Last Update:
 
फुलोरा
आमच्याकडे एक नवरा-बायकोचं जोडपं काम करते. तीन भावांत आमची सहा एकर शेती आहे. आम्ही तिघेही गावाबाहेर नोकरी करतो. अलीकडे वडलांचे निधन झालं. आतापर्यंत वडील शेतीची कामं करीत असत. त्यांना जोडपंही मदत करीत होतं. त्यांना शेतावरील घर राहण्यासाठी दिलं आहे. त्यांना दोन मुलं आहेत. मुलं आता शिकून नोकरीला लागली आहेत. मुलं हुशार असल्यामुळे गावातील काहींनी मदत केली. त्याचा उपयोगही त्या मुलांनी करून घेतला. माझ्या वडलांना वाटत होतं, मुलांनीही शेतीत काम करावं.

Tuesday, February 09, 2016 AT 06:15 AM (IST)

आमच्याकडे एक नवरा-बायकोचं जोडपं काम करते. तीन भावांत आमची सहा एकर शेती आहे. आम्ही तिघेही गावाबाहेर नोकरी करतो. अलीकडे वडलांचे निधन झालं. आतापर्यंत वडील शेतीची कामं करीत असत. त्यांना जोडपंही मदत करीत होतं. त्यांना शेतावरील घर राहण्यासाठी दिलं आहे. त्यांना दोन मुलं आहेत. मुलं आता शिकून नोकरीला लागली आहेत. मुलं हुशार असल्यामुळे गावातील काहींनी मदत केली. त्याचा उपयोगही त्या मुलांनी करून घेतला. माझ्या वडलांना वाटत होतं, मुलांनीही शेतीत काम करावं.

Tuesday, February 09, 2016 AT 06:15 AM (IST)

आमच्या भागात दुष्काळी परिस्थिती आहे. शेती चांगली असली तरी पावसावर अवलंबून आहे. ज्यांना शेती नाही ते कामधंद्यासाठी शहरात जातात. त्यांना काही ना काही कामही मिळतं. अशी परिस्थिती गावात नाही. आमची शेती मोठी आहे. गाव सोडून शहरात जावं अशी परिस्थिती नाही. आम्हाला गावातच राहणं भाग आहे. मोठी शेती असल्यामुळे शेतातून काही ना काही मिळते. आम्ही शेततळी केली आहेत. एखाद्या वर्षी चांगला पाऊस झाला तर त्याच्या पुढचे चार-सहा वर्षे चिंता राहत नाही.

Monday, February 08, 2016 AT 06:15 AM (IST)

शाळेला शंभर वर्षे झाली. शंभर वर्षांपूर्वी शाळा स्थापन करणारा संस्थापक हा निरक्षर होता. त्या वेळी आमच्या भागात शिक्षणाचा प्रसार झाला नव्हता. शिक्षणाची गरजही वाटत नव्हती. कारण शेतीवरच सगळे लोक आपली उपजीविका करीत होते. आपल्याला लिहिण्यास वाचण्यास येत नाही, याची त्यांना फारशी चिंता नव्हती. लिहिता-वाचता न आल्याने गावातील एकाची सावकाराने फसवणूक केली. ज्या कागदावर आपण अंगठा केला, त्यावर काय लिहिले आहे हे त्यांना वाचता येत नव्हते.

Saturday, February 06, 2016 AT 06:00 AM (IST)

आमचा भाग हा बागायती शेतीचा आहे. उसाची शेती मोठ्या प्रमाणात घेतली जात होती. आमच्या परिसरात सहकारी साखर कारखाने आहेत. अलीकडे आमच्याकडे वेगवेगळी पिकं घेण्याविषयी शेतकरी विचार करीत आहेत. उसाच्या पिकाला पाणी जादा लागतं. उसाचे पीक हे त्या मानाने कमी कष्टाचे आहे. इतर पिकांना मेहनत अधिक आहे. आमचा भाग बागायती असला तरी दुष्काळाची झळ ही आम्हालाही लागली आहे. नदीवर धरण असलं तरी पाऊस वेळेवर आणि आवश्‍यक तेवढा झाला तरच धरणात पाणी साठणार आहे.

Friday, February 05, 2016 AT 06:15 AM (IST)

मी दहा वर्षे एका कारखान्यात बिगारी कामगार म्हणून काम केलं. माझं शिक्षण फार झालं नव्हतं, त्यामुळे कुठलेही कामं करण्यात मला कमीपणाही वाटला नाही. मी जे काम करीत होतो त्या मानाने मला पगार मिळत नव्हता. अनुभवातून मी शिकत होतो व कुशल कामगाराच्या बरोबरीनं काम करीत होतो. मला काहींनी सुचवलं होतं, की एका ठिकाणी काम करून पगार वाढणार नाही. आता शिकून तयार झाला आहात, इतर ठिकाणी पगार जादा मिळेल. काही वर्षांपूर्वी मंदी होती. त्या वेळी अनेक कामगारांना काढून टाकलं.

Thursday, February 04, 2016 AT 06:00 AM (IST)

पंचायतीची बैठक होती. बैठकीतील सगळ्या विषयांची चर्चा झाली. बैठकीतील विषय संपल्यावरही काही गावातील घडामोडींविषयीही विषय निघतो. सरपंच तसे अनुभवी आहेत. सगळ्यांना बरोबर घेऊन काम करण्याची त्यांची पद्धती आहे. त्यांच्या मार्गदर्शनाखाली गावात अनेक नवीन गोष्टी सुरू झाल्या आहेत. त्यांचं नेहमी आपल्या सहकाऱ्यांना सांगणं असतं.

Wednesday, February 03, 2016 AT 06:15 AM (IST)

मुलीचं अलीकडेच लग्न झालं. बायकोची पसंती होती. माझी इच्छा मुलीनं पुढचं शिक्षण घ्यावं अशी होती. दहावीला तिला चांगले गुण मिळाले आहेत. मला एकच मुलगी आहे. चार एकर बागायती शेती आहे. हंगामाप्रमाणे काही ना काही जोडधंदा करतो. चार पैसे बाळगून आहे. पुढील शिक्षण देण्याची माझी ऐपत आणि इच्छाही आहे. बायकोला वाटतं आपल्या समाजात मुलं फार शिकलेली नाहीत. त्यातून मुलांची लग्नंही लवकर होतात. त्यामुळे मुलीला शिक्षण देऊन तिचं लग्न जुळवणं कठीण जाईल.

Tuesday, February 02, 2016 AT 05:45 AM (IST)

मला दोन मुलं आहेत. दोघांच्या वयात एक वर्षाचं अंतर आहे. लहानपणापासून दोघं एकत्रच वाढली आहेत. त्यांना एकमेकांशिवाय करमत नाही. मोठ्या मुलाला त्याच्या वयामुळे एकट्यालाच शाळेत प्रवेश मिळाला. लहान मुलगा त्याच्या बरोबर जाऊ लागला. त्याला वयामुळं प्रवेश मिळाला नाही. हे कसं काय या वयात मुलाला समजून सांगायचं. हे समजण्याचं त्याचं वयही नाही. मुलांची जन्मतारीख गुरुजीच ठरवत असत. आमच्याकडे दोघांची ही जन्मतारीख नव्हती. गावातील दाईनेच त्यांचं बाळंतपण केलं आहे.

Monday, February 01, 2016 AT 05:45 AM (IST)

गावातील शाळेजवळ एक बाई चणे-फुटाणे विकत असे. ती जो माल विकायची तो माल ती स्वतः तयार करायची. तिची बनवण्याची पद्धती एवढी चांगली होती, की त्याला चव फारच चांगली होती. गावातही अनेक दुकानं आहेत तेथेही चणे-फुटाणे मिळतात पण अशी चव त्या चणे-फुटाण्यास नाही. शाळेतल्या मुलांसाठीच बाई चणे-फुटाणे विकते. इतर कोणी आला तर ती त्यांना सांगते मी दररोज मुलांना जेवढं लागतं तेवढंच बनवते. त्यावर गावकरी म्हणत, आमच्यासाठीही थोडं बनवत जा.

Saturday, January 30, 2016 AT 06:15 AM (IST)

आमची एकूण साठ एकर शेती एका ठिकाणी होती. आज माझ्याकडे पाच एकर शेती आहे. मला मोठ्या पाच बहिणी आहेत. मी सर्वांत लहान आहे. आपल्या मुलींना खानदानी स्थळं मिळावीत याविषयी वडील आग्रही होते. त्यासाठी त्यांनी आपल्या मुलींच्या लग्नात मोठ्या प्रमाणात खर्च केला. प्रत्येक मुलीच्या लग्नात त्यांनी शेती विकली आहे. ते एकुलते होते. त्यांच्या चुलत्यांना सहा मुलं होती. त्यांना वाटण्या होऊन चार-पाच एकरांखालीच शेती आली असती. त्यांनी एकत्र राहून शेती कसली.

Friday, January 29, 2016 AT 06:00 AM (IST)

गावातील एक बाई शंभरी उलटून गेली आहे. ती ज्या घटना सांगते त्यावरून तिचे वय शंभरीच्याही पुढे असावे. तिची पंचायतीत जन्मतारखेची नोंद आहे. तिची स्मरणशक्ती अजूनही चांगली आहे. गेल्या शंभर वर्षांपेक्षा अधिक काळात गावात घडून गेलेल्या अनेक घटना ती असा पद्धतीने सांगते की ती घटना आज आपल्या डोळ्यांसमोरच घडत आहे. तिची सांगण्याची पद्धत एकाद्या सराईत कथेकरीसारखी आहे. घटना सांगताना प्रसंगानुसार ती शब्दाचा चढ-उतार करते.

Thursday, January 28, 2016 AT 06:15 AM (IST)

शेतीची सगळी कामं बायकोच बघते. मला नोकरी आहे. चांगला पगार आहे. नोकरीमुळं मी बाहेरगावी एकटाच राहतो. माझ्या भावाची आठ एकर शेती आहे. तोही नोकरीमुळं बाहेरच असतो. त्याचीही शेती आमच्याकडे आहे. भावाची बायको आणि माझी बायको चुलत बहिणी आहेत. तरी दोघांचा स्वभाव वेगळा आहे. खरं तर शेतीची वाटणी करण्याची गरज नव्हती. आई होती तोवर काही प्रश्‍न नव्हता. आईच्या निधनानंतर आमच्यात खातेफोड झाली. भावाच्या बायकोला आपली शेती वेगळी हवी होती. मला काही अडचण नव्हती.

Saturday, January 23, 2016 AT 05:45 AM (IST)

शेतीविषयी कुठेही कसलाही कार्यक्रम असला, की मी हजर राहतो. शेतकऱ्यांच्या विविध प्रश्‍नांविषयीची आंदोलनेही असतात. मी कुठल्याही संघटनेचा कार्यकर्ता नाही. त्यामुळे मला वेगवेगळे अनुभव येतात. शेवटी माणूस हा अनुभवानेच शहाणा होतो. त्यात सगळेच अनुभव हे चांगले असत नाहीत. काही अनुभव तर असे येतात, की आपल्यालाही वाईट वाटतं. ज्याचा आपल्याला काही उपयोग नाही त्याचा उपद्रव होणार असतो. तो भाग आपण टाळला पाहिजे. एवढं केलं तरी वाईटपणाची समस्या टाळता येते.

Thursday, January 21, 2016 AT 06:00 AM (IST)

पंचायतीत बसलो होतो. पंच म्हणून निवडून आलो आहे. वडील बरीच वर्षे सरपंच होते. त्यांचं निधन झालं. मी भावांत लहान आहे. पदवीधर आहे. मोठे भाऊ नोकरी करतात. नोकरीमुळं ते बाहेरगावी असतात. मी नुकताच पदवीधर झालो आहे. आमची तीस एकर बागायती शेती आहे. आतापर्यंत वडीलच शेतीची कामं बघत होते. वडिलांना वाटायचं आपल्या मुलांनी शिक्षण घेऊन नोकरी-उद्योगधंदा करावा. त्यामुळे त्यांनी शहरात घर घेतलं होतं.

Wednesday, January 20, 2016 AT 05:45 AM (IST)

गावात काही मोलमजुरी करण्यासाठी येऊन राहिले आहेत. गाव बागायती आहे. पूर्वी ज्याप्रमाणे शेतकरी आपल्या शेतात कष्ट करीत, तसे उसाच्या शेतीमुळं आता कष्ट करण्याचं प्रमाण कमी झालं आहे. त्यातून काही इतरही उद्योगधंदा करून कमाई करीत आहेत. ही चांगली गोष्ट आहे. गावातील शेतीच्या कामासाठी मजुरांची गरज आहे. यंत्र जरी आली असली तरी कितीतरी शेतीची कामेही माणसांकडूनच करावी लागतात. त्यामुळे दुष्काळी भागातील लोक मजुरीसाठी आणावे लागतात.

Tuesday, January 19, 2016 AT 06:00 AM (IST)

तीन हजार लोकवस्तीचं गाव आहे. गाव तसं शहरापासून लांबही नाही आणि फार जवळही नाही. गावात पूर्वी चौथीपर्यंत शाळा होती, आता सातवीपर्यंत आहे. पूर्वी पुढील शिक्षण घेण्यासाठी शहरात जावं लागत असल्यानं फार थोडी मुलं हायस्कूलच्या शिक्षणासाठी शहरात जात असत. सातवीपर्यंत शिकलेली मुलं शेतीच्या कामासाठीही उपयोगी पडत असत. त्यामुळे पुढचं शिक्षण घेण्याविषयी वातावरण फार अनुकूल नव्हतं. त्यातून शिकून कुठं नोकरी मिळणार आहे, असं नकारात्मक वातावरण गावात आहे.

Monday, January 18, 2016 AT 05:45 AM (IST)

आमचा भाग फार पूर्वीपासून दुष्काळी भाग आहे. सगळीकडे पाऊस झाला तरी आमचा भाग मात्र कोरडाच असतो. एखादे वर्ष असेही येते, की त्या वर्षी पाऊस चांगला पडतो. त्यामुळे पिकेही चांगली येतात. असे प्रसंग फारच कमी वेळा येतात. तशी आमच्याकडील शेती चांगली आहे. पाण्यासाठी मोठ्या प्रमाणात कूपनलिका बांधल्या गेल्या. त्याचाही काही उपयोग झाला नाही. आमचा भाग दुष्काळी असल्याने या भागातील बरेच लोक हे मुंबईला गिरणी कामगार म्हणून जात असत.

Saturday, January 16, 2016 AT 06:30 AM (IST)

मुलगा एका खासगी कारखान्यात कंपनीच्या पहिल्या दिवसापासून काम करतो आहे. दहा वर्षांपूर्वी दहाही कामगार नव्हते. आता तीनशेहून अधिक कामगार आहेत. मुलाला चांगला पगार मिळतो. कारखान्यातील सगळ्या विभागात त्यानं काम केलं आहे. त्याला नेहमी आपण नवं काही तरी शिकावं असं वाटतं. त्यामुळे त्याला शिक्षा म्हणून जरी वेगळ्या विभागात बदली केली तरी त्या विभागातही तो कामात रमून जातो. त्याचा हा स्वभाव आहे. दहावी पास झाल्यावर कामाला लागला.

Friday, January 15, 2016 AT 06:15 AM (IST)

गावात काहीही घडलं तर त्याची बातमी तशी लपून राहत नाही. गावचा सरपंच असल्याने माझ्यापासून तर कोणी काही लपवून ठेवू शकत नाहीत. गावातील सगळ्यांना मी नावानिशी ओळखतो. कोणाच्या घरात काय शिजत आहे, हेही मला कळतं. गावची वस्ती हजाराच्या आसपास आहे. त्यातून सगळेच शेतीवर अवलंबून आहेत. गावाला शेती चांगली आहे. सगळी शेती बागायती आहे. गावात चौथीपर्यंत शाळा आहे. फारच थोडी मुलं पुढचं शिक्षण घेतात. शेतीत मात्र गावानं चांगली प्रगती केली आहे.

Thursday, January 14, 2016 AT 06:00 AM (IST)

पूर्वीपासून गावात दोन गट आहेत. गावात दोन जाती मोठ्या प्रमाणात आहेत. हे गट त्या-त्या जातींचे आहेत. त्यांची एकमेकांशी सतत कोणत्या ना कोणत्या कारणाने भांडणं होत आली आहेत. काही वेळा या दोन गटांनी एकत्र यावं असा प्रयत्नही त्या त्या जातीतील काही जाणत्या लोकांनी केला. त्याला तात्पुरते यश आल्यासारखं वाटलं पण तेही फार काळ टिकलं नाही. एक खरं आहे, अलीकडे निवडणुकांमुळे या गटांमध्ये अधिक दुरावा तयार झाला आहे. त्यातून काहींना आपला जीवही गमावावा लागला आहे.

Wednesday, January 13, 2016 AT 06:30 AM (IST)

गावात उसाचे पीकच मोठ्या प्रमाणात आहे. उसाला पाणीही भरपूर लागतं. सगळीकडे उसाचे पीक असल्यामुळे एखाद्याने वेगळं काही पीक घ्यायचं म्हटलं तरी कठीण जातं. याचे कारण अशा पिकाला संरक्षण देणंही कठीण जातं. त्यामुळे आपली इच्छा असो अगर नसो उसाखेरीज इतर पीक घेणं अवघडही झालं आहे. उसामुळे शेतकऱ्यांना कर्जही मिळतं. एकरकमी पैसेही मिळू लागले. इतर पिकापेक्षा कष्टही कमी पडतात. त्यातून यंत्रंही आली आहेत. साखर कारखाना झाल्यामुळे कारखान्यालाही उसाची गरज होती.

Tuesday, January 12, 2016 AT 06:00 AM (IST)

आमच्या भागातील आमदारांनी लोकांच्या सहभागाने पाझर तलाव खोदले होते. त्याचा चांगला परिणामही झाला. पावसाळ्यात जे पाणी वाहून जायचं ते पाझर तलावामुळे साठवलं गेलं. पाझर तलावात पाणी साठल्यामुळे गावातील विहिरींनाही बऱ्यापैकी पाणी लागलं होतं. त्यामुळे सगळीकडे दुष्काळी परिस्थिती, पाणीटंचाई असते तशी परिस्थिती आमच्या भागात जाणवत नव्हती. पूर्वीचा काळी जो नेता असेल त्याचं ऐकण्याची सवय होती. त्या वेळी नेतेही लोकांचे भले आहे त्याकडे त्याचं लक्ष होतं.

Monday, January 11, 2016 AT 06:15 AM (IST)

नोकरीमुळे गेली पंचवीस वर्षे मी गावाबाहेरच आहे. माझी एकरभर शेती होती. ती मी चुलतभावाला देऊन टाकली. घरही तोच वापरतो. चुलतभाऊ शेतातून काही आले की माझ्याकडे घेऊन येतो. ती काही फार बहुमोल वस्तू असत नाही. कधी कधी तर भाजीच्या चार-पाच पेंड्याही तो घेऊन येतो. एकतर इथं भरपूर, भाजीपाला मिळतो. त्याची अशी भावना आहे की आपल्या शेतातील भाजी आपल्या भावाने खावी. त्याची ही भावना मी ओळखू शकतो. तो आल्यावर भाजी तयार करण्यासाठी माझ्या बायकोला मदत करतो.

Saturday, January 09, 2016 AT 06:30 AM (IST)

पंचायतीत नऊ सभासद आहेत. गावात चार गट होते. त्यातील हे नऊ सभासद आहेत. एका गटाचे तीन आहेत. एका गटाचे दोन आहेत. अपक्षाचे चार सभासद निवडून आले आहेत. त्यामुळे सरपंच कोण होणार ही चर्चा गावात सुरू आहे. प्रत्येक गटाने आपला सरपंचपदाचा उमेदवार घोषित केला होता. त्यापैकी कोणीच निवडून आला नाही. आपण सरपंच होण्यासाठीच लढत आहोत, असे वातावरणही त्यांनी तयार केलं होते, तरी ते हरले. त्यामुळे ज्यावर सरपंच होण्याची इच्छा होती ते काही सरपंच होणार नाहीत.

Friday, January 08, 2016 AT 06:00 AM (IST)

मला चांगली नोकरी आहे. बायकोही नोकरी करते. तिला माझ्याहून जास्त पगार आहे. आमचं लग्न तसं उशिरा झालं. याचं कारण मला लग्न करण्याची इच्छा नव्हती. इच्छा का नव्हती, यासाठी मी मानसोपचारही काहींच्या सांगण्यावरून घेतले. मी ज्या काळी मानसोपचार घेतले, त्या काळी अशा डॉक्‍टरांकडे जाणारे हे वेडे असतात, असा समज असायचा. वेड्यांचा डॉक्‍टर म्हणूनच त्यांची प्रसिद्धी असे.

Thursday, January 07, 2016 AT 06:00 AM (IST)

मुलानं स्वतंत्र्य व्यवसाय सुरू केला आहे. त्याने सात वर्षे नोकरी केली. पगार चांगला होता. नोकरीतही प्रगती करण्यास संधी होती. लग्न झाल्यावर तो वेगळा राहत होता. मला एकच मुलगा आहे. मुलगा वेगळा राहतो, हे काहींना आवडलं नाही. मलाही नोकरी होती. मुलाने आपल्या पसंतीने लग्न केलं. त्याने जातीबाहेरची मुलगी पसंत केली होती. माझ्या बायकोचा विरोध होता. तिला वाटायचं त्याने कुठलीही मुलगी करावी पण जातीतीलच करावी.

Wednesday, January 06, 2016 AT 06:00 AM (IST)

ग्रामसेवक म्हणून माझी नेमणूक झाली आहे. पहिलीच नेमणूक आहे. ग्रामीण विकासाचं काम करावं, असं मनापासून वाटतं. माझी कौटुंबिक परिस्थिती गरिबीची आहे. आई-वडील मजुरी करतात. मला एक बहीण आहे. माझ्याहून लहान आहे. तिचे लग्न याच वर्षी झाले आहे. तीही आई-वडिलांबरोबर मजुरी करीत होती. एक मात्र आहे कष्ट करणाऱ्यांना काही ना काही काम मिळतं. त्यामुळे कमी का असेना मजुरी मिळते. आई-वडलांबरोबर मीही मजुरी केली आहे.

Tuesday, January 05, 2016 AT 05:45 AM (IST)

महिलांचं एक मंडळ आहे. वेगवेगळ्या कामासाठी महिला एकत्र येत आहेत. त्यांच्यात मोठ्या प्रमाणात जागृती होत आहे. आपले प्रश्‍न आपणच कसे सोडवायचे याचा विचार महिला करीत आहेत. कुटुंब हा समाजाचा कणा आहे. महिला कुटुंबाचा मोठा आधार आहेत. पुरुषापेक्षा कुटुंबाच्या प्रगतीत अलीकडे महिलांचा सहभाग वाढत आहे. आमच्याकडेच हे वातावरण आहे, असं नाही. सगळीकडेच कमी अधिक प्रमाणात असे वातावरण आहे.  मुलींना लग्न झाल्यावर दुसऱ्या घरात जाऊन संसार करावा लागतो.

Monday, January 04, 2016 AT 06:00 AM (IST)

मी चार दिवस काही कामानिमित्ताने बाहेरगावी गेलो होतो. गावावरून आल्या-आल्या बायको मला म्हणाली, शाळेचे मुख्याध्यापक गेली चार दिवस हेलपाटे मारीत आहेत. त्यांचं काही तरी महत्त्वाचं काम असावं. आता सगळ्यांकडे संपर्कासाठी मोबाईल असतात. माझ्याकडेही मोबाईल आहे. तो मी बाहेरगावी जाताना घरीच ठेवून गेलो होतो. माझी सात एकर शेती आहे. मी गेलो तर शेतातच जातो. बाहेरगावी काही काम निघालं, तर मात्र जावं लागतं. माझे जवळचे एक नातेवाईक आहेत.

Thursday, December 31, 2015 AT 05:45 AM (IST)

गेली दोन वर्षे दुष्काळी परिस्थिती आहे. शेतातून हाती काहीच लागलेलं नाही. गावातील काहींच्या कुटुंबांतील कोणी ना कोणी बाहेर गावी जाऊन कमाई करतो. त्याचं थोडं बरं आहे. बरं आहे म्हणजे थोडा तरी त्यांना आधार आहे. काहींना असा आधार नाही. ते तर चांगले शेतकरी आहेत. शेतीवरच त्याचं आतापर्यंत बरं चाललं आहे. संकट काही पहिल्यादाच आलेलं नाही. अशी संकटं पूर्वीही आली होती. त्यातून त्यांनी मार्ग काढला आहे. त्याची झळही बसलेली आहे.

Tuesday, December 29, 2015 AT 05:45 AM (IST)

 
 
About Us | Contact Us | Advertise With Us | RSS
© Copyrights Agrowon.com - All rights reserved.
of
Powered By: