Last Update:
 
फुलोरा
वडलांची इच्छा होती, मी सरकारी नोकरी मिळवावी. त्यांना शेतीच्या जबाबदारीमुळे ते शक्‍य झालं नाही. कारण त्यांना वडलोपार्जित शेतीत वडलांच्या निधनामुळं लक्ष घालावं लागलं. एक आहे, त्यांची जरी तशी इच्छा नव्हती तरी पण त्यांच्यावर शेतीची जबाबदारी अचानक पडली. त्या वेळी ते कॉलेजच्या तिसऱ्या वर्षाचा अभ्यास करत होते. आमची चाळीस एकर बागायती शेती आहे. वडील एकुलतेच होते. त्यांचे वडीलही एकुलतेच होते. मीही एकलाच आहे. वडलांपासून एक शिकण्यासारखं आहे.

Friday, May 22, 2015 AT 05:30 AM (IST)

चार भावांत मी लहान आहे. तीन भाऊ शेतीमध्येच काम करतात. आमची तीस एकर बागायती शेती आहे. माझ्या चुलत्यांना एक मुलगी आहे. त्यांची तीस एकर शेती आमच्याकडेच आहे. मुलीच्या नवऱ्यास चांगली नोकरी आहे. त्याने माझ्या भावांना सांगून ठेवले आहे, शेतीत आम्ही काही वाटा घेणार नाही. आम्हालाही ठाऊक नाही पण आमच्या चुलत्यांनी लग्न ठरवताना ही अट घातली होती. याचे कारण माझे तीन भाऊ कष्टाळू आहेत. त्यांनी शेतीत चांगलीच प्रगती केली आहे.

Thursday, May 21, 2015 AT 05:00 AM (IST)

आम्ही चौघे लहानपणापासूनचे मित्र आहोत. एकाच गल्लीत राहत असल्याने आपोआप मैत्री झाली. सगळ्यांची घरची परिस्थिती बरी होती. आम्ही चौघेही शाळेत एकाच दिवशी गेलो. चौघे मिळून शाळेत जात होतो. एकाच ठिकाणी बसत होतो. पुढे एका गुरुजींनी आम्हाला वेगवेगळ्या ठिकाणी बसविले. त्यांचा हेतू काही कळला नाही. शाळेतून बाहेर पडल्यावर पुन्हा आम्ही एकत्र होऊन आपापल्या घरी जात होतो. प्रत्येकाला घरी पोचवून पुढे जात होतो. शेवटी मी एकटाच घरी जात असे.

Wednesday, May 20, 2015 AT 05:30 AM (IST)

जनावरांच्या खरेदी-विक्रीचा आमचा पिढीजात धंदा आहे. हा धंदा हंगामी असला, तरी यात चांगल्या प्रकारे उलाढाल होते. ठराविक आठवडा बाजारात आम्ही खरेदी-विक्री करतो. बरेच शेतकरी आमच्याकडून खरेदी करतात. आता काहींची गरज बघून उधारीवरही धंदा करावा लागतो. त्यामुळे आमचा धंदा चालतो. यातही बरे-वाईट अनुभव येतात. पैसे पुढे-मागे होतात, पण कुठल्याही शेतकऱ्याने आमचे पैसे बुडवलेले नाहीत. काहींची अडचण आम्हालाही ठाऊक असते. त्यामुळे आम्ही त्यांना सवलत देतो. असं करावं लागतं.

Tuesday, May 19, 2015 AT 05:00 AM (IST)

आमची सामाजिक कार्य करणारी संस्था आहे. संस्था सुरू करतानाच ठरवलं होतं, की कोणतेही अनुदान न घेता संस्था चालवायची. यावर काहींच मत असं होतं, की अनुदानाचा पैसा हा जनतेचा पैसा आहे. आपण जर जनतेचे प्रश्‍न हाताळणार असू, तर अनुदान घेण्यात चूक काय आहे. यावर बरीच उलट-सुलट चर्चा झाली. चर्चा झाली पाहिजे. हे करताना इतरांची मते ऐकून घेतली पाहिजेत. इतरांची मतं ऐकल्यावर आपल्या मतात बदल होतो. आपली मतं अधिक पारदर्शी असली, तर धोका कमी असतो.

Monday, May 18, 2015 AT 05:30 AM (IST)

माझे दोन्ही भाऊ नोकरी करतात. आमची वडलोपार्जित तीस एकर बागायती शेती एका ठिकाणी आहे. मला नोकरी करावं, असं वाटत नाही. मी शेती आणि शेतीला पूरक धंदा करायचा विचार केला आहे. याविषयी मी अनेक ठिकाणी जाऊन माहिती घेत आहे. काही प्रशिक्षण कार्यक्रमातही भाग घेतला आहे. मला हे कळून चुकलं आहे, की मोठ्या प्रमाणातच धंदा केला पाहिजे. याकरिता त्याची पूर्ण माहिती हवी, मोठ्या प्रमाणात भांडवलही लागतं. माझ्या वडलांनी जिल्हा बॅंकेचं पूर्वी हजारात कर्ज काढलं होतं.

Saturday, May 16, 2015 AT 05:45 AM (IST)

एक होता मुलगा. एक होती मुलगी. मुलगा एकवीस वर्षांचा होता. मुलगी पंचवीस वर्षांची होती. दोघांची गाठभेट झाली. ते एका शाळेत शिकलेले नाहीत. एका ठिकाणी राहात नाहीत. तरी ते एकमेकांच्या जवळ आले. पुढे त्यांनी आयुष्यभराची सोबत करायचंही ठरवलं. हे सगळं एकदम घडलं नाही. एकदम घडतही नाही. दोघे एका जातीचे नाहीत. मुलगी सुंदर आहे. मुलगा सावळा आणि तेजस्वी आहे. त्याचे डोळे पाणीदार आहेत. ही तर निसर्गाची देणगी आहे. नजर चांगली असण्यासाठी मनही चांगलं असावं लागतं.

Friday, May 15, 2015 AT 05:30 AM (IST)

माझे वडील नशीब काढण्यासाठी शहरात आले. त्यांच्या वडलांची अठरा एकर शेती सावकारी कर्जात गेली होती. त्याची त्यांनी हाय खाल्ली. आपल्या आयुष्याचा त्यांनी निरोप घेतला. जगावं असंच त्यांना वाटलं नाही. त्यांना फसवलं होतं. अशावेळी त्यांना नात्यागोत्यातील लोकांनीही गोत्यात आणलं. त्यांच्या निधनानंतर त्यांच्या बायकोनंही अन्नपाणी सोडून प्राणत्याग केला. त्या वेळी माझे वडील कळते होते. कोणाचाही आधार नसताना ते शहरात आले. मिळेल ते काम करून कायद्याची पदवी मिळविली.

Thursday, May 14, 2015 AT 05:30 AM (IST)

आजीचे वय शंभराच्या घरात आहे. घरातच नाहीतर गावातही ती सर्वांत वयस्कर आहे. पाळण्याला बाशिंग बांधून तिचे लग्न झालं, असं ती सांगते. तिने चौदा मुलांना जन्म दिला. तिची सासू कडक होती. मुलगी झाली तर माहेरून परत आणणारच नाही, असं तिला बाळंतपणाला माहेरी पाठविताना बजावलं होतं. पहिलं बाळंतपण माहेरी करण्याची पद्धत होती. त्या काळी गावातील सुईनच बाळंतपण करीत असे. मुलगा होणे अगर मुलगी होणे हे काही तिच्या हाती नव्हतं. त्या काळी आजच्यासारखं तंत्रज्ञानही नव्हतं.

Wednesday, May 13, 2015 AT 05:45 AM (IST)

मुलगा मोठा आहे. मुलगी लहान आहे. मुलगा आणि मुलीच्या जन्मात तसं दीड वर्षाचंच अंतर आहे. मुलीचे लग्न मुलाच्या आधी ठरवावं लागतं कारण मुलापेक्षा मुलींचं लग्नाचं वय कमी असतं. दोघेही शिकून नोकरीला लागले आहेत. अलीकडं मुलं लवकर लग्न करायला तयार होत नाहीत. आता तर शिकलेल्या त्यातून नोकरीला असलेल्या मुलांवर जादा बंधने घालता येत नाहीत. मुलांना आपण जन्म दिला, त्याचे शिक्षण केलं, लग्न लावून देणंही आपली जबाबदारी आहे, अशी आमची धारणा आहे.

Tuesday, May 12, 2015 AT 05:15 AM (IST)

माझे नुकतेच लग्न ठरलं आहे. मुलीने एकच अट घातली होती. मुलाला कोणतेही व्यसन असू नये. मला तंबाखूचे व्यसन आहे. मला हेही ठाऊक आहे आम्ही जर हे सांगितलं नाही तर उद्या कोणी तरी हे सांगणार आहे. दुसऱ्याकडून तिला कळण्यापेक्षा आपण सांगितले बरे असा विचार मी केला. माझा विचार मी घरातील सर्वांना सांगितला. आमच्याकडे सगळेच तंबाखू खातात. त्यामुळे तंबाखू हे व्यसन आहे, याचीही आम्हाला जाणीव नाही. इतके हे व्यसन आमच्याकडे अंगवळणी पडले आहे.

Monday, May 11, 2015 AT 05:45 AM (IST)

मला झोप लागत नाही. डोळे मिटून पडलेला असतो. शरीर थकून गेलेलं असतं. मग कधी तरी झोप लागते. मधेच जाग येते. पुन्हा झोप लागत नाही. मनात नाना प्रकारचे विचार असल्यावर दुसरं काय घडणार? माझं थोडं वेगळं आहे. तसं माझं बरं आहे. चांगली नोकरी आहे. नोकरीतही तसं काही वाईट नाही. सहकारी चांगले आहेत. माझ्याविषयी त्यांना आपुलकी आहे. मी जरी त्यांचा साहेब असलो तरी कोणालाच त्रास देत नाही. माझं एक तत्त्व आहे. आपल्या बरोबरीच्या लोकांना कधी त्रास द्यायचा नाही.

Saturday, May 09, 2015 AT 05:30 AM (IST)

सालाबादप्रमाणे गावची यात्रा आली आहे. दर वर्षी यात्रा वाढत आहे. बाहेर गावचे लोकही मोठ्या प्रमाणात येतात. यामुळे गावातील व्यक्‍तींना चांगला धंदा मिळतो. दोन पैसेही मिळतात. गाव नदीकाठी वसले आहे. सधनही आहे. लोकांमध्ये उत्साहही असतो. यात्रेसाठी गावातून वर्गणीही काढली जाते. वेगवेगळ्या शर्यती ठेवल्या जातात. त्यामुळे चार दिवस गावात चांगलाच उत्साह असतो. फार पूर्वीपासून शेळ्या-मेंढ्यांना बळी देण्याची प्रथा आहे.

Friday, May 08, 2015 AT 05:45 AM (IST)

गावाच्या बाहेर एक घर होतं, तेथे कोणीच राहत नव्हतं. घर काही फार जुनंही नव्हतं. भोवती झाडं वाढली होती. माझ्या जाण्या-येण्याच्या रस्त्यावरच हे घर होतं. हे घर मला आवडलं होतं. का आवडलं होतं, हे मला नेमकं सांगता येणार नाही. काही माणसं आपणास आवडतात, ती का आवडतात. काही माणसं भेटली तर आपणास वाटतं भेटायला नको ती माणसं का भेटतात. असा आपला नेहमीचा अनुभव आहे. माझ्या जाण्या-येण्याच्या रस्त्यावर अनेक घरं आहेत. काही तर सुशोभितही आहेत.

Thursday, May 07, 2015 AT 05:15 AM (IST)

पंचायतीत बसलो होतो. निवडून आलो आहे. गेल्या वेळी हरलो होतो. हरलो तरी कार्य थांबवलं नाही. निवडणूक म्हटल्यावर हार-जीत चालते. मला हरविण्यासाठी गेल्या वेळी पैशाचा वापर झाला. जो उमेदवार पैशाने मत विकत घेतो, तो निवडून आल्यावर येनकेन मार्गाने पैसा सत्तेच्या माध्यमाने मिळविण्याचा प्रयत्न करणार. कारण राजकारणाकडे तो धंदा म्हणून बघतो. पैशातून सत्ता मिळवायची आणि सत्तेतून परत पैसा मिळविण्याचा त्यांचा हेतू असतो. माझीही कौटुंबिक परिस्थिती चांगली आहे.

Wednesday, May 06, 2015 AT 05:45 AM (IST)

दरवर्षी गावातील जी मुले वेगवेगळ्या क्षेत्रांत यश मिळवतात त्यांचा गौरव करण्याची प्रथा आहे. गावातील मुलं वेगवेगळ्या परीक्षा देऊन अधिकाराच्या पदावरही जात आहेत. त्याचाही आम्ही गुणगौरव करीत आहोत. त्यासाठी जो काही निधी लागतो, तो गावातून इच्छेप्रमाणे गोळा केला जातो. गेल्या वर्षी गावातील एका मुलाला सरकारी नोकरी मिळाल्यावर सत्कार केला. त्यासाठी आम्ही जिल्हाधिकाऱ्यांनाही बोलावलं होतं. आमचा हेतू एवढाच असतो, की त्यामुळे गावात चांगले वातावरण निर्माण होते.

Tuesday, May 05, 2015 AT 05:15 AM (IST)

मुलीचं लग्न झालं. मुलाला सरकारी नोकरी आहे. मुलगा लग्न करायला तयार नव्हता. त्याच्या वडिलांनी जबरदस्तीने लग्न करायला लावलं. कारण, तो एकुलता एक आहे. शेतीवाडी चांगली आहे. गावात एक प्रतिष्ठित घराणं आहे. आमची परिस्थिती तशी बेताची आहे. दीड एकर शेती आहे. काही तरी कामधंदा करून प्रपंच चालला आहे. मला तीन मुली आहेत. मोठीचं लग्न नुकतंच झालं आहे. ती पदवीधर आहे. दोन्ही मुलीही शिकत आहेत. दुसरी यंदा बारावीला आहे. तिसरी दहावीला आहे.

Friday, May 01, 2015 AT 05:15 AM (IST)

मला एकच मुलगा आहे. त्याची बारावीची परीक्षा झाली आहे. माझे लहानसे दुकान आहे. मेहनत करून तसा थोडा जमही बसविला आहे. त्यामुळे दार उघडलं की, गिऱ्हाईक येतं. बाजारात बरीच स्पर्धा आहे. समोर मोठे धंदेवालेही आहेत. तरी मी टिकून आहे. डोईवर छपर असावं, म्हणून मी घर बांधलं आहे. एक मुलगा आहे. त्याला चांगलं शिक्षण मिळावं, यासाठी खासगी शाळेत फी भरून शिकवत आहे. मी ज्या वेळी धंदा सुरू केला, त्या वेळी अशी जीवघेणी स्पर्धा नव्हती.

Thursday, April 30, 2015 AT 05:15 AM (IST)

ग्रामपंचायतीच्या निवडणुका अगदी अटीतटीने पार पडल्या. सात पैकी तीन उमेदवार केवळ एका मताच्या फरकाने निवडून आले. माझी बायकोही उभी होती. तिचा पराभव केवळ एका मताने झाला. माझी दोन मुलं बाहेर गावी असतात. एक नोकरीला आहे, दुसरा स्वतंत्र धंदा करतो. दोघेही प्रचारासाठी आले होते. आपल्या बाजूने वातावरण आहे, असाच आमचा अंदाज होता. याचे एक कारण आहे, पंचायत समितीच्या निवडणुकीला माझ्या बायकोला उभं करायचं आहे.

Wednesday, April 29, 2015 AT 05:45 AM (IST)

माझा लहान धंदा आहे. दुकानात कामाला होतो. थोडी माहिती झाली. स्वतःचं काही तरी करावं असं वाटलं. मनात इच्छा होती. मार्ग काही सापडत नव्हता. तरी माझी त्या दिशेने वाटचाल चालू होती. छोटा का धंदा असेना आपण मालक बनावं, असं वाटत होतं. कारण नोकर म्हणून काम करताना कधी कधी अपमानही सहन करावा लागायचा. मालक चिडला की शिवीही देत होता. मालकाला उलट बोलून चालणार नव्हतं. कधी-कधी मनात विचार येत होता, मालक बदलावा, मालक बदलला तरी परिस्थिती बदलेल असं नाही.

Monday, April 27, 2015 AT 05:30 AM (IST)

घरातून बाहेर पडणार होतो. शेतात गडी कामाला गेले आहेत. तो समोरून शंकर आला. शंकर दोन-चार वेळा येऊन गेल्याचं बायको बोलली होती. काही तरी त्याची अडचण असल्याशिवाय तो येणार नाही. कारण शेतीच्या कामाशिवाय तो कुठे कधी जात नाही. माझ्याच वयाचा तो आहे. त्याची माझी शेती लागूनच आहे. शंकरला बघून मी त्याला बोललो, तू येऊन गेल्याचं कळलं. तुझी शेतावरच गाठ पडेल, असा मी विचार केला होता पण तू घराकडेच आलास. त्याची काय अडचण असेल हा माझ्या मनात प्रश्‍न होता.

Saturday, April 25, 2015 AT 05:30 AM (IST)

शेतकऱ्यांना सावकाराच्या पाशातून मुक्त करण्यासाठी इथे सहकारी चळवळ "एकमेका साह्य करू अवघे धरू सुपंथ' या हेतूने सुरू झाली. त्याच्या मूळ हेतू आता उरला नाही. अवघे धरू सुपंथ, हा धागा सुटला आहे. पूर्वी जे नेते होते, ज्यांनी कारखाना सुरू केला, त्यांचा हेतू आजच्यांना मान्य नाही. लोकहितापेक्षा स्वहितच अधिक गडद झाले आहे. याचे जे काही परिणाम होणार ते होणार आहेत.

Friday, April 24, 2015 AT 05:45 AM (IST)

यंदाच्या ग्रामपंचायतीच्या निवडणुकीत चांगलाच रंग भरला आहे. नेहमी कोणत्या ना कोणत्या निवडणुका होतच असतात. त्यामुळेही लोकांत नाही म्हटले तरी जागृती निर्माण झाली आहे. नेहमीचे तेच तेच चेहरे बघून लोकांनाही कंटाळा आला आहे. कारभारही फार काही समाधानकारक आहे असे नाही. कारण, त्यांना आजवर वाटत होतं, की गावात आपल्याला पर्याय नाही. पर्याय नसल्यामुळे आजवर तेच तेच लोक निवडून येत आहेत. ठराविक घराण्यांचीच सत्ता वर्षानुवर्षे आहे.

Thursday, April 23, 2015 AT 05:30 AM (IST)

मी नोकरी सोडून लहान व्यवसाय सुरू केला. नोकरी तशी चांगली होती. चांगली याचा अर्थ फारसं काम नव्हतं. पगार मात्र नियमित मिळत होता, इतरांपेक्षा बराही होता. मला नोकरी असल्यामुळेच माझे लग्न झाले होते. मी नोकरीत समाधानी नव्हतो. मला राहून-राहून वाटत होतं की, आपल्यात चांगली क्षमता आहे. आपण कुठल्याही धंद्यात यश मिळवू शकू. काहीही काम न करता आपलं सगळं आयुष्य जाणार आहे, ही कल्पनाही मला सहन होत नव्हती. माझी दुसरी एक बाजू अनुकूल होती.

Wednesday, April 22, 2015 AT 05:45 AM (IST)

आमचा भाग तसा सधन आहे. नदीला धरण असल्यामुळे शेतीलाही पाणीपुरवठा चांगला होतो. पाण्याची सोय असल्याने बागायती पिकं घेण्याकडेच कल असतो. त्यातून उसाचं पीक घेण्याचं प्रमाण मोठं आहे. उसामुळे शेती खारवट होत आहे. रासायनिक खतांचा मारा केल्यामुळे जमिनीचा कस कमी होत आहे. पूर्वी शेणखताचा पुरवठा होता, तो आता कमी झाला आहे. या सगळ्याचा परिणाम शेतीच्या उत्पादनावर होत आहे. माझी पाच एकर शेती आहे. माझ्याही शेतीवर असा परिणाम झाला आहे.

Saturday, April 18, 2015 AT 05:45 AM (IST)

वडील बरीच वर्षे माझ्याकडेच आहेत. माझा लहान भाऊ वडिलांशी भांडून वेगळा झाला. वडिलांची स्वकष्टार्जित नऊ एकर बागायती तर वडिलोपार्जित बारा एकर शेती आहे. त्यांनी लहान भावाला वाटणी देताना वडिलोपार्जित बारा एकरपैकी सहा एकर दिली. माझी स्वकष्टार्जित शेती आहे, त्याचे काय करायचे, हे मी ठरवेन, असे ते म्हणाले. शेती लहान भावाला देतानाही त्यांनी त्याच्या बायकोच्या नावाने शेती दिली, त्यामुळे तो बराच रागवला होता पण त्याची बायकोही कडक आहे.

Friday, April 17, 2015 AT 05:45 AM (IST)

तालुक्‍याच्या गावी बदली झाली आहे. नोकरी बदलीची असल्याने कुटुंब एका गावी ठेवून मी बदलीच्या गावी एकटाच राहतो. एकटा राहण्याचे बरेच फायदेही आहेत. मला वाचनाचा नाद आहे. माझ्याकडे बरीच पुस्तकेही आहेत. जेथे बदली होईल त्या ठिकाणी मी सगळी पुस्तके घेऊन जातो. कोठेही गेलो तरी वाचण्याचा नाद असणारे मला भेटतात. मी कुठेही जाहिरात करीत नाही पण कानोकानी बातमी मात्र सगळीकडे पसरते. प्रत्येक गावी सार्वजनिक ठिकाणी लोक नियमितपणे जमत असतात.

Thursday, April 16, 2015 AT 05:00 AM (IST)

अजूनही गावचा मुख्य धंदा शेती हाच आहे. शेती बागायती आहे. इतर गावाच्या मानाने शिक्षणाकडे फारसं लक्ष नाही. गावची लोकसंख्या पंधरा हजारावर असूनही गावात हायस्कूल नाही. सातवीपर्यंत सरकारी शाळा आहे. गावाशेजारी हायस्कूल आहे. त्या गावची लोकसंख्या आमच्या गावापेक्षा कमी असली तरी तेथे वेगवेगळे उद्योगधंदे चालतात. गावाबाहेर जाऊनही अनेकांनी उद्योग व्यवसाय सुरू केले आहेत. काहींनी तर नेत्रदीपक प्रगती केली आहे. कारण, गावात शिक्षणाची चांगली सोय आहे.

Wednesday, April 15, 2015 AT 05:45 AM (IST)

गावातील मंदिरात एक बाई राहते. ती निराधार आहे पण मंदिराच्या परिसराची ती झाडलोट करते. देवाला सोडलेली एक गाय आहे. ती नियमित संध्याकाळी येते. रात्री ही बाई जेथे झोपते तिच्या शेजारीच गाय विश्रांती घेते. देवाला सोडलेली गाय आपल्या रानात शिरली तरी कोणी तिला हाकलून देत नाही. गाय ज्याच्या रानातील चारा खाते त्यांना कुठे ना कुठे लाभ होतो, गावातील लोकांची अशीही श्रद्धा आहे. खरं तर असं काही नाही, तरी लोकांची अशीच समजूत आहे.

Tuesday, April 14, 2015 AT 05:30 AM (IST)

माझं लग्न होऊन पाच वर्षे झाली. मला मूलबाळ झालं नाही. खेड्यात एखाद्याला मूल झालं नाही तर लोक शंका घेतात. मला कोणी काही तोंडावर बोलले नाही, मात्र माझ्या बायकोला अनेक जण बोलले आहेत. माझ्या बायकोनं त्यांना स्पष्टच सांगून टाकलं आहे, आम्ही मूल होऊ देणार नाही. लग्नाआधीच असं ठरलं आहे. माझ्या बायकोचं बोलणं काहींना पटलंही नाही. अजूनही मूल होणं ही प्रतिष्ठेची बाब आहे. ज्या बाईला मूल होत नाही, तिचा घरातूनही छळ होऊ शकतो. तशी आमची तरी परिस्थिती नाही.

Monday, April 13, 2015 AT 05:15 AM (IST)

मुलीचा नवरा अपघातात वारला. त्याला आता वर्ष झालं आहे. मुलाची काहीही संपत्ती नाही. नोकरी होती त्यामुळे लग्न केलं होतं. मुलगा चांगला होता. त्याची आईही त्याच्या सोबत होती. तिने आपला नवरा वारल्यानंतर मुलाला वाढवलं होतं. दिरानी काहीच वाटा दिला नव्हता, तरी ती डगमगली नाही. नवरा वारला त्या वेळी तीन महिन्यांची ती गरोदर होती.

Wednesday, April 08, 2015 AT 05:30 AM (IST)

 
 
About Us | Contact Us | Ad Rate Card | RSS
© Copyrights Agrowon.com - All rights reserved.
of
Powered By: