Last Update:
 
फुलोरा
माझा लहान धंदा आहे. दुकानात कामाला होतो. थोडी माहिती झाली. स्वतःचं काही तरी करावं असं वाटलं. मनात इच्छा होती. मार्ग काही सापडत नव्हता. तरी माझी त्या दिशेने वाटचाल चालू होती. छोटा का धंदा असेना आपण मालक बनावं, असं वाटत होतं. कारण नोकर म्हणून काम करताना कधी कधी अपमानही सहन करावा लागायचा. मालक चिडला की शिवीही देत होता. मालकाला उलट बोलून चालणार नव्हतं. कधी-कधी मनात विचार येत होता, मालक बदलावा, मालक बदलला तरी परिस्थिती बदलेल असं नाही.

Monday, April 27, 2015 AT 05:30 AM (IST)

घरातून बाहेर पडणार होतो. शेतात गडी कामाला गेले आहेत. तो समोरून शंकर आला. शंकर दोन-चार वेळा येऊन गेल्याचं बायको बोलली होती. काही तरी त्याची अडचण असल्याशिवाय तो येणार नाही. कारण शेतीच्या कामाशिवाय तो कुठे कधी जात नाही. माझ्याच वयाचा तो आहे. त्याची माझी शेती लागूनच आहे. शंकरला बघून मी त्याला बोललो, तू येऊन गेल्याचं कळलं. तुझी शेतावरच गाठ पडेल, असा मी विचार केला होता पण तू घराकडेच आलास. त्याची काय अडचण असेल हा माझ्या मनात प्रश्‍न होता.

Saturday, April 25, 2015 AT 05:30 AM (IST)

शेतकऱ्यांना सावकाराच्या पाशातून मुक्त करण्यासाठी इथे सहकारी चळवळ "एकमेका साह्य करू अवघे धरू सुपंथ' या हेतूने सुरू झाली. त्याच्या मूळ हेतू आता उरला नाही. अवघे धरू सुपंथ, हा धागा सुटला आहे. पूर्वी जे नेते होते, ज्यांनी कारखाना सुरू केला, त्यांचा हेतू आजच्यांना मान्य नाही. लोकहितापेक्षा स्वहितच अधिक गडद झाले आहे. याचे जे काही परिणाम होणार ते होणार आहेत.

Friday, April 24, 2015 AT 05:45 AM (IST)

यंदाच्या ग्रामपंचायतीच्या निवडणुकीत चांगलाच रंग भरला आहे. नेहमी कोणत्या ना कोणत्या निवडणुका होतच असतात. त्यामुळेही लोकांत नाही म्हटले तरी जागृती निर्माण झाली आहे. नेहमीचे तेच तेच चेहरे बघून लोकांनाही कंटाळा आला आहे. कारभारही फार काही समाधानकारक आहे असे नाही. कारण, त्यांना आजवर वाटत होतं, की गावात आपल्याला पर्याय नाही. पर्याय नसल्यामुळे आजवर तेच तेच लोक निवडून येत आहेत. ठराविक घराण्यांचीच सत्ता वर्षानुवर्षे आहे.

Thursday, April 23, 2015 AT 05:30 AM (IST)

मी नोकरी सोडून लहान व्यवसाय सुरू केला. नोकरी तशी चांगली होती. चांगली याचा अर्थ फारसं काम नव्हतं. पगार मात्र नियमित मिळत होता, इतरांपेक्षा बराही होता. मला नोकरी असल्यामुळेच माझे लग्न झाले होते. मी नोकरीत समाधानी नव्हतो. मला राहून-राहून वाटत होतं की, आपल्यात चांगली क्षमता आहे. आपण कुठल्याही धंद्यात यश मिळवू शकू. काहीही काम न करता आपलं सगळं आयुष्य जाणार आहे, ही कल्पनाही मला सहन होत नव्हती. माझी दुसरी एक बाजू अनुकूल होती.

Wednesday, April 22, 2015 AT 05:45 AM (IST)

आमचा भाग तसा सधन आहे. नदीला धरण असल्यामुळे शेतीलाही पाणीपुरवठा चांगला होतो. पाण्याची सोय असल्याने बागायती पिकं घेण्याकडेच कल असतो. त्यातून उसाचं पीक घेण्याचं प्रमाण मोठं आहे. उसामुळे शेती खारवट होत आहे. रासायनिक खतांचा मारा केल्यामुळे जमिनीचा कस कमी होत आहे. पूर्वी शेणखताचा पुरवठा होता, तो आता कमी झाला आहे. या सगळ्याचा परिणाम शेतीच्या उत्पादनावर होत आहे. माझी पाच एकर शेती आहे. माझ्याही शेतीवर असा परिणाम झाला आहे.

Saturday, April 18, 2015 AT 05:45 AM (IST)

वडील बरीच वर्षे माझ्याकडेच आहेत. माझा लहान भाऊ वडिलांशी भांडून वेगळा झाला. वडिलांची स्वकष्टार्जित नऊ एकर बागायती तर वडिलोपार्जित बारा एकर शेती आहे. त्यांनी लहान भावाला वाटणी देताना वडिलोपार्जित बारा एकरपैकी सहा एकर दिली. माझी स्वकष्टार्जित शेती आहे, त्याचे काय करायचे, हे मी ठरवेन, असे ते म्हणाले. शेती लहान भावाला देतानाही त्यांनी त्याच्या बायकोच्या नावाने शेती दिली, त्यामुळे तो बराच रागवला होता पण त्याची बायकोही कडक आहे.

Friday, April 17, 2015 AT 05:45 AM (IST)

तालुक्‍याच्या गावी बदली झाली आहे. नोकरी बदलीची असल्याने कुटुंब एका गावी ठेवून मी बदलीच्या गावी एकटाच राहतो. एकटा राहण्याचे बरेच फायदेही आहेत. मला वाचनाचा नाद आहे. माझ्याकडे बरीच पुस्तकेही आहेत. जेथे बदली होईल त्या ठिकाणी मी सगळी पुस्तके घेऊन जातो. कोठेही गेलो तरी वाचण्याचा नाद असणारे मला भेटतात. मी कुठेही जाहिरात करीत नाही पण कानोकानी बातमी मात्र सगळीकडे पसरते. प्रत्येक गावी सार्वजनिक ठिकाणी लोक नियमितपणे जमत असतात.

Thursday, April 16, 2015 AT 05:00 AM (IST)

अजूनही गावचा मुख्य धंदा शेती हाच आहे. शेती बागायती आहे. इतर गावाच्या मानाने शिक्षणाकडे फारसं लक्ष नाही. गावची लोकसंख्या पंधरा हजारावर असूनही गावात हायस्कूल नाही. सातवीपर्यंत सरकारी शाळा आहे. गावाशेजारी हायस्कूल आहे. त्या गावची लोकसंख्या आमच्या गावापेक्षा कमी असली तरी तेथे वेगवेगळे उद्योगधंदे चालतात. गावाबाहेर जाऊनही अनेकांनी उद्योग व्यवसाय सुरू केले आहेत. काहींनी तर नेत्रदीपक प्रगती केली आहे. कारण, गावात शिक्षणाची चांगली सोय आहे.

Wednesday, April 15, 2015 AT 05:45 AM (IST)

गावातील मंदिरात एक बाई राहते. ती निराधार आहे पण मंदिराच्या परिसराची ती झाडलोट करते. देवाला सोडलेली एक गाय आहे. ती नियमित संध्याकाळी येते. रात्री ही बाई जेथे झोपते तिच्या शेजारीच गाय विश्रांती घेते. देवाला सोडलेली गाय आपल्या रानात शिरली तरी कोणी तिला हाकलून देत नाही. गाय ज्याच्या रानातील चारा खाते त्यांना कुठे ना कुठे लाभ होतो, गावातील लोकांची अशीही श्रद्धा आहे. खरं तर असं काही नाही, तरी लोकांची अशीच समजूत आहे.

Tuesday, April 14, 2015 AT 05:30 AM (IST)

माझं लग्न होऊन पाच वर्षे झाली. मला मूलबाळ झालं नाही. खेड्यात एखाद्याला मूल झालं नाही तर लोक शंका घेतात. मला कोणी काही तोंडावर बोलले नाही, मात्र माझ्या बायकोला अनेक जण बोलले आहेत. माझ्या बायकोनं त्यांना स्पष्टच सांगून टाकलं आहे, आम्ही मूल होऊ देणार नाही. लग्नाआधीच असं ठरलं आहे. माझ्या बायकोचं बोलणं काहींना पटलंही नाही. अजूनही मूल होणं ही प्रतिष्ठेची बाब आहे. ज्या बाईला मूल होत नाही, तिचा घरातूनही छळ होऊ शकतो. तशी आमची तरी परिस्थिती नाही.

Monday, April 13, 2015 AT 05:15 AM (IST)

मुलीचा नवरा अपघातात वारला. त्याला आता वर्ष झालं आहे. मुलाची काहीही संपत्ती नाही. नोकरी होती त्यामुळे लग्न केलं होतं. मुलगा चांगला होता. त्याची आईही त्याच्या सोबत होती. तिने आपला नवरा वारल्यानंतर मुलाला वाढवलं होतं. दिरानी काहीच वाटा दिला नव्हता, तरी ती डगमगली नाही. नवरा वारला त्या वेळी तीन महिन्यांची ती गरोदर होती.

Wednesday, April 08, 2015 AT 05:30 AM (IST)

गावातील एक स्वातंत्र्यसैनिक शंभरीच्या घरात पोचले आहेत. स्वातंत्र्यानंतर ते राजकारणातून निवृत्त झाले होते. ऐन तारुण्यात त्यांनी स्वातंत्र्याच्या चळवळीत उडी घेतली. गावातील काही तरुणांना घेऊन 9 ऑगस्टला मुंबईला गांधीजींच्या सभेला ते गेले होते. गांधीजींनी "छोडो भारत'ची हाक दिली, त्या वेळी त्यांनीही शाळा, घरदार सोडून स्वातंत्र्य चळवळीत सहभाग घेतला. इंग्रज सरकारने त्यांची शेती आपल्या ताब्यात घेतली. घरातील लोकांनाही त्याचा त्रास सहन करावा लागला.

Tuesday, April 07, 2015 AT 05:45 AM (IST)

उन्हाळ्याचे दिवस आहेत. शेतीच्या मशागतीची कामं होत आली आहेत. गेल्या वर्षी वेळेला पाऊस झाला नाही. अवकाळी पावसाचा तडाखा काही गावांना बसला आहे. आमचे गाव त्यातून वाचले आहे. फार काही नुकसान झालं नाही. सरकारी मदतीची वाट बघत इतर गाव बसली आहेत. कधी कधी काही वाईट घडलं की त्यातून शहाणपण माणूस शिकतो. असं शहाणपण तर शेतकऱ्यांच्या पाचवीलाच पुजलं आहे. पूर्वी राजानं मारलं आणि पावसानं झोडपलं तर दाद कोणाकडे मागायची, अशी म्हण होती.

Saturday, April 04, 2015 AT 05:45 AM (IST)

एका पोराला सिनेमा- नाटकाचा फार नाद होता. त्याच्या बापालाही असाच नाद होता. त्याचा बाप गणेश चतुर्थीसाठी गावातील लोकांना घेऊन रामायण- महाभारतावर नाटकं बसवायचा. त्याला संगीताची चांगलीच जाण होती. मोठ्या संगीतकाराकडं त्यानं तालीम लावली होती. आजच्यासारखी त्या काळी गावात करमणुकीची साधनं नव्हती. शेतीशिवाय कोणताही कामधंदा नव्हता. राजकारणाचा नाद तर फार अलीकडं लागला आहे. त्या काळी तोही नव्हता. काळ तसा शांततेचा होता.

Friday, April 03, 2015 AT 05:30 AM (IST)

ग्रामपंचायतीच्या निवडणुका जाहीर झाल्या आहेत. गावातील बरेच लोक उद्योगधंदा नोकरीसाठी बाहेरगावी गेले आहेत. त्यातील बऱ्याच लोकांनी गावातील शेतीवाडी, घरदारही विकलं आहे. गावची शाळा पूर्वीपासून चांगली आहे. आता संपूर्ण गाव साक्षर आहे. गावची सगळी शेतीही बागायती आहे. बऱ्याच कुटुंबातील कोणी ना कोणी नोकरी अगर व्यवसायात आहे. इतर गावांशी तुलना करता गाव बऱ्यापैकी सधन आहे. गावात सगळ्या जातीजमातींचे लोक आहेत. त्याचे परस्पर संबंधही चांगले आहेत.

Thursday, April 02, 2015 AT 05:15 AM (IST)

मुलगा काहीच कामधंदा करीत नाही. वीस वर्षे उलटून गेली आहेत. दोन वेळा दहावीला बसून नापास झाला. त्याचा पायाच कच्चा आहे. माझे मुलाकडे फार लक्ष नव्हते. माझ्या बापानेही माझ्याकडे कुठे लक्ष दिले होते. तरी मी माझा मार्ग शोधून प्रगती केली. मुलगाही माझ्यासारखं करू शकेल, अशी माझी धारणा होती. मुलांवर आपले विचार लादण्याचा प्रयत्न केला तर त्याचा उलटाही परिणाम होतो. तसे उदाहरण माझ्याच चुलतभावाचे माझ्या डोळ्यांसमोर होते.

Wednesday, April 01, 2015 AT 05:45 AM (IST)

शेतीवर आपला उदरनिर्वाह करणारा मोठा समाज आजही आहे. पण ज्या वेळी भटक्‍या अवस्थेत माणूस होता, शेतीची कला त्याला अवगत झाली नव्हती, त्या वेळीही तो पशुपालन करीत आला आहे. आपले हे जगण्याचे साथीदार आहेत, असं त्यांना वाटलं. कारण लांबवर प्रवास करण्यासाठी त्यांना घोडे आणि उंटांची गरज भासत होती. पुढे राजेलोकही आपल्या पदरी घोडदळ ठेवू लागले. कारण त्यांच्याकडे दुसरं वाहन नव्हतं.

Tuesday, March 31, 2015 AT 05:45 AM (IST)

तालुक्‍याचा मंडल अधिकारी ओळखीचा आहे. त्याला शिकत असताना गावातून मदत गोळा करून दिली होती. तो आमच्या गावचा नाही. त्याचे काही पाहुणे आमच्या गावात आहेत. शिकणाऱ्या गरीब मुलांना पूर्वीपासून लोक मदत करीत आले आहेत. शिकून आपले लोक पुढे गेले पाहिजेत. ते पुढे गेले की आपणच पुढे गेल्यासारखे आहे, अशी एक समजूत आहे. आमचे कोणी तेव्हा सरकारी दरबारी मोठ्या पदावर गेले नव्हते. आपले हे काम नाही अशीही आमची समजूत होती. मंडल अधिकारी असल्याने त्याचा लोकांशी संपर्क येतो.

Monday, March 30, 2015 AT 05:45 AM (IST)

आमच्या घरात नवी सून आली आहे. पदवीधर आहे. नवरा गावाशेजारच्या कारखान्यात नोकरीला आहे. आमचं एकत्र कुटुंब आहे. काही आपापल्या आवडीप्रमाणे वेगवेगळे उद्योगधंदे करतात. आमची सगळी शेती अठरा एकर आहे. चार चुलते आहेत. ते सगळे शेतीच कसतात. माझे वडील किराणा मालाचे दुकान चालवतात. त्यांच्या मदतीला माझे दोन चुलतभाऊ आहेत. त्यांनी दुकानदारीत चांगला जम बसविला आहे. आमच्या घरातील बायकाही काही ना काही काम करतात. माझी आई बांगड्याचा धंदा करते.

Friday, March 27, 2015 AT 05:15 AM (IST)

आमच्या परिसरात खासगी शाळा निघाली आहे. इमारत चांगली आहे. क्रीडांगण आहे. भरपूर शैक्षणिक साहित्य आहे. आधी या सर्व सुविधा केल्या आहेत. कोणालाही अशा शाळेत आपल्या मुलाला शिक्षण द्यावे, असंच वाटणार. खेड्यातील लोकांनाही आता कळून चुकलं आहे, आपल्या मुलांना चांगलं शिक्षण मिळालं पाहिजे. आमच्या गावात चौथीपर्यंत शाळा आहे. गाव लहान आहे तरी मुलांची संख्या जास्त आहे. गावाशेजारच्या वाडी-वस्ती वरूनही मुलं शाळेत येतात. सरकारी शाळा असूनही शाळेचा लौकिक चांगला आहे.

Thursday, March 26, 2015 AT 05:30 AM (IST)

गाव पातळीवर चांगली आरोग्यसेवा मिळाली पाहिजे. हा तर प्रत्येक नागरिकाचा हक्क आहे. जिल्हा परिषदेच्या वतीने गाव पातळीवर चांगली आरोग्य सेवा उपलब्ध करून दिली पाहिजे. पण अनेक कारणांनी हे घडत नाही. त्यामुळे गरिबांना चांगली आरोग्य सेवा मिळणे कठीण होते. खासगी आरोग्य सेवा ही गरिबांना अनेकदा परवडणारी नसते. त्यामुळे अनेकांना आपला जीव गमावावा लागला आहे. आपण आजारी पडल्यानंतरच डॉक्‍टरांकडे जाऊन आपली तपासणी करून घेतो. उपचार घेतो.

Wednesday, March 25, 2015 AT 05:45 AM (IST)

आपल्या शेतीला काहीतरी पूरक व्यवसाय असावा, असं सगळ्यांनाच वाटतं. कारण पूरक उत्पन्नामुळे आपल्या प्रपंचाचा गाडा चालू शकतो. कोणता व्यवसाय निवडावा, हा प्रश्‍न मात्र प्रत्येकाला भेडसावत असतो. याचे पहिले कारण म्हणजे एखादा व्यवसाय पडून कर्जबाजारी झालेल्याची उदाहरणे आपल्या डोळ्यांसमोर असतात. त्यामुळे आपण आयुष्यात असा धोका पत्करायचा का अशी एक शंका मनात येते. यात गैर काहीच नाही. आपली आर्थिक कुवत बघून काही तरी केले पाहिजे. चुका होणारच नाहीत असे नाही.

Tuesday, March 24, 2015 AT 05:30 AM (IST)

जादूटोण्यामुळे गावातील एका बाईचा बळी गेला. गरीब असो अगर श्रीमंत, प्रत्येकाला काही ना काही समस्या भेडसावत असतात. अशा वेळी त्यातून मार्ग काय काढावा, ही मती चालत नाही. कारण त्या समस्येचे खरे कारण काय आहे, याचा आपण कधी विचार करीत नाही. आपण विचार करायची सवयच लावून घेतलेली नाही. काही सवयी या लावून घ्याव्या लागतात. सगळ्याच गोष्टींची उकल आपण करू शकत नाही. आपल्या अनुभवाला अनेकदा त्यामुळे मर्यादा पडतात. याच परिस्थितीचा उपयोग समाजातील काही लोक घेत असतात.

Monday, March 23, 2015 AT 05:45 AM (IST)

शेतीची सगळी कामं बायकोच करून घेते. त्यामुळे मी इतर काही उद्योगधंदा करून चार पैसे मिळविण्याचा प्रयत्न करतो. माझ्या काही अडचणींविषयी बायकोशी चर्चा करतो. त्यातून तिने माझ्यातील एक उणीव सांगितली. ती मला म्हणाली, आपल्या सहकाऱ्यांनाही कामात तयार करावं लागतं. स्वतः काम करण्यापेक्षा इतरांकडून काम करवून घेणं हे कोणत्याही व्यवसायात महत्त्वाचं आहे, असाच माणूस हा व्यवसाय चालवू शकतो. व्यवसाय लहान असो अगर मोठा, त्याचं सूत्र एकच आहे.

Saturday, March 21, 2015 AT 05:15 AM (IST)

गावातील शाळेत एक नवीन गुरुजी आले आहेत. त्यांना शिक्षा म्हणून आमच्याकडे पाठविले आहे. ते कुठेही फार काळ राहत नाहीत. त्यांची त्या गावातील लोक बदली करतात. कारण ते वेळेवर येत नाहीत. शिकवतही नाहीत. तरी त्यांना खात्यातून सतत अभय मिळत गेले आहे. त्यांची राजकीय पुढाऱ्यात ऊठ-बस आहे. आमची एक आदर्श शाळा आहे. बाहेरून येणाऱ्या पाहुण्यांना शाळा भेट घडविली जाते. गाव फार मोठे नाही पण सधन आहे. सगळ्या भौतिक सुविधा गावाने करून दिल्या आहेत.

Friday, March 20, 2015 AT 05:45 AM (IST)

माझ्याकडे पाच देशी गायी आहेत. गायीचं दूधही गावातच विकलं जातं. गायीची सगळी देखभाल माजी बायकोच बघते. तिच्या बापाने एक गाय बक्षीस दिली होती. त्यापासूनच आज पाच गायी झाल्या आहेत. खोंडांना चांगलीच मागणी असते. आता लाखाच्या घरात खोंड विकले जात आहेत. माझ्याकडे तीन खोंड आहेत. माझ्या बायकोला आपल्या माहेरचा फार अभिमान आहे. गायीमुळेच आपली प्रगती होत आहे, असं तिनं मला किती वेळा तरी ऐकविलं आहे. माझं सगळं चांगलं असलं तरी अजून मला मूलबाळ नाही.

Thursday, March 19, 2015 AT 05:00 AM (IST)

आमच्याकडे एक रुढी आहे. घरातील वडीलधारे वारल्यानंतर त्यांची आठवण म्हणून काही तरी सोडून द्यायचे. माझ्या दोन्ही भावांनी वडील वारल्यावर चहा पिण्याचे सोडून दिले पण त्यांनी दूध अगर कॉफीचा पर्याय तयार ठेवला. मला कोणी तू काय सोडणार आहेस, असे विचारले नाही. मला कोणतेही व्यसन नाही. एक मात्र खरे आहे. कोठे पाहुण्याकडे गेलो तर त्यांनी चहा दिला तर मी नकार देत नाही. कारण त्यांच्याकडे आपण पहिल्यांदाच जात असतो. सरकारी कामामुळे मला अनेक ठिकाणी जावे लागते.

Wednesday, March 18, 2015 AT 05:30 AM (IST)

गावची लोकसंख्या दोन हजारांच्या आसपास आहे. वस्ती प्रामुख्याने आदिवासी जमातीची आहे. या गावचा एक कर्मचारी माझ्या परिचयाचा आहे. तोही माझ्या बरोबरच निवृत्त होणार आहे. दोघेही एकाच वेळी नोकरीला लागलो. ज्याचा सुरवातीला संबंध आलेला असतो, त्यांच्याविषयी आपुलकी असते. मी खात्याच्या परीक्षा देऊन वरच्या पदावर लवकरच गेलो. माझा सहकारी मात्र ज्या पदावर लागला त्याच पदावरून आता सेवानिवृत्त होत आहे. मी पूर्वी सवयीप्रमाणे त्याला जेवायला बोलवत असे.

Tuesday, March 17, 2015 AT 05:30 AM (IST)

मूळ गावाशी माझा फार संबंध राहिला नाही. शिक्षण व नोकरीमुळे सगळं आयुष्य हे बाहेरच गेलं आहे. आमच्या गावी आता माझं काहीच नाही. थोडी वडिलोपार्जित शेती होती ती भावांनी परस्परच आपल्या नावावर करून घेतली आहे. भावांशीही माझा फारसा संबंध नाही, त्यामुळे गेल्या बऱ्याच वर्षांत गाठी-भेटीही झालेल्या नाहीत. ज्याच्याकडून काही मिळण्याची शक्‍यता दिसत नाही, त्याच्याशी लोक संपर्कही ठेवत नाहीत, त्यामुळे गावातील कोणीही माझ्याशी फारसा संपर्क ठेवत नाही.

Monday, March 16, 2015 AT 05:30 AM (IST)

आमच्या गावात प्रत्येक घरागणिक एक वृद्ध आहे. अलीकडे आयुर्मानही वाढलं आहे. औषधं उपचाराची सोय झाली आहे. पूर्वी रोगांची साथ येत होती. बघता-बघता माणसं मरत होती. यात तरुण, वृद्ध हा अपवाद नव्हता. ज्याला रोग होईल तो मरत होता. इतकी माणसं मरत होती की त्यामुळे मरणाचे दुःख तर किती करणार, दुःख करायलाही थोडं तरी सुख असावं लागतं. सुख लाभावं अशी परिस्थिती नव्हती. हा काळ आता कालबाह्य झाला आहे. असाध्य असणारे रोगही आता साध्य झाले आहे.

Saturday, March 14, 2015 AT 05:30 AM (IST)

 
 
About Us | Contact Us | Ad Rate Card | RSS
© Copyrights Agrowon.com - All rights reserved.
of
Powered By: