Last Update:
 
फुलोरा
आमचं एकत्र कुटुंब आहे. कुटुंबप्रमुख दोन नंबरचा भाऊ आहे. मोठा भाऊ शेतीची सगळी कामं पाहतो. तीन भाऊ वेगवेगळी कामं करतात. शेती एकत्र आहे. मी सगळ्यात लहान आहे. माझा स्वतंत्र व्यवसाय आहे. शेतीमधून जे काही उत्पन्न मिळतं त्याची वाटणी होते. स्वतंत्र कामधंदा करणारे जे आहेत त्याचा हिशोब हा त्यांच्याकडेच असतो. त्यांचा प्रत्येकाचा स्वतंत्र धंदा आहे. त्यांना कुटुंबातून मदत केली आहे. पण त्यांना केलेली मदत ही परतफेडी करण्यासाठी होती.

Friday, October 24, 2014 AT 05:30 AM (IST)

आम्ही दोघे भाऊ आहोत. दोघांत एक वर्षाचं अंतर आहे. आम्ही वेगळे झालो, त्या वेळी तीन-तीन एकर शेती वाट्याला आली होती. मी मोठा आहे. लहान भावाने वेगवेगळे कामधंदे करून आता बरीच संपत्ती जमा केली आहे. गावात आता याचीच शेती सगळ्यात मोठी आहे. माझी शेती तीन एकरच आहे. माझं त्याचं कधी पटलं नाही. त्यामुळे त्याच्याशी मी फार संबंध ठेवीत नाही. आमच्या दोघांच्या बायका सख्ख्या बहिणी आहेत. मला एकच मुलगा आहे. तो शिकतो आहे.

Thursday, October 23, 2014 AT 05:00 AM (IST)

नोकरीतील जबाबदारीमुळे मला कुटुंबाकडे लक्ष द्यायला पुरेसा वेळच मिळत नाही. याची मला राहून राहून खंतही वाटते. आमचं कुटुंब लहान आहे. मला एकच मुलगी आहे. बायकोला लग्नापूर्वीपासून सार्वजनिक कार्याची आवड आहे. तिने समाजकार्याची पदवीही घेतली आहे. समाजकार्याविषयी माझ्याही मनात बरेच गैरसमज होते. त्यामुळे मीही अशांना फारसं जवळ करीत नसे. लग्न करतानाही मी विचार केला- लग्नानंतर बायको आपलं समाजकार्य थांबवेल. प्रपंचासाठी कुठेतरी नोकरी पकडेल.

Wednesday, October 22, 2014 AT 11:27 AM (IST)

एकुलता एक मुलगा आहे. वीस एकर बागायती शेती आहे. मुलगा पदवीधर असून, नोकरीच्या शोधात आहे. घरात मुलाच्या लग्नाविषयी विचार सुरू आहे. याचे कारण नव्वदीमधील आजीची प्रकृती चांगली नसते. एकतर मुलगा उशिरा जन्माला आला. मुलगा गुणी आहे. कोणतेही व्यसन नाही. गावातील एक प्रतिष्ठित कुटुंब आहे. गरीब असो की श्रीमंत सगळ्यांशी मिळून-मिसळून वागतात. अडीअडचणीला स्वतःहून धावत जातात, त्यामुळे सगळ्यांना त्याचा आधार आहे. त्याच्याविषयी आपुलकी वाटते.

Friday, October 17, 2014 AT 05:30 AM (IST)

आजपर्यंत गावाने आमदारांना एकमताने साथ दिली. आमदार गावचे जावई आहेत. जावयांची काळजी घ्यावीच लागते. गावालाही त्याचा अभिमान होता. त्याने राजकारणात प्रवेश केला. त्या वेळी त्याच्याकडे सायकल होती. सायकलवरून दुधाचा धंदा करीत होता. मुलगा कष्ट करणारा आहे, बायकोला किमान उपाशी तरी ठेवणार नाही, याची खात्री वाटली. मुलीचे लग्नही लवकर जमत नव्हते. वाढत्या वयामुळे लग्नाचा प्रश्न तयार झाला. हुंडा देऊनही मुलगी खपविणे कठीण जाऊ लागले. त्यातून हा तडजोडीचा मार्ग निघाला.

Thursday, October 16, 2014 AT 05:15 AM (IST)

आमचं गाव आदर्श आहे. आदर्शगाव म्हणून सरकारनं गौरविलेलं नाही, तशी गावाला कधीच गरज भासली नाही. पूर्वीपासून गावाला चांगलं वळण आहे. याचे नेमके एकच कारण नाही. गावचे कारभारी चांगले आहेत, हे वरून दिसणार कारण कोणालाही पटू शकते. राजा तशी प्रजा अशी म्हण पूर्वापार चालत आली आहे. पण काळ बदलत आहे. बदलाची दिशाही वेगवेगळी आहे, तरी गावानं आपलं चांगुलपण सोडलं नाही. आता लोकशाही आहे. लोकच आपले नेते निवडून देतात. त्यामुळे यथा राजा तथा प्रजा असं कसं म्हणता येईल.

Wednesday, October 15, 2014 AT 05:15 AM (IST)

गावातील अनेक मतदारांची नावे मतदार यादीत नव्हती. आपले नाव मतदार यादीत आहे की नाही, हे पाहणे आपलेही काम आहे. लोकशाहीत प्रत्येकाला मताचा अधिकार दिला आहे. पूर्वी राजाचा जन्म राणीच्या पोटी होत होता. राजा हा वंशपरंपरेनेच निवडला जात होता. ही राजेशाही जगभर होती. सर्वाधिकारी राजा बोले आणि दल हले अशी परिस्थिती होती. ही राजेशाही आता जगभर लयाला गेली आहे. इतिहासात काही राजे कल्याणकारी होते. त्यांच्याविषयीचा आदर आजही आहे.

Tuesday, October 14, 2014 AT 05:15 AM (IST)

आम्ही सहा भाऊ आहोत. आमची तेरा एकर शेती वडीलच अजून बघतात. आम्हाला नोकरी आहे. माझ्या वडिलांना एकच भाऊ होता. त्याने भांडून आपली शेती घेतली. त्याला एकच मुलगा आहे. तो शेतीच कसतो. तोही पदवीधर आहे. तो वडिलांना मदत करतो. कोणतेही काम असले तरी तो पुढे राहतो. आम्ही नोकरी करीत असल्याने आम्हाला घराकडे आणि आई-वडिलांकडे लक्ष द्यायला वेळ मिळत नाही. एकतर आम्ही गावात राहत नाही. पुढे मागे शेतीची सगळी जबाबदारी चुलतभावाकडे देणेच भाग आहे. त्यात काही अडचण दिसत नाही.

Monday, October 13, 2014 AT 05:30 AM (IST)

स्वच्छता अभियानाची माहिती देण्यासाठी सरकारी अधिकारी गावी येणार होते. मी गावचा सरपंच आहे. आपल्या गावी कोणताही सरकारी पाहुणा आला, की त्याचे स्वागत करणे, हे माझे कामच आहे. गावच्या पोलिस पाटलांनाही त्याविषयी माहिती मिळाली होती. कोणी सरकारी पाहुणे येणार म्हटल्यावर आम्ही गावात एक बैठक घेतो. गाव लहान आहे. गावात एकोपा आहे. सगळ्या जाती-जमातीचे लोक गावात आहेत. आमच्याकडील आमदार नेहमी म्हणतात- गावागावात गटबाजी असली म्हणजे आम्हाला चिंता नसते.

Saturday, October 11, 2014 AT 05:30 AM (IST)

माझ्याकडे बैलजोडी आहे. माझी गावात शेती नाही. मजुरीसाठी आलो होतो. माझी इच्छा बैलजोडी घेण्याची होती. मी बैलजोडी घेणार आहे, असं बोललो असतो तर माझी सगळेच टिंगल करतील. मी ज्याच्याकडे बैलजोडी असेल त्यांची कामं करीत आलो आहे. मला बैलजोडीचा नाद आहे. बैलाकडून केवळ काम करून घेण्यापुरतं नाही, तर त्याची सगळी देखभाल मी करतो. माझ्या ह्या स्वभावामुळे एकाने मला बैलजोडीवरच कायमस्वरूपी काम देऊन टाकलं. मी अगदी मनापासून काम करतो. रात्री बैलाच्या गोठ्यातच झोपतो.

Friday, October 10, 2014 AT 05:30 AM (IST)

बायको माहेरी गेली आहे. लग्न होऊन अजून वर्षही झालं नाही. तिचं लग्न तिच्या इच्छेविरुद्ध झालं आहे, याची मला कल्पना नव्हती. आमच्या घरातील वडीलधाऱ्यांना याची कल्पना होती, त्यामुळे त्यांनी आमची फसवणूक केली असं म्हणता येणार नाही. माझ्या बायकोला तिच्या गावातील एका मुलाबरोबर लग्न करण्याची इच्छा होती. तसं तिने आपल्या बापाला स्पष्टच सांगितलं होतं. एका गावात राहणाऱ्यांना एकमेकांची चांगलीच माहिती असते. खेड्यात कोणतीच गोष्ट लपून राहत नाही. मुलगा परजातीचा होता.

Thursday, October 09, 2014 AT 05:30 AM (IST)

माझी सत्तर गुंठे वडिलोपार्जित शेती आहे. तीन भावांनी आपली शेती एकाच शेतकऱ्याला विकली आहे. आम्ही चौघे भाऊ बाहेरगावी नोकरी करतो. आमची शेती आजवर आमचे वडीलच कसत होते. वडलांचे अलीकडे निधन झाले. आमची शेती आम्ही वाटणी करून घेतली. मला खासगी नोकरी आहे. पगारही फार नाही पण संसाराला हातभार लागतो. मीच सगळी शेती कसावी अशी वडलांची इच्छा होती. भावांना असं वाटत नाही. पण ते वडील असेपर्यंत याविषयी काही बोलत नसत. याचे कारण त्यांनी पाच एकर शेती विकत घेतली होती.

Wednesday, October 08, 2014 AT 05:00 AM (IST)

गावात एक कुटुंब जगायला आलं होतं. नवरा-बायकोंनी मोलमजुरी करून गावात घरही बांधलं आहे. इथं काम करणाऱ्यांना भरपूर काम आहे. गाव तसं सधन आहे. यंत्रं जरी आली असली तरी मनुष्यबळाची शेतीला गरज भासतेच. कामासाठी चांगले मजूर मिळणंही अलीकडे कठीण झालं आहे. शेतीपेक्षा इतर ठिकाणी काम करून जादा मजुरी मिळते. शेतीची कामं करण्याकडे मजुरांचाही कल कमी झाला आहे. ज्यात चांगली मजुरी मिळते तिकडेच लोक काम करणार, यात त्यांचा दोष नाही.

Saturday, October 04, 2014 AT 05:00 AM (IST)

माझा लहान धंदा आहे. अलीकडे स्पर्धा वाढली आहे. नफा कमी झाला आहे. काही वेळा तोटा सहन करावा लागतो. मनात विचार आला, अशा काळात आपण टिकून राहिले पाहिजे. केवळ यासाठीच माझी धडपड सुरू आहे. त्यातून कुटुंबाची जबाबदारी आहे. आई-वडील वृद्ध आहेत. दोन बहिणी लग्नाच्या आहेत. वडिलांच्या काळात धंदा बरा होता. तोच धंदा मीही चालू ठेवला. काही वर्षे चांगली गेली. धंदा बंद करून कुठेतरी नोकरी करावी, असाही विचार कधी-कधी मनात येतो. त्याविषयी मी वडिलांशी एकदा बोललो.

Friday, October 03, 2014 AT 05:30 AM (IST)

मुलीचे लग्न होऊन अजून वर्षही झालं नाही. मुलीचा नवरा एकुलता एक होता. त्यांची आई वृद्ध होती. तिला उशिरा मूल झालं होतं. ज्या वेळी ती गरोदर होती त्या वेळी तिचा नवरा अचानक वारला. त्यानंतर तिने मोलमजुरी करून मुलाला वाढवलं. त्याला चांगलं शिक्षण दिलं. चांगली नोकरीही मिळाली. त्याच्या लग्नासाठी मुली चालून येऊ लागल्या. आपली आई थकली आहे. आपण लग्न करावे अशी तिची इच्छा आहे, त्यामुळे त्याने लग्न करण्याचा विचार केला.

Thursday, October 02, 2014 AT 05:00 AM (IST)

गावाने एकमताने निर्णय घेऊन मतदानावर बहिष्कार टाकला होता. त्याप्रमाणे गावातील कोणीच मतदान केले नाही परंतु निवडून येणारा आलाच आहे. त्यांनी गेल्या पाच वर्षांत गावाला एकदाही भेट दिली नाही. गावकरी त्यांची भेट घेत आले आहेत. गावाच्या मागण्या फार मोठ्या नाहीत, त्या पूर्ण करणे कठीण नाही. तरी याकडे लक्ष दिले जात नाही. अलीकडे गावात बैठक झाली. आता दुफळी पडली आहे. अशा पद्धतीने कामे होत नाहीत, असे काहींचे मत आहे. इतर गावांनी आपले प्रश्‍न सोडविले आहेत.

Wednesday, October 01, 2014 AT 05:15 AM (IST)

एखादा नातेवाईक आजारी असेल तर त्याला भेटायला नात्यागोत्यातील लोक येतात. अलीकडच्या काळात आपल्या कामाच्या जबाबदारीने काहींना शक्य होत नाही. पूर्वीच्या काळी अशी परिस्थिती नव्हती. काहींची मुले तर अलीकडे परदेशातही आहेत. त्यांना सहजासहजी येता येत नाही. गावात एक आजारी वृद्ध आहे. तो आमच्या गावचा नाही. त्याची तिन्ही मुलं परदेशात असतात. बापानेही आपल्याकडे यावे अशी मुलांनी विनंती केली होती. बापाला आपला देश सोडून जावं असं वाटलं नाही.

Tuesday, September 30, 2014 AT 05:30 AM (IST)

रविवारचा दिवस होता. मला सरकारी नोकरी आहे. माझी गावी चार एकर बागायती शेती आहे. वडिलांची इच्छा विहीर खोदण्याची होती. मुळात त्यांना शेतात पाणी लागेल, असं कुणी सांगितलं नाही. आमच्याकडे विहीर खोदण्यापूर्वी जमिनीत पाणी कुठं आहे, हे सांगणारे काही लोक आहेत. त्यांना सगळेच शेतकरी आपली शेती दाखवतात. त्यांनी जर पाणी लागेल असं सांगितलं, तरच विहीर खोदली जाते. ते जे काही सांगत होते, त्याला फारसा शास्त्रीय आधार नव्हता.

Monday, September 29, 2014 AT 05:30 AM (IST)

आपल्या वृद्ध वडिलांना मुलीने आपल्याकडे नेले आहे. एकत्र कुटुंब गेल्या वर्षी विभक्त झालं. आजपर्यंत वडिलांच्या आज्ञेप्रमाणेच चारही मुलं वागत होती. घरात आता तिसरी पिढी आहे. तिसऱ्या पिढीचे विचार वेगळे आहेत. प्रत्येकाला स्वातंत्र्य हवे आहे. दुसरं एक झालं आहे, आता पहिल्या पिढीप्रमाणे सगळे शेतीवर अवलंबून नाहीत. त्यांना बाहेरच्या जगाची अधिक ओळख आहे. शेतीखेरीज इतर उद्योगधंद्यांकडेच बऱ्याच मुलांचा कल आहे. पूर्वी दोन पिढीत फारसं अंतर नव्हतं.

Saturday, September 27, 2014 AT 05:30 AM (IST)

माझ्याकडे बरीच वर्तमानपत्रे येतात. गावात एसटी येऊ लागली. त्यावेळेपासून, वर्तमानपत्र येणे सोयीचे झाले. पूर्वी रोजचे वर्तमानपत्र रोज मिळत नव्हते. पोस्टाने मागवीत होतो. इतर कोणत्याही वस्तूंपेक्षा वर्तमानपत्रे स्वस्तही आहेत. त्यातून मिळणाऱ्या माहितीमुळे माझा फायदा झाला आहे. वर्तमानपत्रावर होणारा खर्च हा अल्प आहे.

Friday, September 26, 2014 AT 05:45 AM (IST)

बायको आजारी आहे. तिला उपचाराची गरज आहे. मुलं लहान आहेत. वडिलांनी शेती व्यसनात घालविली. मला गावात शेती नाही. घर आहे. रोजगारासाठी मी भटकत असतो. जेथे काम मिळेल तेथे काम करतो. वडिलांनी आपल्या आयुष्यात कधी काम केलं नाही. काम करायची गरजच त्यांना नव्हती. नऊ एकर बागायती शेती वाट्याला आली होती. त्यांच्या वडिलांनी सात एकर विकत घेतली होती. माझे वडील एकुलते एक होते. मी ही एकुलता एक आहे. माझ्या वडिलांना त्यांच्या वडिलांमुळे गावात पत होती.

Thursday, September 25, 2014 AT 05:15 AM (IST)

अलीकडे गावात एक बैठक झाली. आमच्या आमदारांनी पक्ष बदलला आहे. पक्षात त्यांचा स्वाभिमान दुखावला गेला, असं त्यांचं मत आहे. पूर्वी त्यांच्या विरोधकांनी त्यांच्यावर भ्रष्टाचाराचे आरोप केले होते. त्या वेळी आमदारांनी त्यांच्याविषयी फारच कडवट प्रतिक्रिया दिली होती. हेही गावकऱ्यांना ठाऊक आहे. आपण कुठल्याही पक्षात गेलो तरी लोक आपल्या मागूनच येतील, अशी त्यांना खात्री आहे. आमदारांनी आजपर्यंत वेगवेगळ्या पक्षांतून निवडणूक लढविली आहे.

Wednesday, September 24, 2014 AT 05:45 AM (IST)

माझी सहा एकर बागायती शेती आहे. मला चांगली नोकरी आहे. आम्ही सहा भाऊ आहोत. सगळे बाहेरगावी नोकरीला असतो. मला पहिल्यापासून शेतीची आवड आहे, त्यामुळे मला सुट्टी मिळाली की शेतावरच जातो. माझ्या इतर भावांना शेतीची आवड नाही. त्यांची मुलंही शेतीकडे येण्याची कोणतीच शक्‍यता नाही. वडिलांनंतर मीच सगळी शेती कसतो. भावांचा वाटा देतो. एका भावाने मला सुचवलं, मला पैशांची गरज आहे, तर माझी शेती तूच विकत घे. खरं तर माझी त्या वेळी ऐपत नव्हती. भावाला एकरकमी पैसे हवे होते.

Tuesday, September 23, 2014 AT 05:15 AM (IST)

आम्हा शेतकऱ्याचे आयुष्यच निसर्गावर अवलंबून आहे. निसर्ग हा तर लहरी आहे. त्याचा फटका आम्हाला बसतो. आपल्या चुकामुळे जर नुकसान झाले तर आपण जबाबदार असतो. अशी शिक्षा झाली तर आपण ती मुकाट्याने भोगली पाहिजे परंतु जी नैसर्गिक आपत्ती आहे, त्याला आपण जबाबदार आहोत का? निसर्गाच्या शक्तीपुढे मानवी शक्ती तोकडी आहे. असाही अनुभव आपण घेत आलो आहोत. आपली मोठी शेती ही पावसावर अवलंबून आहे. सिंचन क्षेत्र वाढीलाही मर्यादा आहेत. त्यात मोठी गुंतवणूक करावी लागली.

Monday, September 22, 2014 AT 05:00 AM (IST)

फार पूर्वीपासून गावात समाज मंदिर आहे. कोणत्याही गावात अशी समाज मंदिरं वेगवेगळ्या समाजाची असतात. आपले लोक समाज हा शब्द जात या अर्थानेही वापरतात. अशा सगळ्या वातावरणातही आमच्या गावात एक समाज मंदिर हे एका जातीचे नाही. सगळ्या जातीचे लोक या समाज मंदिरात येऊन आपापल्यांशी चर्चा करतात. गावकऱ्यांना एकत्र येऊन आपले मत इतरांपुढे मांडण्यासाठी कदाचित हे समाज मंदिर बांधलं असावं. आता हे मंदिर कधीपासून आहे, याची माहिती कोणाकडेही नाही.

Saturday, September 20, 2014 AT 05:30 AM (IST)

सालाबादप्रमाणे यंदाही काही मुलांचा गुणगौरव केला जाणार आहे. मला सरकारी नोकरी आहे. माझा लहान भाऊ माझी शेतीची कामंही बघतो. त्यामुळे मला चिंता नाही. आमची आर्थिक परिस्थिती चांगली आहे. त्यामुळे आम्ही सार्वजनिक कामाला सढळ हाताने मदत करतो. आपल्या नोकरी-व्यवसायामुळे आम्ही सार्वजनिक कामाला वेळ देऊ शकत नाही. जे आपला वेळ देतात त्यांना आर्थिक मदत केली पाहिजे, हे आपले कर्तव्य आहे. या कर्तव्यभावनेनेच आम्ही मदत करीत आलो आहोत.

Friday, September 19, 2014 AT 05:30 AM (IST)

माझी सात एकर शेती भाऊ कसतो. त्याला दोन मुलं आहेत. फार काही शिक्षण झालं नाही. भाऊ शेतीची काम बघतो. मुलं राजकीय पक्षाचे कार्यकर्ते म्हणून हिंडतात. मी भावाला बोललो आपला कामधंदा करून आपली परिस्थिती सुधारली पाहिजे. माझं मत त्याला पटतं. पोरं त्याचं ऐकत नाहीत. मला चांगली नोकरी आहे. बायकोही नोकरी करते. मुलगा शिकतो आहे. आम्ही दोघेच भाऊ आहोत. मी लहान आहे. भाऊ शेतीतून चांगलं उत्पन्न काढतो. मला शिकताना त्याने मदत केली.

Thursday, September 18, 2014 AT 05:45 AM (IST)

मला लहान नोकरी आहे. पगार कमी आहे. माझे नुकतेच लग्न झाले आहे. संसारात ओढाताण होत आहे. बायको चौथीपर्यंत शिकलेली आहे. संसाराला काहीतरी हातभार लावावा असे तिला वाटते. तिला कोणते काम झेपेल याचा मला अजून अंदाज नाही. ती खेड्यातच वाढली आहे. मला खासगी कंपनीत नोकरी आहे. पूर्वी अकुशल कामगार म्हणून लागलो. आता कुशल कामगार बनलो आहे. नवी नवी यंत्रे येत आहेत. त्यामुळे आपल्या रोजगारावर केव्हा कुऱ्हाड पडेल, हे सांगता येत नाही. माझी झाडू मारायचीही मनाची तयारी आहे.

Wednesday, September 17, 2014 AT 05:30 AM (IST)

एक एकराच्या आत शेती असलेले बेचाळीस कुटुंबाची एका ठिकाणी शेती आहे. एकाऐकांच्या शेतातून जाणेही कठीण झाले आहे. यातून वारंवार भांडणेही होत आहेत. या भांडणाला कंटाळून काहींनी शेतीत पीक घेणंही बंद केलं आहे. कोणाचेच कुटुंब या शेतीवर आपली उपजीविका करू शकत नाही. एखाद्याने शेती विकायला काढली तरी त्यात एकमत होत नाही. शेजाऱ्याला शेती विकली पाहिजे, असेही घडत नाही. सगळ्यात अवघड गोष्ट म्हणजे सगळ्यांना एकत्र करणे. तसा प्रयत्नही अजून कोणी केलेला नाही.

Tuesday, September 16, 2014 AT 04:45 AM (IST)

आमच्या घरी नवी सून आली आहे. मुलाने आपल्या पसंतीने बायको केली आहे. तिला खेड्यातील रितीरिवाज ठाऊक नाहीत. आमचं एकत्रित कुटुंब असून, घरातील सगळ्याच बायका शेतात काम करतात. लहानपणापासून त्यांना कामाची सवय आहे. मुलाने पसंती केली, त्यामुळे आम्ही लग्न लावून दिले. मुलगा पदवीधर आहे. नोकरीच्या शोधात आहे. आमचा विचार एवढाच होता, त्याला नोकरी मिळाल्यावर त्याने लग्न करावे.

Monday, September 15, 2014 AT 05:15 AM (IST)

नवी वसाहत होणार आहे. जुळं गावच होणार आहे. पूर्वीच्या जुन्या गावात जातीप्रमाणे गल्ल्या आहेत. कुंभाराची घरं नदीकाठी आहेत. त्यांचा धंदा घरावरची कौलं तयार करणं हा होता. आता कौलारू घरं कोणी बांधत नाही. परंपरागत घरांची रचना वेगळी होती. गरजाही वेगळ्या होत्या. गावाशेजारी चाळीस एकरवर नवं गाव वसविलं जाणार आहे. चाळीस एकर जमीन मोठ्या बांधकाम व्यवसायिकाने अलीकडेच बाजारभावापेक्षा जास्त पैसे देऊन विकत घेतली आहे.

Saturday, September 13, 2014 AT 05:15 AM (IST)

 
 
About Us | Contact Us | Ad Rate Card | RSS
© Copyrights 2014 Agrowon.com - All rights reserved.
of
Powered By: