Last Update:
 
फुलोरा
आम्ही वेगवेगळ्या जाती-धर्माचे सोळा कुटुंब एकत्र आलो आहोत. आमची शेती एका ठिकाणी आहे. ही शेती पूर्वी एकाचीच होती. त्यांच्याकडून ज्यांची ऐपत आहे, त्यांनी विकत घेतली आहे. आज सोळा कुटुंबांकडे सगळी चाळीस एकर शेती आहे. यात पाच एकर शेती आमच्याकडे आहे. उरलेली शेतीही पंधरा कुटुंबांकडे आहे. त्यातील काही शेती पडीक आहे. याचे कारण त्यांना शेती कसणे परवडत नाही, हे जरी असले तरी त्यांनी आपल्या उत्पन्नाची वेगळी साधने निर्माण केली आहेत.

Saturday, January 24, 2015 AT 05:15 AM (IST)

शेतकऱ्यांना नैसर्गिक आपत्तीने मोठा फटका बसतो. जी पिके पोटच्या पोराप्रमाणे वाढविलेली असतात, त्याचे भरून न निघणारे नुकसान होते अशा वेळी सरकारने मदत केली पाहिजे ही आपली मागणी असते. शेतकऱ्यांना मदत मिळाली नाही, तर त्यांचा सगळा संसारच कोलमडून पडतो. याचे कारण बरीच नगदी पिके कर्ज काढूनच वाढविलेली असतात. जे पेरलं आहे ते जर हाती लागले नाही, तर जगायचं कसं, हा प्रश्‍न उभा राहतो. पूर्वीपासून अशा संकटांना शेतकऱ्यांना तोंड द्यावे लागले आहे.

Friday, January 23, 2015 AT 05:30 AM (IST)

शेतीची सगळी कामे बायको पाहते. तिला मदत व्हावी म्हणून मीही सुटीच्या दिवशी शेतावर जातो. आम्ही सहा एकरांत वेगवेगळी पिके घेतो. शेती गावापासून थोड्या अंतरावर आहे. आमच्याकडे मोठे शेतकरी शेतीवरच घर बांधून राहतात. आम्हीही शेतावरच घर बांधलं आहे. आम्ही पाच शेतकऱ्यांनी मिळून नदीवरून पाइपलाइन करून पाणी आणलं आहे. तसं पाहायला गेलं तर हा महाग प्रकार होता. आम्ही एकत्र बसून विचार केला. काही गोष्टी दीर्घकाळचा विचार केला तर त्या महाग नसतात.

Thursday, January 22, 2015 AT 05:45 AM (IST)

पारावर वर्तमानपत्र वाचत बसलो होतो. गावातील काहींनी पुढाकार घेऊन पारावर वाचनालय चालू केलं आहे. सार्वजनिक वाचनालय आहे, तेथे जाऊन कोणी वाचन करीत नाही. एक प्रयोग म्हणून जेथे लोक शिळोप्याच्या गप्पा करण्यासाठी बसतात, त्या ठिकाणी वर्तमानपत्रं ठेवण्याची पद्धत सुरू झाली. बसल्या-बसल्या लोक वर्तमानपत्रं वाचू लागतील हा त्यामागील हेतू आहे. सुरवातीला एकच वर्तमानपत्र तेथे ठेवले जात होते. लोकांची मागणी वाढली होती.

Wednesday, January 21, 2015 AT 05:15 AM (IST)

शेवटी मी शेती विकण्याचा निर्णय घेतला. काहीही झालं तरी शेती विकणार नाही, असं मी ठरवलं होतं. याचे एकमेव कारण होतं. वडलांनी अखेरच्या क्षणी मला जवळ बोलवून सांगितलं होतं. मी परिस्थितीमुळं शेती गहाण टाकली आहे. माझ्या संपूर्ण हयातीत मी शेती सावकाराकडून सोडवून घेऊ शकलो नाही. व्याजावर व्याज वाढत गेले. कारण, संकटे एकामागून एक आली. मी हतबल झालो. बरीच धडपड केली. माझा काही अपराध नाही. वाईट नादाने, अगर व्यसनात मी काही पैसा उधळला नाही.

Tuesday, January 20, 2015 AT 05:15 AM (IST)

शाळेच्या शेजारी एक बाई चणे फुटाणे विकत होती. जो माल ती विकत असे तो माल ती स्वतः तयार करायची. फार पूर्वी ती गावात आली. कुठून आली हे काही तिने कधी कोणालाच सांगितलं नाही. चणे फुटाणे तयार करण्याची कलाही तिच्याकडे होती. दररोज ती आपल्या हिशेबाने माल तयार करीत होती. ठरलेल्या वेळेत ती विक्री करीत होती. गिऱ्हाईक आलं की ती बोलायची पहिल्यांदा लहान मुलांना ती चणे फुटाणे विकत होती. हे आता लोकांना ठाऊक झालं आहे.

Monday, January 19, 2015 AT 05:15 AM (IST)

वडील आजारी आहेत. त्यांना दवाखान्यात ठेवलं आहे. त्यांचं वय झालं आहे. आजपर्यंत त्यांनी कधीच दवाखान्याची पायरी चढली नाही. ते नेहमी लोकांना सांगत, कोर्टाची आणि दवाखान्याची पायरी चढायची वेळ आपल्यावर कधी येऊ नये. त्यांना आयुष्यात कोर्टाची पायरी कधीच चढावी लागली नाही. मी त्यांचा एकुलता एक मुलगा नामांकित वकील आहे. मी दररोजच कोर्टाची पायरी चढत असलो तरी वडलांनी त्याची चिंता नव्हती.

Saturday, January 17, 2015 AT 05:30 AM (IST)

दहा वर्षं नोकरी केली. नोकरीत रमलो होतो. नोकरीमुळे काही अधिकार मिळतात, त्यांचा आपण समाजासाठी उपयोग करू शकतो. सरकारी नोकरशाहीविषयी समाजात चांगली प्रतिमा नाही. नियमाने जे काम होतं तेही करण्यास माझे काही सहकारी टाळाटाळ करीत होते. त्यांचा मी थोडा अभ्यास केला. मला प्रथम असं वाटत होतं, की त्यांना लाच हवी असावी. काही दिवसांनी मला हे लक्षात आलं, जे नोकर कामाची टाळाटाळ करतात, त्यातील काही अधिकारी लाच घेणारे नाहीत.

Friday, January 16, 2015 AT 05:45 AM (IST)

आई माझी वाट पाहत घरी बसली होती. सकाळीच मी बहिणीच्या गावी गेलो आहे. आईला आठवडा बाजारात कोणी तरी सांगितलं बहिणीला सासरी जाच आहे. तिचं लग्न होऊन अजून सहा महिनेही झाले नाहीत. आईनं मला बजावलं होतं कोणताही वाद घालायचा नाही. माझा स्वभाव थोडा तापट आहे, त्यामुळे मी काही तरी भांडणतंटा करेन असं आईला वाटलं होतं. तसं मी काही करणार नाही.

Thursday, January 15, 2015 AT 05:30 AM (IST)

तीन भावांत तीन एकर शेती आहे. आम्ही तिघेही भाऊ नोकरीमुळे बाहेरगावी असतो. आई गावी असते. लहान बहीण गावाशेजारीच दिली आहे. तिचा नवरा तिला त्रास देतो म्हणून ती माहेरीच येऊन राहिली आहे. तिला एक मुलगा आहे. चौथीत शिकतो आहे. बहिणीचं सोडपत्रही झालेले नाही. तिच्या नवऱ्याने दुसरे लग्न केले आहे. त्यासाठी त्याने आपल्या पहिल्या बायकोचे संमतीपत्रही घेतलेले नाही. आम्ही त्याने दुसरे लग्न केले म्हणून तक्रारही केली नाही. त्याच्याकडे कोणतीही पोटगीही मागितली नाही.

Wednesday, January 14, 2015 AT 05:00 AM (IST)

माझा एक भाऊ शहरात कामासाठी गेला आहे. आमचा भाग दुष्काळी आहे. गावातील तरुण पोर कामासाठी शहरात जातात. तेथे काहीना काही काम मिळतं. जो शिकलेला आहे, त्याला सावलीत बसून काम हवं असतं. अशी काम मिळण्याची शक्‍यता कमी झाली आहे. मी पदवीधर झालो आहे. शिकताना मिळालेली कामे मी केली. मला चांगले गुण मिळाले आहेत. या गुणाचं चीज व्हावं असं मला वाटतं. मी चांगल्या कामाची वाट पाहत आहे. जाहिराती पाहून मी अर्ज करतो. मी आई-वडिलाना सांगितलं आहे. मला चांगली नोकरी मिळणार आहे.

Tuesday, January 13, 2015 AT 05:15 AM (IST)

मला दोन मुलं आहेत. चांगली नोकरी आहे. गावी शेती आहे. ती मी भावाला दिली आहे. शेतात काहीही पीक आलं की तो घेऊन येतो. मी त्याला बोललो, इथं भाजीपाला भरपूर मिळतो. यासाठी एवढ्या लांब खर्च करून तू कशासाठी घेऊन येतोस. त्यावर तो एवढंच बोलतो, की आपल्या शेतीतील भाजीपाला खाणं आणि विकतचा खाणं यात जमीन आसमानाचं अंतर आहे. आपल्या समाधानासाठी तो आणतो. हे मलाही समजतं पण ज्या वस्तू इथं मिळतात, त्यासाठी त्याने खर्च करू नये, हा माझा थोडा व्यवहारिक दृष्टिकोन आहे.

Monday, January 12, 2015 AT 05:30 AM (IST)

गावाशेजारी साखर कारखाना आहे. मला कारखान्यात नोकरी मिळाली. घर आणि कारखाना तीन मैल अंतर आहे, त्यामुळे मी शेतीकडेही लक्ष देऊ शकतो. चार एकर बागायती शेती आहे. आई आहे. वडील लहान असतानाच वारले. आईला शेतीच्या कामात मदत करणारी बायको असावी, अशी माझी अपेक्षा आहे. तीन म्हशी आहेत. दुधाचा धंदाही वाढवावा, असं मला वाटतं. मी पदवीधर आहे. पगारही चांगला आहे. आईची चिकाटी असल्यानं दोन पैसे बाळगून आहे. नवं घरही बांधलं आहे.

Saturday, January 10, 2015 AT 05:45 AM (IST)

रान पेरण्यासाठी तयार केलं आहे. अजून मी दोन बैलांनीच रान नांगरतो. गावात टॅक्‍टरने नांगरणारेच आहेत. पूर्वी सगळेच बैलांनी नांगरत होते. मोठ्या शेतकऱ्याकडे आठ बैलांचा नांगर चालत होता. अलीकडे परिस्थिती बदलली आहे. ट्रॅक्‍टरने नांगरणे सगळ्यांना सोयीचे वाटते. एकतर बैलांपेक्षा कमी खर्चात शेत नांगरून होतं. पूर्वीसारखे आता गडीही मिळत नाहीत. माझी चार एकर शेती आहे. त्यातील विहिरीवर एकरभर बागायती पीक घेतो. बाकी तीन एकर अजूनही पावसावरच अवलंबून आहे.

Friday, January 09, 2015 AT 05:45 AM (IST)

चार भावांत मी मोठा आहे. मला मूलबाळ नाही. मुलांसाठी दुसरं लग्न मी केलं नाही. तिन्ही भावांना मुलीच आहेत. आम्ही मुलींना शिक्षण दिलं. मुलीही हुशार आहेत. सगळ्या मुली नोकरीला लागल्या. त्यांच्या पसंतीनेच लग्नं झाली. त्या त्यांच्या संसारात सुखी-समाधानी आहेत. कुणाचीच काही तक्रार नाही. आमची एकत्रित बत्तीस एकर बागायती शेती आहे. चार नंबरचा भाऊ दुधाचा धंदा करतो. त्याने त्यात चांगलाच जम बसविला आहे. शेतात दोन विहिरी आहेत. पाटाचेही पाणी आलं आहे.

Thursday, January 08, 2015 AT 05:30 AM (IST)

गावातील लोकांच्या गरजा वाढत आहेत. पूर्वी अशी परिस्थिती होती, की आगपेटी हवी असेल तर चार मैल जावं लागायचं. हा काही फार पूर्वीचा काळ नाही. सगळीच शहरं वाढत आहेत त्यामुळे आसपासच्या गावांपर्यंत लोकवस्ती येत आहे. खेड्यात रोजगार नाही. पिण्याचे पाणीही वेळेला मिळत नाही. बऱ्याच गावात जिरायती शेतीच अधिक आहे. त्यामुळे साहजिकच निसर्गावर अवलंबून राहावे लागते. पाऊस नियमित आणि योग्य वेळेला पडेल याची खात्री नाही.

Wednesday, January 07, 2015 AT 05:45 AM (IST)

वडिलांची इच्छा आहे गावीच काही कामधंदा करावा. आता गावही मोठं झालं आहे. पूर्वी तीन हजारांची वस्ती होती. अलीकडे गावाशेजारून महामार्ग गेला. त्यामुळे झपाट्याने वस्ती वाढत गेली. गेल्या पाच वर्षांत गावाचा सगळा चेहरा मोहराच पालटून गेला. ज्या शेतीत फारसं काही पिकत नव्हतं, त्या शेतीला भाव आला. एकराने शेती विकण्याची पद्धती होती. त्या वेळी कोणी शेती विकत घेत नव्हता. कारण फारसं पिकत नव्हतं. गावाला नदी नाही. सगळी शेती पावसावरच अवलंबून होती.

Tuesday, January 06, 2015 AT 05:30 AM (IST)

माझी मनःस्थिती द्विधा आहे. ही स्थिती वाईट असते. त्यातून मार्ग काढला पाहिजे. माझ्या निर्णयावर पुढील आयुष्य अवलंबून आहे. मला सरकारी नोकरी आहे. नोकरीत फारसं काम नाही. पगार बरा आहे, पण फार चांगला आहे, असं नाही. तो वाढणार आहे, तरी तो महागाईप्रमाणे वाढणार आहे. आजवर असा विचार करावा लागला नाही. वडील सगळी एकवीस एकर शेती बघत असत. मी एकुलता आहे. शिकून सरकारी नोकरी मिळवली, याचा वडिलांना फार अभिमान वाटत होता. सरकारी नोकरदारांना आमच्यात फार मान देतात.

Monday, January 05, 2015 AT 05:15 AM (IST)

नमस्कार! 2015 हे नवीन वर्ष माझ्या सर्व शेतकरी कुटुंबातील मैत्रिणींना, घरातील वडीलधाऱ्यांना आणि चिमुकल्या बालगोपाळांना आनंदाचे जावो, ही ईश्‍वरचरणी मनापासून प्रार्थना. खरोखरीच अक्षरशः ऊन, वारा, पाऊस कशाकशाची तमा न बाळगता कष्ट करून शेतात पिकवलेले धान्य आम्हाला मिळते तेव्हा आजच्या लहान-लहान मुलांना या तुमच्या कष्टांची जाणीव आम्ही करून देतो.

Sunday, January 04, 2015 AT 02:00 AM (IST)

आम्ही गावात पतपेढी चालवतो. अनेकांना याचा आधार झाला आहे. आम्ही पहिल्यापासून एक करीत आलो आहे, जो कर्ज फेडू शकतो त्यालाच कर्ज देत आलो आहोत. कोण कर्ज बुडवणारा आहे, हे आमच्या लगेच लक्षात येते. यातूनही काहीच्या अडचणी तयार होतात. त्यात त्याचा दोषही नसतो. अशा वेळी आम्ही त्यांना काही सवलत देऊन संकटातून बाहेर काढतो. एकामेकांना सांभाळून घेतले, अडीअडचणी समजावून घेत आलो तर मार्ग निघून जातो. यातून काही वाईटही उदाहरणे आहेत. कधी कधी आमचाही अंदाज चुकतो.

Saturday, January 03, 2015 AT 05:45 AM (IST)

गावात वातावरण चांगलं आहे. कारण पाऊस चांगला झाला आहे. उन्हाळ्यात रानं पेरण्यासाठी तयार करून ठेवली आहेत. गेली दोन-तीन वर्षे पावसाने चुकांडी दिली होती. यंदा सुरवात तर चांगली झाली आहे. एक मात्र झालं आहे. या दुष्काळ काळात गावानं चांगलाच धडा घेतला आहे. कधी कधी संकटकाळी माणूस बऱ्याच गोष्टी शिकतो. असं घडलं आहे. निसर्गापुढं कुणाचं काय चालणार! माणसाने काही चुकी केली, तर त्याचा आपण बदला घेऊ शकतो. निसर्गाला आपण साथ दिली पाहिजे.

Thursday, January 01, 2015 AT 05:30 AM (IST)

माझी वाट पाहत वडील घरी बसले होते. अलीकडे माझ्यावर वेगवेगळ्या कामाची जबाबदारी टाकीत. माझा लहान भाऊ थोडा बुद्धीने मंद आहे. त्याचीही सगळी जबाबदारी माझ्यावरच आहे. त्याच्याकडून काही अपेक्षा नाहीत. माझं लग्न वयाच्या एकविसाव्या वर्षी झालं. लहान भावाचं लग्न अजून झालं नाही. दोघात दोन वर्षांचं अंतर आहे. माझं लग्न होऊन दोन वर्षे झाली. योग्य वयातच लग्न झालं पाहिजे असं आईचं मत आहे.

Saturday, December 27, 2014 AT 05:30 AM (IST)

दवंडी- 23 काही वृद्ध लोकांची गावात आबाळ होते. त्याला वेगवेगळी कारणे आहेत. नवी पिढी वेगळा विचार करीत आहे. दोन पिढीमधील अंतर वाढत आहे. पूर्वी दोन पिढीत आजच्या इतकं अंतर नव्हतं. घरातील वडीलधाऱ्यांना मान द्यावा, एवढेच नव्हे तर गावातील वयस्कांविषयीही आदरभाव ठेवावा, अशी शिकवण होती. त्यामुळे पूर्वी आजच्यासारखे प्रश्‍न तयार होताना दिसत नव्हते. काळाप्रमाणे काही बदल घडतो. घडणारा बदल अपाय करणारा आहे. याचा अनुभव आता लग्न ठरवताना येऊ लागला आहे.

Friday, December 26, 2014 AT 12:30 AM (IST)

संतसंग - 24 भीतर तो भेद्यो नही। बाहर कथै अनेक। जो पै भीतर लखि परैं। भीतर बाहर एक।। - संत कबीर आपल्या अवतीभवती ग्रंथांचा अभ्यास केलेल्या अनेक व्यक्ती आढळतात. ग्रांथिक अभ्यासात ते तज्ज्ञ असतात. परंतु या नावाच्या आधारे ते परमेश्‍वराचे खरे स्वरूप ओळखू शकत नाही. कारण आंतरिक ज्ञान केवळ पुस्तकांचा अभ्यास करून प्राप्त होत नाही. त्याकरिता योग्य मार्गदर्शकाची वा गुरूची आवश्‍यकता आहे.

Friday, December 26, 2014 AT 12:15 AM (IST)

एखाद्या माणसाचे त्याच्या स्वतःच्या गावामध्ये जवळचे, लांबचे भरपूर नातेवाईक असतात. मैत्रीच्या नात्याने जोडलेली कुटुंबही असतात पण जेवायचे म्हटले तर एकाही ठिकाणी सोय होऊ शकत नाही. खरे तर जो सोय पाहतो त्याला सोयरा असे म्हटले जाते. भाऊ, बहीण, काका, मावशी, जावई-लेक अशी सारी मंडळी असूनही दोन घास खाण्यासाठी कुणीच बोलावत नाहीत, अशी स्थिती असेल तर ही म्हण वापरली जाते. या म्हणीचा भावार्थ असा की वरवरचा आपलेपणा दाखविणारे पण मनापासून अगत्य न करणारे लोक.

Friday, December 26, 2014 AT 12:15 AM (IST)

मुलीने लग्नासाठी एक मुलगा पसंत केला आहे. मुलगी पदवीधर आहे. मुलगा घरातील कोणालाही पसंत नाही. मुलीची पसंती चुकली आहे. तिची चूक लक्षात आणून देणं हे आपलं काम आहे. घरात एकच मुलगी आहे. तिला चांगलं स्थळ मिळावं असं सगळ्यांनाच वाटतं. मुलगा कोणताही कामधंदा करीत नाही. दहावीला नापास झाला आहे. त्याचे वाईट लोकांशी संबंध आहेत. कोणाचेही तो ऐकत नाही. वडीलधाऱ्यांशी चांगलं बोलत नाही. त्यामुळे त्याच्या नादी कोणी लागत नाही.

Thursday, December 25, 2014 AT 05:30 AM (IST)

माझी बायको तिच्या नातेवाइकांकडे मला कधी घेऊन जात नाही. माझ्या बायकोचे नातेवाइक सुशिक्षित आहेत. सगळे शहरी आहेत. स्वतःला ते उच्च समजतात. माझा रंग काळा-सावळा आहे. मी तसा देखणा नाही, पण कुरूपही नाही. निरोगी आहे. माझी नजर ही तीक्ष्ण आहे. खूप दूरचे मला दिसते. मला तशी दूरदृष्टी आहे. मला मूलबाळ नाही. बायकोने होऊ दिले नाही. माझ्यासारखीच काळी मुलं जन्माला येतील, याची तिला भीती वाटते.

Wednesday, December 24, 2014 AT 05:30 AM (IST)

दुपारची वेळ होती. सुट्टीचा दिवस होता. बाहेर ऊन होतं. घरातच थोडा कलंडलो होतो. उकाडा होता. अशा वेळी मनंही थोडं चलबिचल होतं. घरात एकटाच होतो. नव्यानेच इथं राहण्यास आलो आहे. अजून फारशा ओळखीही नाहीत. बाहेरून कोणी तरी हाक दिली. आवाज ओळखीचा नव्हता. बाहेर आलो. अनोळखी माणूस होता. मी त्याचे स्वागत केले. तो काही तरी कामासाठीच आला असणार! माझ्याशी तो खूपच आपुलकीने आणि आदबीने बोलत होता. त्याने आपली ओळख अगदी नेमक्‍या शब्दांत करून दिली.

Tuesday, December 23, 2014 AT 05:45 AM (IST)

गावाशेजारीच साखर कारखाना आहे. साखर कारखान्यामुळे गावातील बरीच शेती उसाच्या लागवडीखाली आहे. उसाच्या पिकामुळे एकरकमी पैसेही मिळू लागले. पूर्वी असं पैशाचं पीक फार तर तंबाखूचं होतं. पण तंबाखूला कष्ट बरेच आहेत, त्यापेक्षा उसाची शेती कमी कष्टाची आहे. साखर कारखान्याने उसाचे क्षेत्र वाढावे यासाठी पाणीपुरवठा योजनाही केली. पूर्वीपेक्षा तुलनेने आपली प्रगती झाली, असाही भास तयार झाला. पूर्वी अन्नधान्याची पिकेच घेतली जात.

Monday, December 22, 2014 AT 05:30 AM (IST)

गावातील शाळेत एक नवे गुरुजी आले आहेत. तरुण आहेत. उत्साही आहेत. त्यांनी शाळेतील मुलांना प्रत्येकाने एक झाड लावायचं आणि ते जगवायचं असं सांगितलं आहे. माझी मुलगी चौथीत शिकते. तिनं एक रोप आणलं आहे. ते रोप तिला गुरुजींनी दिलं आहे. ते रोप कुंडीतील आहे. घरासमोर मोकळी जागा आहे. तिला मोकळ्या जागेत ते झाडाचं रोप लावायचं आहे. रोप लावण्यासाठी खड्डाही काढावा लागणार आहे. मी तिला सांगितलं, की रोप लावणं सोपं आहे पण ती वाढवणं सोपं नाही.

Saturday, December 20, 2014 AT 05:30 AM (IST)

आमच्या जातीचे काही लोक आले. त्यातील काहींना मी पूर्वीपासून ओळखतो. त्यातील एकाने सुरवातीला प्रस्तावना केली. तो मला म्हणाला, "आपल्या समाजासाठी काही तरी केलं पाहिजे. सगळ्या जातींनी संघटना केल्या आहेत. आपल्याही जातीची संघटना आहे. ते काही आपल्या जातीचं भलं व्हावं यासाठी काहीच करीत नाही. जातीचा उपयोग करून सत्तेत वाटा ते मिळवतात. खरे तर जातीचे लोक त्यांच्या मागे असतात असं नाही. पण जातीची संघटना काढून ते अध्यक्ष बनतात. पदाधिकारी बनतात.

Thursday, December 18, 2014 AT 05:30 AM (IST)

 
 
About Us | Contact Us | Ad Rate Card | RSS
© Copyrights Agrowon.com - All rights reserved.
of
Powered By: