझ्या वडिलांची इच्छाही मी सरकारी नोकरी पकडून सुखी आयुष्य जगावं. शेतकऱ्यांचं आयुष्य हे काबाडकष्ट करण्यात जातं. हाती त्या मानाने काहीच लागत नाही. हा तर त्यांच्याप्रमाणे सगळ्यांचाच अनुभव होता. तो खरा होतो. जे डोळ्याने दिसते ते नाकारूनही कसे चालेल. हे मलाही ठाऊक होतं. माझ्यापुढे एकच प्रश्‍न पडला होता.

Tuesday, August 18, 2015 AT 05:30 AM (IST)

गावात एक स्वातंत्र्य सैनिक राहतात. शंभरीच्या घरात आले आहेत. अलीकडे स्वराज्य मिळाल्यावर त्यांनी सार्वजनिक कार्यात सहभाग घेतला नाही. तीन एकर शेतीत आपली उपजीविका त्यांनी केली. ते अविवाहित आहेत. स्वावलंबीही आहेत. स्वातंत्र्यसैनिक म्हणून त्यांना सरकारी मानधन मिळतं. ते मानधन ते गरजूंना मदत करण्यासाठी वापरतात. त्याची ते जाहिरात होऊ देत नाहीत. याचे कारण एकदा अशी जाहिरात झाली की नको ते लोक मदत मागायला येतात.

Saturday, August 15, 2015 AT 06:00 AM (IST)

पतीचे वय पासष्ट वर्षांचे आहे. पत्नी बासष्ट वर्षांची आहे. दोघांनाही नोकरी होती. त्यांना तीन मुलं आहेत. तिन्हीही मुलांची लग्नं झाली आहेत. ते वेगवेगळ्या गावी नोकरीमुळे राहतात. तिन्ही मुलं आपल्या पायावर उभी आहेत. त्यांच्या आई-वडलांचं पटत नाही. सारखी भांडणं होतात. मुलांना नोकरीमुळे नेहमी येऊन समजावून देणं जमत नाही. दोघेही समजावून घेण्याच्या मनस्थितीत नाहीत. दोघांनाही निवृत्तिवेतन मिळते. त्यात त्यांची उपजीविका होऊ शकते.

Thursday, August 13, 2015 AT 06:30 AM (IST)

पूर्वी गावातील अनेकांवर कर्ज झालं होतं. कर्ज हे कधी तरी माफ होणार आहे, अशी एक भावना निर्माण झाली होती. जे खरंच अडचणीत आहेत, त्यांना मदत करावी लागते. कर्जामुळे गावातील दोघांनी आपल्या आयुष्याचा शेवटही करून घेतला आहे, तेव्हापासून सगळ्यांनी एक धडा घेतला आहे. कर्ज काढताना आपण घेतलेले कर्ज फेडू शकतो का, याचाही विचार केला पाहिजे. हा विचार ज्याने त्याने केला पाहिजे.

Wednesday, August 12, 2015 AT 06:30 AM (IST)

अलीकडे नांदायला गेलेल्या मुली परत येत आहेत. सून म्हणून आलेली मुलगीही परत जाण्याचं प्रमाण वाढलं आहे. नव्याने लग्न झालेली जोडपी वेगवेगळ्या कारणांसाठी संसार सुरू करण्यापूर्वीच मोडत आहेत. ही गंभीर बाब आहे. त्यावर उपाययोजना करावीच लागते. ही तर आता साथीच्या रोगासारखी साथच पसरू लागली आहे. पूर्वी असं घडलं, की तो कुटुंबाला काळिमा वाटायचा. ज्या घरातील पोरगी नवऱ्याबरोबर न नांदता परत आली की त्या कुटुंबाची गावातील पत कमी होत होती.

Tuesday, August 11, 2015 AT 06:30 AM (IST)

सार्वजनिक उत्सव पूर्वीपासून एकोप्याने साजरे केले जातात. गावात वेगवेगळ्या धर्मांचेही लोक आहेत. धर्म जरी वेगळा असला, तरी सगळेच उत्सवात भाग घेतात. अलीकडे गावात काही बाहेरचे लोक येऊन राहिले आहेत. आता यांची संख्या वाढत आहे. कारण गाव हे शहराशेजारी आहे. शहराचे काही फायदेही आहेत. तसे काही तोटेही आहेत. मूळ गावापेक्षा आता बाहेरच्या लोकांची संख्या वाढली आहे. त्यांच्यावर तसं गावातील बुजुर्ग लोकांचे वर्चस्व नाही.

Monday, August 10, 2015 AT 04:00 AM (IST)

मला दोन मुलं आहेत. दोघांत दोन वर्षांचं अंतर आहे. मला नोकरी चांगली आहे. बायकोही काही तरी कामधंदा करून संसाराला हातभार लावते. गावी दीड एकर शेती आहे. ती जिरायती आहे. मी एकुलता आहे. आई- वडील शेती आणि काही तरी जोडधंदा करून जगत आहेत. ते स्वाभिमानी आहेत. त्यांना कोणाची मदत आवडत नाही. मला चांगली नोकरी असल्यामुळे माझ्या मनात असा विचार येऊन गेला होता, की आपल्या आई-वडिलांना आपल्याकडेच ठेवावं. त्यांनी आयुष्यभर कष्ट उपसले आहेत, त्यातून त्यांची मुक्तता करावी.

Saturday, August 08, 2015 AT 06:00 AM (IST)

पंचायतीच्या निवडणुकीला उभा होतो. गावात तीन गट आहेत. मी कुठल्याही गटातून उभा राहिलो नाही. गावातील प्रत्येक व्यक्तीवर कुठल्या ना कुठल्या गटाचा शिक्का मारला जातो. तसा माझ्यावर शिक्का नको होता, जरी पंचायतीची निवडणूक असली, तरी खासदार, आमदारही या गावातील निवडणुकीत प्रचारात उतरले होते. अलीकडे निवडणुका हा पैशाचा खेळ आहे. हे आता पोरांनाही ठाऊक झाले आहे. पूर्वी उमेदवाराचा प्रचार करण्यासाठी लहान पोरांना हातात पोस्टर देऊन फेरी काढायला गंमत वाटायची.

Friday, August 07, 2015 AT 06:15 AM (IST)

दुबार पेरणीची वेळ आली आहे. पाऊस कधी दडी देईल, हे सांगता येत नाही. पडला तर इतका पडतो की ओला दुष्काळ जाहीर करावा लागतो. दुबार पेरणीसाठी मायबाप सरकारकडून मदत मिळणार आहे. त्याची वाट पाहात बसलो तर पेरणीची वेळ निघून जाईल. अनेकदा मदत जाहीर होते पण प्रत्यक्षात मिळत नाही. पावसानं झोडपलं आणि राजानं मारलं तर दाद कोणाकडे मागायची, अशी आपली पूर्वी धारणा होती. यात काही फरक पडला असं वाटत नाही. पाऊस त्याच्या मर्जीप्रमाणेच पडतो आहे.

Thursday, August 06, 2015 AT 06:15 AM (IST)

गावचा सरपंच अलीकडेच झालो आहे. पूर्वीच्या सरपंचावरती अविश्वास ठराव पास झाला. ते गेली अनेक वर्षे सरपंच होते. गावावर त्यांचा वचकही आहे. गावातील ठराविक घराण्याचीच पंचायतीवर वर्षानुवर्षे सत्ता राहिली आहे. त्यांची कारणेही आहेत. कोणी विरोध केला नाही. विरोध करून उपयोग काय? असं लोकांना वाटायचे. तशीच गावात परिस्थितीही होती. ज्याची शेतीवाडी मोठी नाही त्यांना गावात कोणी मानही देत नाही. ज्यांना मान आहे ते तर मोठी शेतीवाडी असणारे आहेत. अशा वेळी मी उभा राहिलो.

Wednesday, August 05, 2015 AT 06:00 AM (IST)

भाऊ शेतीत वाटा मागत आहे. वडील असेपर्यंत त्यांनी खातेफोड केली नाही. मी मोठा आहे. माझ्या नावावरच सगळी तीस एकर शेती आहे. ही सगळी शेती वडिलांनी विकत घेतली आहे. त्यांची वडिलोपार्जित पाच एकर शेती त्यांनी भावाला दिली होती. वडील उसाचे फड विकत घेत. यात त्यांनी चांगला पैसा कमावला. जो पैसा कमावला त्याची त्यांनी शेती विकत घेतली. त्यांना कोणतेही व्यसन नव्हते. आपला सगळा वेळ ते आपल्या व्यवसायासाठी देत असत.

Tuesday, August 04, 2015 AT 06:15 AM (IST)

मला एकच मुलगा आहे. माझी शेतीवाडी चांगली आहे. वडिलोपार्जित आठ एकर शेती होती. त्यात मी पंधरा एकराची भर टाकली आहे. जिरायती शेती बागायती केली आहे. मी शेतीतच आयुष्य काढणार आहे, हे ठरवलं त्या वेळी अनेकांनी मला वेड्यात काढलं. याचं कारण थोडा प्रयत्न करून कोठेही नोकरी मिळवणं त्या वेळी कठीण नव्हतं. माझ्या गावात पहिला पदवीधर मीच आहे. मॅट्रिकला असताना गुणवत्ता यादीत मी दहावा आलो होतो. त्यामुळे पुढे मी शिकून मोठ्या पदावर जाऊ शकेन, असं सगळ्यांनाच वाटलं होतं.

Saturday, August 01, 2015 AT 05:45 AM (IST)

गावाला नदी आहे. पूर्वी गावं नदीकाठीच वसली जात होती. कारण जीवन जगण्यासाठी पाण्याची प्राथमिक गरज आहे. पाणी नसेल, तर जीवन जगणे कठीण आहे. पूर्वी नदी बारमहा वाहत होती. फार झालं तर एक दुसरा महिना कोरडा जात होता. तोही नियमित नाही. पावसाने दडी मारली, तरच असं घडायचं. आता परिस्थिती बदलली आहे. पूर्वीसारखी नदी बारमहा वाहत नाही. आता तर पावसाळा संपल्यावर लगेच नद्या कोरड्या पडत आहेत. त्यामुळे गावातील लोकांना पिकासाठी आणि पिण्यासाठीही पाणी मिळेनासे झाले आहे.

Friday, July 31, 2015 AT 03:45 AM (IST)

माझ्याकडे बरीच वर्तमानपत्रं येतात. माझी फार मोठी ऐपत नाही. पण मला वाचनाची आवड आहे. त्याचा मला फायदा झाला आहे. आपल्याला काय फायदा झाला आहे, हे आपणालाच ठाऊक असते. आपण कशाला दुनियेला सांगत बसतो. तरी मला बऱ्याच लोकांनी प्रश्‍न विचारला आहे, की इतकी वर्तमानपत्र कशासाठी विकत घेतोस. मला जे असा प्रश्‍न विचारणारे असतात. त्यांना कुठले ना कुठले व्यसन हे असते. काही लोक धूम्रपान करीत असतात. काही जुगार खेळणारे आहेत. काही दारू पिणारेही आहेत.

Thursday, July 30, 2015 AT 06:15 AM (IST)

शहरापासून सोळा किलोमीटरवर आमचं गाव आहे. नदीला महापूर आला की पाणी जसं वाट दिसेल तसं पसरतं तशी शहरं पसरत आहेत. डोंगरदऱ्या फोडून आता शहरं वाढत आहेत. त्यामुळे काही दिवसांनी आमचं गाव शहराच्या पोटात जाणार आहे. आमच्या आजूबाजूची गावं आपणहून शहरात सामील होत आहेत. त्याचे फायदे कोणाला हे अजून कळत नाही. एक झालं आहे आमच्याकडील डोंगराळ जमिनीचे भावही गगनाला भिडत आहेत. आमच्यातील काहींना इतका पैसा मिळू शकेल, असं स्वप्नातही वाटलं नव्हतं.

Wednesday, July 29, 2015 AT 04:00 AM (IST)

माझी सोळा एकर शेती एका ठिकाणी आहे. मी एकटाच आहे. आई-वडील गावी शेती पाहतात. मला सरकारी चांगली नोकरी आहे. नोकरीतही मला चांगले भवितव्य आहे. माझी नोकरी बदलीची आहे. त्यामुळे सगळीकडे कुटुंब घेऊन मी फिरत नाही. बायकोला मी आई-वडिलांकडेच ठेवलं आहे. पहिल्यादा ती तयार नव्हती. तिला शहरी जीवनाची आवड व सवय होती. खेड्याविषयी अनेक गैरसमजही तिच्या मनात होते. तिने जे साहित्य वाचलं होतं. त्यातून तिने खेड्याविषयी गैरसमज करून घेतले होते.

Tuesday, July 28, 2015 AT 04:00 AM (IST)

कृषिमंत्री राधामोहनसिंह यांच्या उत्तराचा निषेध उपेक्षा थांबविण्याचे आवाहन पुणे : केंद्रीय कृषिमंत्री राधामोहनसिंह यांनी शेतकरी आत्महत्यांसंबंधी राज्यसभेत दिलेल्या लेखी उत्तराच्या तीव्र प्रतिक्रिया राज्यात उमटल्या आहेत. विशेषत: आत्महत्याग्रस्त जिल्ह्यातून याबाबत तीव्र नाराजी व्यक्त करण्यात आली.

Monday, July 27, 2015 AT 05:30 AM (IST)

माझं वय झालं आहे. सेवानिवृत्ती होऊनही सोळा वर्षे झाली. निवृत्ती झाल्यावरही चौदा वर्षे कुठेना कुठे काम करीत राहिलो. कामात राहिलो त्यामुळे शरीर आणि मन निरोगी राहिले. निवृत्त झालो त्या वेळी तीनही मुले कामधंद्याला लागली होती. माझ्यावर कोणतीच जबाबदारी नव्हती. ज्या वेळी गरज होती, त्या वेळी मी सोळा तास काम केले आहे. मोठ्या भावाच्या एका मुलालाही शिक्षणासाठी माझ्याकडे आणले. माझ्या मोठ्या भावाचा शिक्षणावर विश्‍वास नाही.

Monday, July 27, 2015 AT 04:30 AM (IST)

मला दोन मुली आहेत. दोघीत दोन वर्षांचं अंतर आहे. मोठी आईच्या वळणावर गेली आहे. रंगाने गोरी आहे. अंगापिंडाने किरकोळ आहे. लहान बापाच्या वळणावर गेली आहे. सावळी आहे. शरीराने दणकट आहे. माझा रंग काळासावळा आहे, त्यामुळे माझ्याशी लग्न करायला बायकोने नकार दिला होता. अनेक मुलांना तिने नाकारलं होतं. त्यातील काही मुलं गोरी गोमटी होती, त्यामुळे तिचे आई, वडील काळजीत पडले होते. दोघांचंही मत होतं. ज्या मुलाला मुलीनं पसंती देईल त्याच मुलाबरोबर लग्न होईल.

Saturday, July 25, 2015 AT 04:15 AM (IST)

दारूबंदीचा ठराव ग्रामसभेत पास झाला आहे. गावात देशी दारूचं सरकारमान्य दुकान आहे. बऱ्याच दिवसांपासून दारूचं दुकान बंद करण्याविषयी गावातील काही बायकांनी पुढाकार घेतला होता. दारूचं दुकानही एक बाईच चालवते. तिने गुंडही पोसले आहेत. गावात पूर्वी हातभट्टीच्या दारूची बरीच चलती होती. सरकारी लायसन्स गावातल्या एका बाईने मिळविले. लायसन्स असल्यामुळे दारू विकण्याचा आपल्याला अधिकार आहे. तर जे लोक हातभट्टीची दारू गाळतात, ते बेकायदेशीर आहेत.

Friday, July 24, 2015 AT 04:45 AM (IST)

 
 
About Us | Contact Us | Advertise With Us | RSS
© Copyrights Agrowon.com - All rights reserved.
of
Powered By: