Last Update:
 
फुलोरा
मला दोन मुलं आहेत. मोठी मुलगी आहे. मुलगा लहान आहे. दोघात दोन वर्षांचं अंतर आहे. मुलगी आईसारखी किरकोळ देहयष्टीची आहे. मुलगा माझ्यासारखा धडधाकट असणारा आहे. मी एका सरकारी अधिकाऱ्याचा मुलगा आहे. वडील अगदी प्रतिकूल परिस्थितीतून अधिकारपदावर पोचले होते. शिपाई म्हणून सुरवात केली. आई शिक्षिका होती. मी एकुलता मुलगा. त्यामुळे समाजातील लोकांच्या माझ्याकडून आई-वडलांचा वारसा चालवावा, अशी अपेक्षा असते. मला लहानपणापासून यंत्राची दुरुस्ती करण्याची आवड होती.

Tuesday, July 26, 2016 AT 06:00 AM (IST)

आमच्या घरी जनावरांचा खरेदी-विक्रीचा व्यवसाय पिढीजात आहे. जनावरांच्या बाजारात जाऊन आम्ही खरेदी-विक्री करीत नाही. अलीकडे तर कोणताही व्यवसाय मध्यस्थाशिवाय होत नाही. मध्यस्थ हा तडजोड करतो. कोणत्याही व्यवसायात फसवणूक फार काळ चालत नाही. जो कोणी सचोटीने काम करतो तो टिकून राहतो. कोणताही व्यवसाय करताना बाजारात आपली पत निर्माण करावी लागते. ती काही एका दिवसात निर्माण होत नाही. कोणतंही काम सातत्याने करीत राहावं लागतं त्यातूनच अनुभव मिळतो.

Monday, July 25, 2016 AT 04:45 AM (IST)

आमच्या भागात सगळीकडं एकच बोलबाला आहे. जो तो एकमेकांच्या कानांत कुजबुजतो. सगळीकडं एक कुजबूज संस्कृती तयार झाली आहे. साथीच्या रोगासारखी ती सगळीकडं पसरली आहे. सांगणाऱ्याला वाटतं आपल्यालाच हे गुपित ठाऊक आहे. त्यामुळे आजूबाजूला कोणी ऐकत नाही ना याचा अंदाज घेऊन कानांत हळूच सांगतो आहे. एका गावातून दुसऱ्या गावाला ही कुजबूज संस्कृती पोचली. खेड्यात कोणतीही गोष्ट लपून राहत नाही. आमच्या घरापर्यंत ही बातमी केव्हाच पोचली.

Saturday, July 23, 2016 AT 05:00 AM (IST)

माझ्याकडे एक गृहस्थ येतात. माणूस उमदा, दिलदार, इतरांना मदत करणारा आहे. चाळीशी उलटून गेली असावी. पण तिशीमधील तरुण वाटतात. माझा मोठा भाऊ आणि वडील बैलगाडीतून निघाले की अनेकांना वाटायचं हे भाऊ आहेत. वडील आणि मोठा भाऊ नेहमी बरोबर असायचे. त्यांची दीनचर्या ठरली होती. ते पहाटेच उठायचे. जनावरांचे शेण काढून आंघोळीला नदीवर जात. नदीत तासभर पोहत. माझ्यात आणि मोठ्या भावात बारा वर्षांचं अंतर आहे. आम्ही दोघेच भाऊ आहोत. वडलांची इच्छा मला पहिलवान बनविण्याची होती.

Friday, July 22, 2016 AT 06:00 AM (IST)

मुलांना वाचण्याची आवड नाही अशी एक सार्वत्रिक तक्रार आहे. दर पिढीच्या आवडीनिवडी बदलतात. कारण ते ज्या काळात जगत असतात ते त्यांना हवं असतं. बरीच पुस्तके ही कालबाह्य होतात. काही मोजकीच पुस्तके ही प्रत्येक काळाशी सुसंगत असतात. त्यातून प्रत्येक मुलाच्या आवडीनिवडीही वेगवेगळ्या असतात. याचा विचार करून मुलांना वाचण्याची गोडी लावली पाहिजे. एकदा गोडी लागली, की त्याचे व्यसनच लागतं. वाचनामुळेच मनुष्याचे जीवन समृद्ध बनते.

Thursday, July 21, 2016 AT 06:30 AM (IST)

मुलगा, आई आणि आजी शेतावरील घरात राहतात. मुलगा नुकताच पदवीधर झाला आहे. बारा एकर एका ठिकाणी बागायती शेती आहे. आजी ही आईची आई आहे. तिची दहा एकर शेती मुलीच्या नावाने तिने केली आहे. मुलाने आपल्या शेतीतच काम करावे, असे आईचे मत आहे. एक बैलजोडी, एक म्हैस, एक गाय आहे. दोन नोकर कायमचे आहेत. त्यांना शेतावरच राहण्यासाठी घर दिले आहे. त्यांच्या बायकाही शेतात काम करतात. त्यांना मजुरीही चांगली मिळते. हंगामाप्रमाणे काही मजूर लागतात.

Wednesday, July 20, 2016 AT 05:45 AM (IST)

आमच्या घरी एक नवी गाय आणली आहे. खिलारी जातीची आहे. देखणी आहे. गावातीलच एका शेतकऱ्याने माझ्या भावाला गाय दान दिली आहे. आमच्याकडे गायीला विकत नाहीत. गायीचं दूधही विकत नव्हते. वासरच गायीचं दूध पीत असत. जे काही दूध काढलं जाई त्यावर हक्क हा घरातील लहान मुलांचा असायचा. आर्य हे गोपालक होते, असं म्हणतात. श्रीकृष्णही गायीच राखत होता. गायीचं दूध पचायला हलकं असतं. त्यामुळे लहान मुलांना देतात. गावातील शेतकऱ्यांकडे म्हशी मोठ्या प्रमाणात आहेत.

Tuesday, July 19, 2016 AT 05:30 AM (IST)

माझी तालुक्याच्या गावी नेमणूक झाली होती. नोकरीची गरज होती. नोकरी मिळाली होती. गावी तीन एकर शेती आहे. आमचा भाग तसा दुष्काळी आहे. आई-वडील मिळेल ते काम करतात. गाव सोडून ते कुठेही जात नाहीत. बरेच लोक गाव सोडून कामासाठी बाहेर गेले आहेत. पोटापुरतं शेतातून येतं. मीही त्यांच्याबरोबर काम केलं आहे. पदवीपर्यंतचं शिक्षण घेण्यासाठी मला अनेक कामं करावी लागली. तालुक्याच्या ठिकाणी नुकतंच कॉलेज सुरू झालं होतं. तिथे कमवा आणि शिका योजना होती. तो थोडा आधार होता.

Saturday, July 16, 2016 AT 04:30 AM (IST)

पहिली मुलगी आहे. घरात चर्चा झाली होती. जर पहिला मुलगा झाला तर एका मुलावर थांबावे. बायकोचं मत वेगळं होतं. मुलगी झाल्यावर थांबायला काय हरकत आहे. आता मुलगा - मुलगी असा कुठे भेदाभेद करून चालणार आहे. एक तर वंशाला दिवा पाहिजे. पण, आपली कुठे वंशपरंपरागत मोठी शेतीवाडी आहे. आपला वंश मुलगा चालवतो असं नाही. मुलगीही चालवते. माझ्या चुलत भावाला चार मुली आहेत. त्याला मुलगा झालाच नाही. मुलासाठी त्याने बायकोच्याच सम्मतीने दुसरी बायको केली.

Friday, July 15, 2016 AT 05:30 AM (IST)

आम्ही तिघे भाऊ कामधंद्यासाठी बाहेर असतो. आमचं शिक्षण फार झालं नाही. मोठा भाऊ कामासाठी गावाबाहेर पडला. गावात मोलमजुरी करून काही मिळणार नाही. गावातील मजुरीही बारा महिने नसते. त्यातून रोज काम मिळेलच याची काही खात्री नाही. आमच्या गावातील काही लोक बाहेरगावी जाऊन घरदार केले आहे. त्यामुळे आपणही असे काही करावे असे मोठ्या भावाला वाटलं. आपल्या गावातील लोक असल्याने त्याचा आधार होईल, असाही त्याने विचार केला.

Thursday, July 14, 2016 AT 04:15 AM (IST)

सरपंच महिला आहे. महिलांसाठी राखीव जागामुळे ती सरपंच झाली आहे. तिला एका महाराजांनी आशीर्वाद दिला होता. त्या महाराजांची ती शिष्या बनली होती. सगळ्या गावांनी कुठल्या ना कुठल्या महाराजाचं शिष्यत्व पत्करलं आहे. आपल्या आयुष्यात जी काही संधी मिळते, ती महाराजांमुळेच मिळते, अशी गावकऱ्यांची श्रद्धा आहे. कुठल्याही महाराजाचं शिष्यत्व घेतलं असलं तरी कुठलाही महाराज आला की त्याचे आशीर्वाद सगळेच घेऊ लागले आहेत.

Wednesday, July 13, 2016 AT 05:45 AM (IST)

४० ते ५० टक्के पाण्याचा होऊ शकतो पुनर्वापर सिंचनाच्या पाण्याचा पुरेपूर वापर करतानाच शेतातून निचरा होणाऱ्या पाण्याचे शुद्धीकरण व पुनर्वापर करण्यासाठी नेदरलॅंड येथील कंपनीने जल प्रक्रिया तंत्रज्ञान विकसित केले आहे. हे तंत्रज्ञान स्वस्त आणि कार्यक्षम असल्याचा त्यांचा दावा आहे.  सध्या पाण्याचे शुद्धीकरण, पुनर्वापर आणि निचरारहित लागवड या तिन्ही मुद्द्यांना महत्त्व येत आहे. त्या संदर्भात सातत्याने संशोधन केले जात आहे.

Tuesday, July 12, 2016 AT 05:45 AM (IST)

मला राहण्यासाठी भाड्याचं घर हवं होतं. माझी गावात कोणाची ओळखही नव्हती. काही तरी कामधंदा करावा यासाठी थोडं भांडवल घेऊन मी आलो होतो. वडलांचा सल्ला होता, प्रथम नोकरी केली पाहिजे. नोकरीमुळे त्यातील ज्या काही खाचाखोचा असतात त्या कळतात. कोणी कोणाला शिकवून शहाणा होत नाही, तर आपणच अनुभवातून शिकावं लागतं. वडील सरकारी नोकरीत आहेत. त्यांच्या प्रमाणं मी कुठेतरी नोकरी पकडावी अशी माझ्या आईची इच्छा आहे. नोकरीत जो काही असेल तो नियमित पगार मिळतो.

Tuesday, July 12, 2016 AT 03:30 AM (IST)

माझी गावाच्या शेजारी तीन एकर शेती आहे. माझ्या शेतीला लागून वरच्या बाजूला गावतळे आहे. गावतळ्याचा गाळ काढल्यामुळे तळ्यातील पाण्याचा झरा माझ्या विहिरीतही आला आहे. त्यामुळे माझी विहीर बारमहा भरलेली असते. गावकरीही वापरण्यासाठी पाणी घेऊन जातात. गावकऱ्यांच्या आपण उपयोगी पडलो, की गावचे लोकही मदत करतात. माझ्या शेतात मी ऊस लावला आहे. एकरी शंभर टन ऊस पिकविण्याची आमच्या भागातील साखर कारखान्याने योजना जाहीर केली. त्यातही भाग घेतला.

Wednesday, July 06, 2016 AT 06:15 AM (IST)

इलिनॉईज विद्यापीठामध्ये मधमाश्यांची वसाहत आणि सस्तन प्राण्यातील कळप यातील साम्यांचा अभ्यास जनुकीय पातळीवर करण्यात आला असून, त्यातून अनेक रहस्यांचा उलगडा होण्यास मदत होणार आहे. हे संशोधन ‘प्लॉस कॉम्प्युटेशनल बायोलॉजी’ मध्ये प्रकाशित करण्यात आले आहे.  प्राणी आणि कीटकांचे प्राचीन पूर्वज हे पाय नसलेले सजीव असल्याचे मानले जाते. ते सामान्यतः ६०० दशलक्ष वर्षापूर्वी पृथ्वीतलावर राहत होते.

Tuesday, July 05, 2016 AT 05:00 AM (IST)

अलीकडेच बेंदूर आला आणि गेला. बैलपोळ्याला आमच्याकडे बेंदूर म्हणतात. गावाशेजारी साखर कारखाना झाला. जिरायती शेतीत उसाची लागवड वाढली. कारखान्यानेच पुढाकार घेऊन पाणीपुरवठा योजना सुरू केली. त्यामुळे ज्या शेतीला पाणी मिळत नव्हतं त्या शेतीला पाणी मिळू लागलं. उसाला जिरायतीपेक्षा कष्ट कमी असतात. उसामुळे शेतकरी समाजाकडे एक रकमी पैसा आला. गावाचंही शहरीकरण होऊ लागलं. नवी पिढी वेगवेगळ्या नोकरी - व्यवसायात जाऊ लागली.

Tuesday, July 05, 2016 AT 04:45 AM (IST)

गावातील शाळेतील मुले राज्याचा इतिहास शिकतात. देशाचाही पुढे इतिहास शिकतात. त्याची गरज आहे. पण मुलांना आपल्या गावचाही इतिहास ठाऊक नसतो. आपल्याकडे इतिहास लिहून ठेवण्याची पद्धत नव्हती. त्याची गरजही वाटत नसावी. त्यातून पूर्वी खेड्यातून शिक्षणाचाही प्रसार झाला नव्हता. हे खरं असलं, तरी गावचा इतिहास लिहिण्याची काही साधने आहेत. त्यातील एक मौखिक परंपरा आहे. एका पिढीकडून दुसऱ्या पिढीला गावाविषयी माहिती सांगितली जात असते.

Saturday, July 02, 2016 AT 07:30 AM (IST)

आमच्या परिसरात जवळपास सगळ्या गावात पाणीटंचाई आहे. त्यांचा बहुतेक वेळ पाण्याचा टँकर कधी येतो याची वाट पाहण्यातच जातो. पावसाचा जसा भरवसा नाही तसा टँकर कधी येईल हे काही कोणी सांगू शकत नाही. त्यामुळे पिण्याचे पाणी मिळावे यासाठी जेथे पाणी आहे, त्या ठिकाणी गावकरी पायपीट करतात. निसर्गामुळे ही परिस्थिती निर्माण झाली आहे, ही खरी गोष्ट आहे. परंतु सध्याच्या परिस्थितीला आपण थोडे जबाबदार आहोत.

Friday, July 01, 2016 AT 08:45 AM (IST)

सहा मुलांपैकी कोणीतरी एकाने शेतीकडे लक्ष द्यावे, अशी वडिलांची इच्छा आहे. शेती बावीस एकर एका ठिकाणी आहे. दोन विहिरी आहेत. विहिरीला पाणी चांगलं आहे. सगळ्या मुलांनी शेतीकडे लक्ष देणे गरजेचे नाही. पण एक आहे ज्याला आवड असेल तोच लक्ष घालू शकतो. आपल्या मुलांना चांगलं शिक्षण मिळावं या विषयी वडील दक्ष होते. याचे कारण त्यांची शिकलेल्या लोकात ऊठबस होती. बरीच वर्षे गावचे सरपंच होते.

Wednesday, June 29, 2016 AT 05:45 AM (IST)

कोल्ड स्प्रिंग हार्बर लॅबोरेटरी येथील संशोधकांनी केलेल्या संशोधनामध्ये मका पिकातील जनुके तयार करत असलेल्या प्रथिनांच्या प्रचंड वैविध्यांबाबत प्रथमच माहिती उपलब्ध झाली आहे. त्यामुळे मक्याच्या जनुकिय विश्लेषणावर अधिक काम करण्याची आवश्यकता समोर आली आहे. हे संशोधन ‘नेचर कम्युनिकेशन्स’ या संशोधनपत्रिकेमध्ये प्रकाशित करण्यात आले आहे.    मका हे पीक हे भात आणि गहू पिकांनंतर तिसरे महत्त्वाचे खाद्यपीक आहे.

Tuesday, June 28, 2016 AT 06:00 AM (IST)

शेतावर निघालो होतो. पाण्याची पाळी होती. पाटाचं पाणी उसाला मिळतं. पाण्याचीही कपात झाली आहे. त्यामुळे वेळच्या वेळी पाणी मिळत नाही. आमच्याकडे उसाचेच पीक मोठ्या प्रमाणात घेतलं जातं. अलीकडे काहींनी वेगळा विचार केला आहे. उसाला पाणी भरपूर लागतं. जे आहे ते पाणी काटकसरीने वापरलं तर सगळ्यांनाच पाणी गरजेप्रमाणे मिळेल, पण असं अजून घडलेलं नाही.  माझी पाच एकर शेती आहे. सगळा ऊसच आहे.

Tuesday, June 28, 2016 AT 05:15 AM (IST)

गावातील एक वृद्ध अंथरुणावर पडून आहे. ऐंशीच्या पुढे वय असावे. माणूस आयुष्यात काबाडकष्ट करतो, त्यामुळे त्याच्या वयाच्या मानाने त्याचे शरीर थकतं. शेवटी शरीर आहे. त्याचीही काम करण्याची काही क्षमता आहे. श्रमसुद्धा अति केल्याने त्याचा शरीरावर परिणाम होतो. वृद्ध हा अविवाहित होता. आठवडा बाजारात तयार कपडे विकत असे. सहा दिवस बाजार आणि एक दिवस खरेदीचा जात असे. व्यवसायात जो काही नफा मिळतो त्यातील थोडा हिस्सा तो पहिल्यापासून बँकेत ठेवीत आला आहे.

Monday, June 27, 2016 AT 05:15 AM (IST)

दुपारची वेळ होती. माडीवर झोपलो होतो. गाढ झोप लागली नव्हती. डोळ्याला डोळा लागला होता. खालून मिरवणुकीचा आवाज येत होता. अशा दुपारच्या वेळी कसली मिरवणूक निघणार, मला वाटलं स्वप्नच पडलं असावं. डोळे उघडून थोडा पडून राहिलो तर मोठमोठ्या आवाजात घोषणाही ऐकू येऊ लागल्या. उठून मी गॅलरीत आलो. मिरवणूक फार मोठी नव्हती. एका तरुणाला एकाने खांद्यावर घेतलं होतं. पुढे पंधरा-वीस तरुण मुलं त्याचा जयजयकार करीत होते. मला हा काय प्रकार आहे हे काही कळेना.

Saturday, June 25, 2016 AT 05:45 AM (IST)

मी एका लहान गावात येऊन राहिलो आहे. मायबाप सरकारची एसटी सकाळ - संध्याकाळी येते. हे काही माझे मूळ गाव नाही. खरं तर आता माझं मूळगावी काहीच नाही. नात्यागोत्यातील लोक आहेत, पण आपल्यातील एखादा थोडं जरी पुढं जातोय असा संशय आला तरी तो त्यांना सहन होत नाही. आजही त्यांचं हेच कार्य अहोरात्र सुरू आहे. त्यातच त्यांना धन्यता वाटते. मी या सर्व लोकांपासून लहान वयापासून दूर आहे. एक मात्र खरं आहे, त्यांच्यातील काहींना कळू लागलं आहे. आपला मार्ग काही बरोबर नाही.

Friday, June 24, 2016 AT 08:15 AM (IST)

मी दररोज बरीच वर्तमानपत्रं विकत घेतो. गावात सकाळीच एक एसटी येते. एसटीचे वाहक-चालक दररोज वर्तमानपत्र घेऊन येतात. गावात कोणीच घरोघरी वर्तमानपत्रं अजून घेत नाहीत. गावात सार्वजनिक वाचनालय आहे. पण, ते कधी सुरू असतं, हे मला अजून कळलं नाही. सरकारी अनुदान मात्र मिळतं. एकदा मी त्यांना विचारलं, वाचनालय कधी उघडं असतं? त्यावर त्याने मला उत्तर दिलं, वाचनाची आवड आता कोणाला कुठं आहे. वाचनालय का नाही उघडलं असं विचारणारे तुम्ही पहिलेच गृहस्थ आहात.

Thursday, June 23, 2016 AT 05:45 AM (IST)

शाळेतील शिक्षक उपक्रमशील आहेत. उत्साही आहेत. त्यामुळे मुलांमध्येही चैतन्य निर्माण झाले आहे. आपण मुलांना जे शिकवू ते मुले शिकतात हा अनुभव आहे. शाळा सरकारी मराठी माध्यमाची चवथीपर्यंतची आहे. एकूण तीन शिक्षक आहेत. दोन महिला आहेत. एक पुरुष आहे. दोन्ही महिला शिक्षिकांना इंग्रजी चांगलं बोलता येतं. त्यांचेही शिक्षण मराठी माध्यमातून झालं आहे. त्यांनी इंग्रजी बोलता येणाऱ्याबरोबर काही काळ काम केलं होतं. त्यामुळे त्यांना इंग्रजीत संभाषण करण्याची संधी मिळाली.

Wednesday, June 22, 2016 AT 05:45 AM (IST)

समाजसेवेमधली पदवी घेऊन गावी आलो. मला समाजसेवा करावी असं वाटत होतं. त्यासाठी आपण त्याची पदवी घेतली पाहिजे, असं मला काहींनी सुचवलं. मला तर नोकरी मिळवायची नव्हती. पदवी ही साधारणपणे नोकरीसाठीच घेतली जाते. मला शेती आणि त्याबरोबर गावाच्या विकासासाठी कार्य करायचं होतं. माझं ध्येय निश्चित होतं. त्यासाठी आवश्यक असणारी अनुकूल परिस्थितीही होती. कोणतंही काम करताना त्याचे शिक्षण आणि प्रशिक्षण घेतले पाहिजे. हा विचार मला पटला.

Tuesday, June 21, 2016 AT 05:15 AM (IST)

आमच्या सगळ्या भावकीची मिळून साठ एकर शेती एकाच ठिकाणी आहे. माझी पाचवी पिढी आहे. माझ्या वाट्याला एक एकर पाच गुंठे शेती आली आहे. आमच्या एका घरापासून आता तीस घरं गावात झाली आहेत. मूळ शेतीमधील दोन एकरांपेक्षा ज्यादा शेती कोणाच्याही वाट्याला आलेली नाही. माझ्या पिढीतील कोणीही शेतीवर अवलंबून नाही. काहींनी चांगलं शिक्षण घेऊन नोकरी मिळविली आहे. काही वेगवेगळे व्यवसाय करतात. आमच्यामधील काही गावाबाहेरच असतात. बऱ्याच जणांची शेती पडीक आहे.

Monday, June 20, 2016 AT 05:45 AM (IST)

आपण जर ठरवलं तर आपले प्रश्न आपण सोडवू शकतो. आपले प्रश्न कोणी तरी बाहेरचा माणूस येऊन सोडवावा अशी अपेक्षा जे लोक ठेवत आहेत, ते तर कधीच आपले प्रश्न सोडवू शकणार नाहीत. जी काही नैसर्गिक साधनसंपदा आहे त्याचा वापर आपण कसा करावा, हा प्रश्न आहे. निसर्गाला साथ देऊन त्याचा वापर केला पाहिजे. आपण चुकीच्या मार्गाने नैसर्गिक संपदेचा वापर केला, तर निसर्गाची हानी होणार आहे. निसर्गाची हानी होण्याने आपली हानी ही होणारच. कारण निसर्ग वाचला, तरच आपण वाचणार आहोत.

Saturday, June 18, 2016 AT 05:45 AM (IST)

गावातील एक प्रतिष्ठित कुटुंब आहे. शेतीवाडी चांगली आहे. चार भाऊ एकत्र राहून चांगली प्रगती केली आहे. त्यामुळे त्यांना आपल्या जातीतही मान आहे. जातीत ज्यांची चांगली परिस्थिती असते त्यांना मान असतो. याचे कारण इतर काहींना त्यांच्याकडून कोणत्या ना कोणत्या प्रकारे मदत होत असते. त्यांनाही अशी मदत करावी लागते. ज्यांना त्यांच्या जातीत मान, प्रतिष्ठा आहे त्यांनाच सगळ्या गावातील लोकही मान देतात. जातीत जर पत नसेल तर गावात मान मिळविणे कठीण असते.

Friday, June 17, 2016 AT 05:30 AM (IST)

अलीकडे माझी पोलिस पाटील म्हणून नेमणूक झाली. कायद्याची पदवी घेतली आहे. तीन वर्षे वकिली केली आहे. वकिली चांगली चालली होती. त्यामुळे वकिलीतच आपण नाव कमवायचं, हे मी निश्चित केलं. माझ्याकडे येणाऱ्याची बाजू मी समजून घेत असे. मी ठरवलं होतं. खोट्याचं खरं करण्यासाठी वकिली करायची नाही. हे नियम माझ्यासाठी तयार केले होते. ज्यांच्यावर अन्याय झाला आहे त्यांच्या बाजूने मी लढत असे. त्यामुळे वकिलीत पैसा कमवणे, हे ध्येय ठेवलं नाही.

Thursday, June 16, 2016 AT 06:00 AM (IST)

 
 
About Us | Contact Us | Advertise With Us | RSS
© Copyrights Agrowon.com - All rights reserved.
of
Powered By: