Last Update:
 
फुलोरा
अलीकडे घरातील वृद्धांचा सांभाळ कोण करणार हा प्रश्न तयार झाला आहे. याचे कारण एकत्र कुटुंबे राहिली नाहीत. एकत्र कुटुंबात वृद्धाना आधार होता. वृद्धांचाही एकत्र कुटुंबाला आधार होता. एकमेकांच्या आधाराने कुटुंब चालली होती. आता कालमान बदलत आहे. एकत्र कुटुंबासाठी जो दुसऱ्यासाठी त्याग करण्याची भावना असते ती कमी कमी होत निघाली आहे. तरुण मुलांना स्वातंत्र्य हवे आहे. त्यांना कोणाची बंधने नको आहेत. दोन पिढींमधील अंतर वाढले आहे.

Tuesday, June 30, 2015 AT 06:00 AM (IST)

आमच्या घरी नवी सून आली आहे. आमचं एकत्र शेतकरी कुटुंब आहे. आमच्या कुटुंबातील बायकाही शेतात काम करतात. कितीही यंत्रं आली, तरी शेतीसाठी मनुष्यबळाची गरज भासते. एका ठिकाणी आमची चाळीस एकर शेती आहे. चार भाऊ आणि त्यांची मुलं अजून तरी एकत्र राहतात. सगळ्या मुलांच्या बायकाही शेतकरी कुटुंबातीलच आहेत. आता नवी सून ही शेतकरी कुटुंबातील नाही. मुलाने या मुलीला एका मेळाव्यात पसंत केले. मुलगी पदवीधर होती. मुलगा शेतीला पूरक व्यवसाय म्हणून दुधाचा धंदा पाहतो.

Monday, June 29, 2015 AT 05:30 AM (IST)

आमच्या गावाचा शेती हाच मुख्य धंदा आहे. अलीकडे काही तरुण वेगवेगळे उद्योगधंदे करत आहेत. काळाची ती गरजही आहे. अगदी गेल्या पिढीपर्यंत केवळ शेतीवर उपजीविका होत होती. त्यांच्या गरजाही कमी होत्या. आता गरजा वाढल्या आहेत. त्याबरोबर थोडी चैनही वाढली आहे. पूर्वीच्या पिढीला चैनीची इतकी आवड नव्हती. तसं वातावरणही नव्हतं. त्यामुळे कमीत कमी गरजात लोक सुखी-समाधानी होते. आता गरजा वाढत आहेत. यात अनावश्यक गरजांची मोठी भर पडत आहे.

Saturday, June 27, 2015 AT 03:45 AM (IST)

पंचायतीच्या बैठकीत एका पंचाने ऐनवेळेचा विषय म्हणून भाकड जनावरांचा मुद्दा मांडला. पूर्वी शेतकरी अशी जनावरं कसायाला विकत असत. काही शेतकरी असेही आहेत की वयोमानाप्रमाणे कष्ट न होणाऱ्या जनावरांचाही ते सांभाळ करतात. अशी संख्या पूर्वी गावात मोठी होती. आता अशी जबाबदारी घेण्याची वृत्ती कमी झाली आहे. सरपंचही म्हणाले, आपल्या वृद्ध आईवडिलांचा सांभाळ करणं आताच्या पिढीला जड जात आहे. त्यात जनावरांची काळजी कोण करतो. जे काही घडत आहे तेच सरपंचानी ही सांगितलं.

Wednesday, June 24, 2015 AT 06:15 AM (IST)

गाव लहान होतं. वस्ती वाढत आहे. गावात बाहेरच्यांची संख्या मूळगावापेक्षा अधिक आहे. गाव आता एकजिनशी राहिलं नाही. गावचं गावपण हरवून गेलं आहे. पूर्वी गावातील प्रत्येक माणूस एकमेकांना ओळखत होता. आता तशी परिस्थिती राहिली नाही. काही लोक गावात येऊन राहिले आहेत. ते कुठून आले, का आले, ते आता काय कामधंदा करतात याचा काही थांगपत्ता लागत नाही. बऱ्याच लोकांची गुन्हेगारी पार्श्वभूमी असावी. कारण त्यांचं वागणं-बोलणे काही लपत नाही.

Tuesday, June 23, 2015 AT 05:30 AM (IST)

गाव लहान होतं. वस्ती वाढत आहे. गावात बाहेरच्यांची संख्या मूळगावापेक्षा अधिक आहे. गाव आता एकजिनशी राहिलं नाही. गावचं गावपण हरवून गेलं आहे. पूर्वी गावातील प्रत्येक माणूस एकमेकांना ओळखत होता. आता तशी परिस्थिती राहिली नाही. काही लोक गावात येऊन राहिले आहेत. ते कुठून आले, का आले, ते आता काय कामधंदा करतात याचा काही थांगपत्ता लागत नाही. बऱ्याच लोकांची गुन्हेगारी पार्श्वभूमी असावी. कारण त्यांचं वागणं-बोलणे काही लपत नाही.

Tuesday, June 23, 2015 AT 05:30 AM (IST)

माझा मुलगा डॉक्टर झाला आहे. माझी इच्छा त्याने डॉक्टर व्हावं अशी होती. मला डॉक्टर व्हायचं होतं, पण परिस्थितीमुळे होता आलं नाही. त्यामुळे माझ्या मुलानं डॉक्टर व्हावं असं वाटलं. मुलाला डॉक्टर व्हायचं नव्हतं पण माझी इच्छा असल्यानं तो डॉक्टर झाला. सरकारी नोकरीतही चार वर्षे त्याने चांगली सेवा केली. त्याला शेतीची फार आवड आहे. शिकत असताना जेव्हा वेळ मिळेल तेव्हा शेतावर येत होता. माझी बावीस एकर शेती एका ठिकाणी आहे.

Monday, June 22, 2015 AT 06:15 AM (IST)

माझ्या वाट्याला एकरभर शेती आली आहे. मला चांगली नोकरी आहे. मी गावात जाऊन शेती कसणार नाही. माझी मुलंही शेती कसणार नाहीत. शेती काही बागायती नाही, जिरायती आहे. पाऊसकाळ झाला तर थोडंबहुत हाताशी लागतं. मला एक भाऊ आहे. तो आठवडा बाजारात तयार कपडे विकतो. त्याचा धंदा बरा चालला आहे. त्याला वेळ मिळत नाही. तो गावातच राहतो, पण गावात तो फार कमी वेळ असतो. त्याची बायकोही त्याच्या धंद्यात मदत करते. त्याला एकच मुलगा आहे.

Saturday, June 20, 2015 AT 06:00 AM (IST)

पंचायतीत मी निवडून आलो आहे. आमच्या गटातील मी एकटाच निवडून आलो. सरपंचाचे पद राखीव आहे. त्यामुळे माझीच सरपंचपदी निवड झाली. निवडणुकीत आम्ही एकमेकांवर आरोप केले होते. त्यातील काही आरोप निवडणुकीतील प्रचाराचा भाग होता. मला विरोधकांना बरोबर घेऊन काम करावं लागणार आहे. काम तसे कठीण आहे. माझी कसोटी बघणारे आहे. निवडून आलेल्यांमध्ये काहींना आर्थिक लाभाची इच्छा आहे. त्यांनी निवडून येण्यासाठी पैसा वाटला आहे. त्यांना वाटतं आपण पैसे देऊन मतं विकत घेतली आहेत.

Friday, June 19, 2015 AT 06:15 AM (IST)

सिलिकॉनचे पिकातील सर्वव्यापी काम बघता असा निष्कर्ष निघाला, की तो उचलण्यासाठी पिकाला पृथ्वी, जल, तेज, वायू, आकाश या तत्त्वांच्या ऊर्जेची गरज आहे. या तत्त्वांची ऊर्जा पिकाला मिळवून देऊन सिलिकॉन उचलण्याची पिकाची शक्ती वाढविणाऱ्या वनस्पतींचा आम्ही शोध घेतला. डॉ. हेमांगी जांभेकर संजीवन पद्धतीचा वापर करून पिकाची अन्नद्रव्यांचा उपयोग करून घेण्याची कार्यक्षमता वाढविता येईल का, याबाबत संशोधन सुरू झाले.

Friday, June 19, 2015 AT 04:15 AM (IST)

सातारा - येथील स्थानिक कृषी उत्पन्न बाजार समितीत बुधवारी (ता. 17) हिरव्या मिरचीची 11 क्विंटल आवक झाली होती. त्यास 300 ते 350 रुपये प्रतिदहा किलो दर होता, असे बाजार समितीच्या सूत्रांनी सांगितले. बाजार समितीत गवारीची सहा क्विंटल आवक झाली होती. त्यास 200 ते 350 रुपये प्रतिदहा किलो दर होता. दोडक्‍याची एक क्विंटल आवक झाली होती. त्यास 350 ते 400 रुपये प्रतिदहा किलो दर होता. गवार व दोडक्‍यास दहा किलो मागे 50 रुपयांची दरवाढ झाली होती.

Thursday, June 18, 2015 AT 04:00 AM (IST)

माझ्याकडे बैलजोडी होती. मुलीचं लग्न ठरलं. मुलीचं लग्न लवकर करायचा माझा विचार नव्हता. यंदा ती दहावीच्या परीक्षेत चांगले गुण मिळवून पास झाली आहे. बायकोचा तगादा ती सातवीत असल्यापासूनच होता. तिच्या माहेरच्या मुलाशी लग्न ठरविण्याचा तिचा विचार होता. मुलगा मला पसंत नव्हता. चौथीपर्यंत कसा तरी शाळेत गेला आहे. त्याला त्याचे नावही लिहिता येणार नाही. काही कामधंदा करेल असाही स्वभाव नाही. संगतही चांगली नाही. एकच बाजू म्हणजे त्याची सात एकर बागायती शेती आहे.

Thursday, June 18, 2015 AT 03:45 AM (IST)

अलीकडे आयुर्मान वाढत आहे. पूर्वीपेक्षा वृद्धांची संख्याही वाढत आहे. काळाप्रमाणे कुटुंबात बदल होत आहेत. पूर्वी घरातील सर्वांचा शेती हाच मुख्य धंदा होता. आता तसं राहिलं नाही. आता वाट्याला येणारी शेतीही कमी झाली आहे, त्यामुळे केवळ शेतीवरच उपजीविका होईल याची खात्री नाही. त्यातून तरुणपिढी शेतीखेरीज इतर उद्योग- व्यवसाय- नोकरीकडे आकर्षित झाली आहे. याचा परिणाम असाही झाला आहे, की घरातील वृद्ध व्यक्तींचा सांभाळ कोण करणार? जो तो आपल्या कामात आहे.

Wednesday, June 17, 2015 AT 06:00 AM (IST)

अलीकडे गावातील एक सोयरीक मोडली. आजपर्यंत गावात मुली द्यायला अडचण नसायची. कारण, गाव बागायती आहे. शेतीबरोबर इतरही काही कामधंदा करून चार पैसे कमविण्याकडे कल आहे. तसं गावात कोणी बेकार नाही. जो आळशी आहे तोच बेकार राहू शकतो. काम करण्याची ज्याची इच्छा आहे त्याला काम आहे. कामाप्रमाणे दामही बऱ्यापैकी भेटतो. अशा गावात कोणीही डोळे झाकून मुली देत आले आहेत. असं असताना सोयरीक मोडण्याचं कारण देणं-घेणं नव्हतं.

Tuesday, June 16, 2015 AT 03:45 AM (IST)

मला खासगी कंपनीत नोकरी आहे. पगार चांगला आहे. मी ज्यादा वेळ काम करतो. त्याचा दुप्पट पगार मिळतो. अजून लग्न केलं नाही. गावी आई असते. मोलमजुरी करते. एकरभर जिरायती शेती आहे. मी दहावी पास झालो. पुढं शिकावं असं वाटत होतं. पुढं शिकून तर काय करणार? गावात बरेच पदवी मिळविलेले आहेत. त्यांना नोकरी नाही. मी हे चित्र बघितलं. मी हुशारही नाही, कसातरी पास झालो आहे. पडेल ते काम करायची तयारी असली की नोकरी मिळते. माझी फार काही अपेक्षा नव्हती. गाव सोडून शहरात आलो.

Monday, June 15, 2015 AT 03:30 AM (IST)

आम्ही एकशे पाच लोक महिन्यातून एके दिवशी एकत्र जमतो. पहिल्यांदा चौघे होतो. आमची एकच अट आहे. आमचा सभासद होण्यासाठी कोणतेही व्यसन करायचे नाही. आम्ही चौघे प्रथम एकत्र आलो. तो योगायोग नव्हता. ठरवून एकत्र आलो. आम्ही चौघेही दारूच्या आहारी गेलो होतो. त्यातून आम्ही मुक्त झालो, हे आज आम्हाला खरं वाटत नाही. व्यसनापायी आम्ही बदनाम झालो होतो. आमच्या संसाराचीही वाट लागली. दोघांच्या बायका त्यांना सोडून गेल्या. दोघांच्या जाऊ शकल्या नाहीत.

Saturday, June 13, 2015 AT 04:30 AM (IST)

माझं शिक्षण फार झालं नाही. लहान वयापासून काही ना काही काम करावं लागलं, त्यामुळे कोणतेही काम करण्याची मला लाज वाटली नाही. ज्या वेळी मला जगण्याची चिंता होती, त्या वेळी मी काही तरी स्वतःचा धंदा करावा, असं स्वप्न बघत होतो. आपण जी स्वप्न बघतो तसं घडावं अशी हालचालही करतो. यश मिळो अगर न मिळो, तशी वाटचाल चालू राहते. आपल्या मनातील अशी स्वप्नं कोणाला बोलून दाखविण्याचं धाडसंही होत नाही. कारण तशी काही अनुकूल परिस्थिती नसते.

Friday, June 12, 2015 AT 03:45 AM (IST)

दरसाल गावातील चांगले गुण मिळविणाऱ्या मुलांचा गौरव केला जातो. यातून इतरांनाही प्रेरणा मिळावी हा त्या मागील हेतू आहे. त्याचा चांगला परिणाम झाला आहे. अलीकडे चांगले गुण मिळवणारी काही मुले गैरमार्गाने गुण मिळवीत आहेत. त्यांना परीक्षेत प्रश्नांची उत्तरे पुरविली जातात. यातही सगळं गाव सहभागी असतं. परीक्षा काळातील या घटनाविषयी वर्तमानपत्रातूनही छायाचित्रासह ठळक बातमी आली आहे. त्याचे चित्रीकरण करूनही वेगवेगळ्या मालिकांमधून दाखविले जात आहे.

Thursday, June 11, 2015 AT 02:45 AM (IST)

आमच्याकडे शेतीचे उत्पादन चांगलं निघतं. पण त्याला बाजारभाव चांगला मिळत नाही. बाजारभाव चांगला मिळत नसल्याने अनेकदा तोटाही सहन करावा लागतो. काही वेळा तर असं घडलं आहे. बाजारपेठेत नेलेला माल विकला गेला नाही. मोठ्या प्रमाणात जर माल बाजारात आला तर तो विकला जात नाही. विकला तरी तो परवडणाराही नसतो. अशी खोट बऱ्याच वेळी खावी लागते. त्यातून बाजारपेठेवर शेतकऱ्याचे नियंत्रण नाही. तेथे व्यापाऱ्याचे राज्य असते. सरकारही व्यापाऱ्यांना फार दुखवत नाही.

Wednesday, June 10, 2015 AT 05:30 AM (IST)

गावातील तरुणांना रोजगार मिळावा म्हणून गावाशेजारी कारखाने सुरू केले आहेत. पंचायतीने त्यांना सवलतही दिली. शेतीबरोबर उद्योग असेल तर आधार होईल हा त्यामागील विचार होता. याचा उपयोग झाला. बऱ्याच तरुणांना नोकऱ्या मिळाल्या. नियमित उत्पन्नाचं साधन तयार झालं. लोकांचे राहणीमान सुधारलं. आयुष्याला स्थिरताही मिळाली. ज्या वेळी स्थिरता मिळते, त्या वेळी प्रगतीचीही सुरवात होते. प्रगतीसाठी उत्पन्नाचे साधन आवश्यक आहे.

Tuesday, June 09, 2015 AT 05:00 AM (IST)

आमच्या गावातील बहुसंख्य लोक अजूनही शेती आणि शेतीपूरक व्यवसायावरच अवलंबून आहेत. आमच्याकडे साधारणपणे पाचशे मिमीच्या दरम्यान पाऊस पडतो. अलीकडे या प्रमाणातही घट होत आहे. त्यामुळे आमचा शेतकरी अडचणीत सापडत आहे. या अडचणीतून मार्ग काढणे आवश्यक आहे, याची जाणीव झाली आहे. शेती केवळ चांगली असून चालत नाही, शेतीसाठी पाण्याची गरज लागते. पाण्याची सोय झाली तरच शेतीमधील पिकं पिकणार आहेत. नाहीतर शेती असून नसल्यासारखीच परिस्थिती तयार होते.

Monday, June 08, 2015 AT 05:30 AM (IST)

वर्तमानपत्र वाचत होतो. एक बातमी वाचल्यावर मन सुन्न झालं. एका तरुण मुलाने आपल्या वसतिगृहाच्या आवारातील झाडाला दोरी बांधून गळफास घेतला. मुलाने चांगले गुण मिळवून दोन पदव्या मिळविल्या होत्या. त्याचे वडील गावात शेतमजुरी करीत होते. अनेक खेड्यापाड्यांतील गोरगरिबांची मुले स्पर्धा परीक्षा देऊन सरकारी अधिकारी बनत आहेत. त्याही मुलाला आपण परिश्रम करून चांगल्या पदावर काम करावं असं वाटत होतं. तशी त्याची कुवत होती. त्याला गावकऱ्यांनीही मदत दिली होती.

Saturday, June 06, 2015 AT 05:15 AM (IST)

मी साठी उलटून गेलो आहे. आरोग्याची तशी फार काही तक्रार नाही. शरीरधर्माप्रमाणे काही तक्रारी चालू असतात. अधूनमधून असं आजारी पडणं, हेही चांगल्या आरोग्यासाठी आवश्‍यकच आहे. कारण, शरीरातील विकार निघून जातात. त्यातूनही मी औषधावाचून बरं कसं वाटेल यापेक्षा शरीरातील प्रतिकारशक्तीच्या माध्यमानेच बरं कसं वाटेल, असाच विचार करतो पण डॉक्‍टरांचा सल्लाही घेतो. तो आवश्‍यक आहे.

Friday, June 05, 2015 AT 05:30 AM (IST)

दुपारची वेळ होती. ग्रामपंचायतीत बसलो होतो. अलीकडेच माझी सरपंच म्हणून निवड झाली आहे. मी सरपंच होईन, असं मला वाटलं नाही. कारण माझ्यापेक्षा गावच्या राजकारणात मुरलेले पंच आहेत. आमच्या जातीची गावात तीन घरं आहेत. एकाच घराची तीन घरं झाली आहेत. मी सगळ्यात तरुण आहे. निवडणुकीत उभा राहिलो त्या वेळी अनेकांच्या भुवया उंचावल्या. मी सरपंचाच्या विरोधात उभा होतो. ते चार वेळा सरपंच म्हणून राहिले आहेत. त्यांची मोठ्या पुढाऱ्यांत ऊठबस आहे. मोठी शेतीवाडी आहे.

Thursday, June 04, 2015 AT 05:30 AM (IST)

काही भागात भूकंप झाला आहे. गावही हादरलं आहे. लोक हडबडून जागे झाले आहेत. प्रदेश जरी लांबचा असला, भूकंपाने मृत्युमुखी पडलेले जरी रक्ताच्या नात्याचे नसले तरी काहींच्या डोळ्यांत आसवं आली. कारण असं मरण कोणालाही येऊ नये असं वाटतं. सगळ्यांना हेही ठाऊक आहे, जो जन्माला आला आहे, तो निसर्ग नियमाप्रमाणे मरणार आहे. मरण कोणालाच चुकलेले नाही. तरी कोणाचाही मृत्यू हा दुःखकारकच वाटतो. त्या दुःखात सगळे त्यामुळेच सहभागी होतात.

Wednesday, June 03, 2015 AT 05:15 AM (IST)

आमच्या आजोबांची साठ एकर शेती आहे. साठ एकरात तीन विहिरी आहेत. सगळी शेती काळीभोर आहे. आमची पाचवी पिढी आहे. या पिढीला एकराच्याही आत शेती वाट्याला येते. आमच्या पिढीतील कोणीच शेतीवर अवलंबून नाही. आमच्या वडलांची पिढी शेतीवरच अवलंबून होती. ते सगळे एकत्रच राहत होते. त्यानंतरची पिढीही एकत्रच होती. शेतीत वाटण्या झाल्या नव्हत्या. नंतर मात्र शेतीत वाटण्या झाल्या. वाटण्या झाल्यावर काहींनी आपली शेती कसण्यासाठी कुटुंबातीलच व्यक्तीला दिली.

Tuesday, June 02, 2015 AT 05:30 AM (IST)

उन्हाळ्याची सुट्टी असते. मुलांना घेऊन मी गावी जातो. बायको माहेरी जाते. तिला खेड्यातील जीवन आवडत नाही. गावाला नदी आहे. त्यामुळे मी गावी गेल्यावर नदीवर आंघोळीला जातो. अलीकडे बऱ्याच वर्षात मला जमले नाही. आता मी दोन्ही मुलांना घेऊन गावी आलो. मुलांना नदीत पोहण्याचा अनुभव नाही. तलावात पोहतात. गावी आई एकटीच राहते. वय झालं तरी ती थकलेली नाही. तीन एकर शेती ती एकटीच कसते. मी नोकरी निमित्ताने बाहेर असतो. नोकरीतील जबाबदारीमुळे नेहमी येणं जमत नाही.

Monday, June 01, 2015 AT 05:30 AM (IST)

माझी सहा एकर शेती गावदरीला आहे. माझं शिक्षण आणि नोकरी शहरात झाली आहे. ही शेती आईकडून आम्हाला मिळाली आहे. आईला भाऊ नाही. एक बहीण आहे. तिने माझ्या आईच्याच नावाने शेती केली. माझे वडील शहरात आले. त्यांच्या वडलांनी त्यांची वडलोपार्जित शेती व्यसनात विकली होती. गावात आधारही नव्हता आणि पतही राहिली नव्हती. त्यामुळे ऐन तारुण्यात ते शहरात आले. मिळेल ते काम करून त्यांनी आपला व्यवसाय उभा केला.   सार्वजनिक कार्यातही त्यांनी पुढाकार घेतला.

Saturday, May 30, 2015 AT 05:30 AM (IST)

मी पंचायतीच्या निवडणुकीला उभा राहिलो. अनेकांनी मला समजावून दिले, तुझ्यासारख्यांचं हे क्षेत्र नाही. मी सरळमार्गी आहे. आजवर मी कुणाच्याही कसल्याही भानगडीत पडलो नाही. तरी मी चारचौघांत मिसळून आहे. कोणाची काही अडचण असेल तर धावून जातो. मला जी काही मदत करायची आहे. ती कोणतीही अपेक्षा न ठेवता करतो. त्यामुळे माझा परिवारही वाढला आहे. याच्यातून माझा तोटा तर झालेलाच नाही. उलट फायदा झाला आहे. माझी काही लहान अडचण असली तरी दहा लोक धावून येतात.

Friday, May 29, 2015 AT 05:45 AM (IST)

घरात एकटाच बसलो होतो. घरचे सगळे शेतावर गेले होते. आमची तीन एकर शेती आहे. सगळ्यांकडे पूर्वमशागतीची कामे चालू आहेत. बाहेरचे मजूरही मिळत नाहीत. मजुरीचे दरही वाढले आहेत. आईवडील अजून शेतात काम करतात. वडील आठवडा बाजार करीत होते. त्यांच्याबरोबर काम करीतच मी पदवीधर झालो. अलीकडेच मला सरकारी नोकरी मिळाली आहे. शिपाई म्हणून निवड झाली. थोडा मनांतून नाराज होतो. किमान कारकूनपदासाठी निवड व्हावी असं वाटत होतं पण शिपाईपदासाठी जाहिरात आली. मी अर्ज केला.

Thursday, May 28, 2015 AT 05:15 AM (IST)

गावातील अनेक तरुण दहावीपर्यंत शिकलेले आहेत. यातील बरेच दहावी नापास झालेले आहेत. पुढे काय करावं, हे त्यांना ठाऊक नाही. बरीच मुलं रोजंदारीवर काम करून कसातरी संसाराचा गाडा हाकीत आहेत. दहावीपर्यंत शिकलेल्या पोरांना आपल्या आई-वडलांप्रमाणे रोजंदारीवर जावं असं वाटत नाही. त्यांना वाटतं आपण शिकलो आहोत पण त्यांना हे कोणी समजून दिलं नाही, की त्यांनी जी चार पुस्तके अभ्यासली आहेत त्यात जगायचं कसं याचे कौशल्य शिकवलं नाही.

Wednesday, May 27, 2015 AT 05:30 AM (IST)

 
 
About Us | Contact Us | Ad Rate Card | RSS
© Copyrights Agrowon.com - All rights reserved.
of
Powered By: