Last Update:
 
फुलोरा
गावाशेजारीच साखर कारखाना आहे. साखर कारखान्यामुळे गावातील बरीच शेती उसाच्या लागवडीखाली आहे. उसाच्या पिकामुळे एकरकमी पैसेही मिळू लागले. पूर्वी असं पैशाचं पीक फार तर तंबाखूचं होतं. पण तंबाखूला कष्ट बरेच आहेत, त्यापेक्षा उसाची शेती कमी कष्टाची आहे. साखर कारखान्याने उसाचे क्षेत्र वाढावे यासाठी पाणीपुरवठा योजनाही केली. पूर्वीपेक्षा तुलनेने आपली प्रगती झाली, असाही भास तयार झाला. पूर्वी अन्नधान्याची पिकेच घेतली जात.

Monday, December 22, 2014 AT 05:30 AM (IST)

गावातील शाळेत एक नवे गुरुजी आले आहेत. तरुण आहेत. उत्साही आहेत. त्यांनी शाळेतील मुलांना प्रत्येकाने एक झाड लावायचं आणि ते जगवायचं असं सांगितलं आहे. माझी मुलगी चौथीत शिकते. तिनं एक रोप आणलं आहे. ते रोप तिला गुरुजींनी दिलं आहे. ते रोप कुंडीतील आहे. घरासमोर मोकळी जागा आहे. तिला मोकळ्या जागेत ते झाडाचं रोप लावायचं आहे. रोप लावण्यासाठी खड्डाही काढावा लागणार आहे. मी तिला सांगितलं, की रोप लावणं सोपं आहे पण ती वाढवणं सोपं नाही.

Saturday, December 20, 2014 AT 05:30 AM (IST)

आमच्या जातीचे काही लोक आले. त्यातील काहींना मी पूर्वीपासून ओळखतो. त्यातील एकाने सुरवातीला प्रस्तावना केली. तो मला म्हणाला, "आपल्या समाजासाठी काही तरी केलं पाहिजे. सगळ्या जातींनी संघटना केल्या आहेत. आपल्याही जातीची संघटना आहे. ते काही आपल्या जातीचं भलं व्हावं यासाठी काहीच करीत नाही. जातीचा उपयोग करून सत्तेत वाटा ते मिळवतात. खरे तर जातीचे लोक त्यांच्या मागे असतात असं नाही. पण जातीची संघटना काढून ते अध्यक्ष बनतात. पदाधिकारी बनतात.

Thursday, December 18, 2014 AT 05:30 AM (IST)

आम्ही दरवर्षी गावातील काही मुलांना शिक्षणासाठी मदत करतो. ही परंपरा फार जुनी आहे. अशा मदतीमुळे बरीच मुलं शिकून वेगवेगळ्या क्षेत्रात गेली आहेत. त्याची आमच्याकडे नोंदही नाही. बऱ्याच जणांचा आता गावाशी काही संबंधही राहिलेला नाही. त्या वेळी त्यांना दिलेली मदत तशी लहानच होती. पण, त्या लहान मदतीमुळेच ते आपले पाऊल पुढे टाकू शकले, हे कोणीच नाकारू शकत नाही, अशी मदत करण्यासाठी अलीकडे संस्था स्थापन केली आहे. पूर्वी अशी संस्था नव्हती.

Wednesday, December 17, 2014 AT 05:15 AM (IST)

वडील माझी वाट पाहत बसले होते. कोणतेही काम सांगितल्यावर मला हे जमणार नाही, असं म्हटल्याचं वडिलांना आवडत नाही. आम्ही सहा भाऊ आहोत. सहा भावांत एकच लहान बहीण आहे. बहिणीचे लग्न गेल्या वर्षी झाले आहे. आम्ही सगळे भाऊ एकत्र राहतो. वडीलच अजून सगळा कारभार पाहतात. अधून-मधून ते बोलून दाखवतात. आता तुमच्यातील कोणी तरी कारभार बघा. माझं वय झालं आहे. कारभार जरी वडील बघत असले तरी सगळे भाऊ आपापल्या परीने निर्णय घेतात. वेळ आली तर वडिलांचा सल्ला घेतात.

Tuesday, December 16, 2014 AT 05:30 AM (IST)

मी बरीच वर्षे शहरात राहिलो. अलीकडे मी खेड्यात येऊन राहिलो आहे. माझे गाव आता अस्तित्वातच नाही. गावातील सर्वांनी शेती विकली आहे. भरपूर पैसेही मिळाले. माझी दीड एकर शेती होती. मी तर ठरवलं होतं शेती विकायची नाही. मला शेती विकण्याची गरजच नव्हती. मला चांगली नोकरी होती. मी एकटाच आहे. आई-वडीलही आता हयात नाहीत. शेती तशी पडूनच होती. एकदोघांना कसण्यासाठी दिली. त्याचा अनुभव काही चांगला आला नाही. ते सतत काही तरी सबब सांगून माझ्या कडूनच पैसे मागू लागले.

Monday, December 15, 2014 AT 05:00 AM (IST)

पूर्वी गावात तालीम होती. गेल्या काही वर्षांत तालीम बंद आहे. गावाला कुस्तीचा नाद पूर्वीपासून आहे. आजूबाजूच्या गावांतून यात्रा- उरुसात गावातील पैलवान कुस्तीसाठी जात असत. गाव तसं लहान असलं तरी कुस्तीमुळे सगळीकडे प्रसिद्ध होतं. गावात एक वस्ताद होते. त्यांनी तालीम चालू ठेवली होती. खरं तर त्यांची ती खासगी तालीम होती. त्यांच्या कुटुंबात कुस्तीचा नाद होता. त्यांची तालीम खासगी असली तरी गावातील मुलंही तालमीत व्यायामासाठी जात असत.

Saturday, December 13, 2014 AT 05:15 AM (IST)

अलीकडे मी फारच काळजीत आहे. माझी वृद्ध आई गावी एकटीच राहते. गावात दीड एकर शेती आहे. घर आहे. मी लहान असताना वडील वारले. आपल्याला वडील नाहीत याची उणीव आईने कधीच भासू दिली नाही. याचे कारण ती दीड एकरात भाजीपाला लावून रोज ताजा पैसा मिळवायची. गावात मोठमोठे बागायतदार आहेत. त्या सगळ्यांनी उसाची लागवड केली आहे. भाजीपाला लावून चिरीमिरी पैसा कोण कमावणार असं त्यांना वाटतं. उसाचे पीक तर आळशी माणसाचे पीक आहे, हे सगळ्यांना ठाऊक आहे.

Friday, December 12, 2014 AT 05:45 AM (IST)

माझे नुकतेच लग्न झाले आहे. मी धंद्यात अडचणीत आहे. बायकोच्या बापाला वाटायचं आपली मुलगी नोकरदाराला द्यावी. नोकरीवाला नवरा असला की कशाची चिंता नाही. तसा एक मुलगा त्यांनी निवडला होता पण तो मुलगा मुलीने पसंत केला नाही. मला मुलाशी लग्न करायचं आहे, त्याच्या नोकरीशी नाही. नवराच जर पसंत नसेल तर त्याच्याशी सगळं आयुष्य कसं काढायचं.

Thursday, December 11, 2014 AT 05:30 AM (IST)

आमचा दुधाचा व्यवसाय आहे. गावातील दूध गोळा करून आम्ही चार भाऊ शहरात नेऊन विकतो. आमचा हा व्यवसाय आमच्या वडलांनी सुरू केला. वडलांना सायकलही चालवता येत नव्हती. ते डोक्‍यावर दुधाची घागर घेऊन सकाळी सहा मैल पायी चालून आपल्या घरातीलच दूध विकायचे. चार म्हशी बाळगल्या होत्या. आई चारी म्हशींची देखभाल करायची. आमची दीड एकर शेती आहे. त्यातील अर्धा एकर जनावरांच्या चाऱ्यासाठी राखून ठेवली आहे. म्हशींना चारा चांगला मिळाला पाहिजे, तरच त्या चांगलं दूध देतील.

Wednesday, December 10, 2014 AT 05:30 AM (IST)

गावातील एका तरुणाला एड्‌स झाला आहे. ही बातमी बघता बघता गावभर पसरली. ज्या घरातील तरुणाला एड्‌स झाला आहे, त्यांना गावातील लोक टाळत आहेत. त्यांच्याशी कोणताही व्यवहार करीत नाहीत. त्यांच्या घरातील लोकांना पाणवठ्यावर पाणी भरतानाही शिवीगाळ करण्यात आली. ज्याच्यावर असा अन्याय होत आहे, त्यांची बाजू गावातील कोणीच घेताना दिसत नाही. त्यांच्या घरातील मुलांना इतर मुले शाळेत बसू देईनात. अशी परिस्थिती निर्माण झाली आहे.

Tuesday, December 09, 2014 AT 05:15 AM (IST)

तिला एक मुलगा होता. एक मुलगी होती. नवरा अचानक वारला. एक वर्षाने मुलगाही अपघातात वारला. एका मुलीचे नवरा असतानाच लग्न झाले होते. आता ती गावात एकटीच राहते. अजून तिने चाळीशीही ओलांडली नाही. सात एकर शेती आहे. ती शेती स्वतःच कसते. मुलगी चांगल्या मोठ्या कुटुंबात दिली आहे. ती संसारात सुखी-समाधानी आहे. आपली आई गावात एकटीच राहत असल्यामुळे ती अधूनमधून गावी येते. चार-दोन दिवस राहते. सात एकरात पिकंही चांगली आहेत. मिळकतही बऱ्यापैकी होते. भावकीही चांगली आहे.

Monday, December 08, 2014 AT 05:00 AM (IST)

माझी तीन एकर शेती विकायची आहे. मला चांगली नोकरी आहे. माझे दोन भाऊ गावात असतात. शेती आणि पारंपरिक जोडधंदा करतात. मी दोघांनाही शेती कसण्यासाठी दिली होती. दोघांचाही अनुभव वाईट आहे. माझ्याकडून काहीतरी खोटेनाटे सांगून ते पैसे काढत राहिले. प्रथम मी डोळेझाक करीत गेलो. त्याचा त्यांनी गैरफायदा घेतला.

Saturday, December 06, 2014 AT 05:30 AM (IST)

आम्ही चार भाऊ आहोत. नोकरी निमित्ताने वेगवेगळ्या गावी राहतो. गावी आमची बारा एकर शेती आहे. शेतीचा सगळा कारभार आईच बघते. अलीकडेच वडील वारले. वडिलांनी त्याच्या हयातीत ही सगळी शेती विकत घेतली आहे. त्यांचे वडील वारले त्या वेळी अंगावर कर्ज होते. ते कर्ज फेडून त्यांनी आपल्या चारही मुलांना शिक्षण दिले. त्यांना आपल्या पायावर उभे केले. हे काम तसे सोपे नव्हते पण त्यांना ते कठीण वाटले नाही. या विषयी त्यांनी कधी कुरबूर केली नाही.

Friday, December 05, 2014 AT 05:45 AM (IST)

बचतगटाचे काम चांगले होते. या निमित्ताने बायका एकत्र येऊ लागल्या. एकमेकांच्या जवळ आल्याने आपल्या सुख-दुःखाचे वाटप होते. आपले दुःख दुसऱ्याला सांगितल्याने त्याची तीव्रता कमी होते. आपल्याला कळते, की आपले जसे दुःख आहे, तसेच इतरांचेही आहे. समदुःखी माणसे एकत्र आल्याने एकमेकांचा आधार मिळतो. हा आधार मानसिक असतो, याची फार गरज आहे. ही गरज बायका एकत्र आल्याने भागू लागली. यातून मग एकमेकांच्या गरजाही कळू लागल्या. समान आर्थिकस्तरातील या बायका आहेत.

Thursday, December 04, 2014 AT 05:30 AM (IST)

मुलीचं लग्न होऊन तीन वर्षं झाली. मला एकच मुलगी आहे. आमचं एकत्र कुटुंब आहे. आम्हा तीन भावांत मलाच मुलगी आहे. त्यामुळे आमच्या कुटुंबात माझ्या मुलीचं कौतुकही झालं. माझ्या वडिलांनाही बहीण नाही. मला मुलगी झाल्यावर त्यांनी गावभर साखर वाटली. एका मुलीवर मी स्वतःची नसबंदी करून घेतली. त्या वेळी मला गावातील लोक म्हणू लागले, "वंशाला दिवा पाहिजे. तू अजून तरुण आहेस, हे काय करून बसलास!' मी बायकोला कल्पना दिली होती.

Wednesday, December 03, 2014 AT 05:30 AM (IST)

अलीकडेच माझी पोलिस पाटील म्हणून नेमणूक झाली आहे. पूर्वी पाटिलकी वंश परंपरेने चालत येत होती. आता तसे नाही. गावातील कोणीही पोलिस पाटील होण्यासाठी अर्ज करू शकतो. कोणत्याही जातीचा माणूस पोलिस पाटील होऊ शकतो. गावात ज्या जातीचे वर्चस्व असते, त्यांचाच पोलिस पाटील पूर्वीपासून होत आला आहे. पूर्वीपासून जो पगडा असतो तो काही कायद्याच्या बडग्याने बदलत नाही. असा बदल लोकांनाही आवडत नाही, तर काहींना पचनीही पडत नाही. असे बदल हळूहळूच होत असतात.

Tuesday, December 02, 2014 AT 05:45 AM (IST)

गावातील एका प्रतिष्ठित व्यक्तीने आपल्या मुलीचे लग्न दहाव्या वर्षीचं लावले आहे. हुशारीने वय वाढवून नोंद केली आहे. हे तर गावातील सगळ्यांना ठाऊक आहे. गावातील मोठ्या लोकांविषयी सहसा कोणी बोलत नाही. काहींना तर असं वाटतं की कसं का असेना जमलेले अगर झालेलं लग्न मोडू नये. लोक भावना या वेगवेगळ्या असतात. त्याचा त्यांना दोष देऊनही चालणार नाही. असं लग्न अज्ञानातून किंवा गरिबीमुळे झालेले नाही. कारण अशी बालविवाहाची प्रथा अज्ञानातून काही ठिकाणी आहे.

Monday, December 01, 2014 AT 05:15 AM (IST)

वडील माझी वाट पाहत घरात थांबले होते. वडिलांचा एक स्वभाव आहे. त्यांनी कोणतंही काम सांगितलं तर मला हे जमणार नाही, असं म्हटलेलं त्यांना आवडत नाही. असं असूनही वडिलांनी मला जे काम सांगितलं आहे, ते काम मी करणार नाही. वडील गावचे सरपंच आहेत. पंचायतीच्या जागेवर गावातील काही गरिबांनी राहण्यासाठी घरं बांधली आहेत. गावाशेजारीच कारखाना झाला आहे, तेथे ते मजुरी करतात. तेथे त्यांना चांगलाच रोजगार मिळतो. पूर्वी ते शेतमजूर म्हणून काम करीत.

Saturday, November 29, 2014 AT 05:15 AM (IST)

शेतावरून आलो. दुपारची वेळ होती. पावसामुळे केळीच्या बागेचं नुकसान झालं होतं. तसं माझ्यावर कर्ज नाही. काटकसरीनं संसार करतो. तीन एकर शेती आहे. दोन एकर केळीची बाग आहे. यंदा पीक चांगलं आलं आहे. यंदाचं पहिलंच पीक आहे. गावात मोठ्या शेतकऱ्यांच्या बागा आहेत. मी त्यांच्या मानानं लहान शेतकरी आहे. लहान असलो तरी मानानं जगतो आहे. मला कोणी काही बोलल्याचं सहन होत नाही, त्यामुळे कोणाचे उपकार नको, असंच मी वागत आलो.

Friday, November 28, 2014 AT 05:30 AM (IST)

माझं वय झालं आहे. पंच्याहत्तरी उलटून गेली आहे. अलीकडेच बायको वारली. ती माझ्याहून पाच-सहा वर्षांनी लहान होती. चारही मुलं एकत्रच राहतात. मी नवं घर बांधताना चौघांना राहता येईल असंच बांधलं आहे. शेतातील घरी मी आणि माझी बायको राहत होतो. शेतीची कामं तीन नंबरचा मुलगाच पाहतो. बाकी तिघंही नोकरी करतात. आता घरात चौथी पिढी आहे. मी शेतात राहत असल्यानं माझ्याबरोबर माझे नातूही अधूनमधून राहतात. मी कोल्हापूरला तालमीत चार वर्षे होतो.

Thursday, November 27, 2014 AT 05:30 AM (IST)

मला दोन मुलं आहेत. भावकीत आमची शेती कमी आहे. वडिलांनी नऊ एकर शेती विकली. दोन एकर मागे ठेवली. त्यांनी कधीच संसाराची काळजी केली नाही. त्याचा फार वाईट परिणामही झाला. त्यामुळे आमची गावात पतच राहिली नाही. लहानपणापासून सगळे आमच्याकडं तुच्छतेनेच बघत असत. लहान वयात याचा वाईट परिणाम होतो. आत्मविश्‍वासही कमी होतो. आपण जगायलाही लायक नाही, अशी स्वतःची समजूत होते. जसं लोक आपल्याला बोलतात तसे आपण आहोत, अशी आपली समजूत होते. आई भोळी होती.

Wednesday, November 26, 2014 AT 05:30 AM (IST)

ग्रामसभेत एकमतानं ठराव केला आहे. गावाच्या बाहेरच्या कोणालाही शेती विकायची नाही. एक तर गावात शेती विकायला कुणी काढत नाही. गावातील काही लोक असे आहेत, त्यांची शेती गावात आहे परंतु गेल्या दोन- तीन पिढ्या ते बाहेरच आहेत. आज तरी त्यांच्यापैकी कोणी गावात येऊन राहील अशी परिस्थिती नाही. अलीकडील पिढीचा तर गावाशी संपर्क नाही. कसेल त्याची जमीन हा कायदा झाला, तरीही मूळ मालकांच्याच नावावर शेती आहे. कूळ म्हणून कोणीही आपल्या नावावर लावून घेतलेली नाही.

Tuesday, November 25, 2014 AT 05:45 AM (IST)

मुलगा पदवीधर आहे. लग्नाचा आहे. एकुलता एक आहे. घरी पिढीजात व्यापारधंदा आहे. नोकरचाकर आहेत. कुटुंबातील लोक परंपरावादी आहेत. जो काही आपला व्यापार-उद्योग चालला आहे, तो परमेश्‍वरकृपेने चालला आहे. ईश्‍वराची कृपा असल्याशिवाय काहीच घडत नाही, त्यामुळे आपल्या व्यापार-उद्योगात जे काही मिळतं त्यातील काही रक्कम धर्मादाय करतात. अशा कुटुंबातील मुलगाही असाच असला पाहिजे. कारण मुलावर नाही म्हटले तरी कुटुंबातच संस्कार होतात.

Monday, November 24, 2014 AT 04:45 AM (IST)

पूर्वी नदीला पूल नव्हता. अलीकडेच नदीला पूल झाला. त्यामुळे रहदारी वाढली. नदीच्या पलीकडे चार मैलांवर शहर आहे. शहर वाढत आहे. शहरात कारखानदारी वाढत आहे. पूर्वी शहरात केवळ बाजारपेठ होती. कारखानदारी नव्हती. त्यामुळे शहराची मोठी वाढ झाली नव्हती. आता कारखाने सुरू झाले आहेत. वस्ती वाढणार आहे. तेथे रोजगारासाठी बाहेरचे लोक येत आहेत. आज जरी त्यांची शहरात राहण्याची सोय होत असली तरी भविष्यात परिस्थिती वेगळी राहणार आहे.

Saturday, November 22, 2014 AT 05:30 AM (IST)

मला मुलाची काळजी वाटत आहे. दहावीला आहे. नापास होणार नाही. पास होऊ शकतो. चांगले गुण मिळणार नाहीत. माझ्या भावाची दोन्ही मुलं चांगले गुण मिळवून पुढे शिकत आहेत. आमची तशी मोठी शेती नाही. पाच एकर शेती दोघा भावांत आहे. दोघं एकत्र आहोत. काही जोडधंदेही हंगामाप्रमाणे करतो. आमचं आयुष्य काबाडकष्टांतच जाणार आहे. मुलांचं आयुष्य असं जाऊ नये यासाठी आमची सगळी धडपड आहे. शेतीवर तर पुढे त्याची उपजीविकाच होणार नाही.

Friday, November 21, 2014 AT 05:45 AM (IST)

बायको गरोदर आहे. नववा महिना आहे. घरात मुलगा होणार की मुलगी यावर चर्चा सुरू आहे. आईचं मत "मुलगा होणार' असं आहे. वडलांना वाटतं मुलगी व्हावी. आम्ही सहा भाऊ आहोत. मी सर्वांत लहान आहे. सगळे भाऊ एकत्र असलो तरी एकत्र राहत नाही. पाचही भाऊ नोकरी आणि धंद्यासाठी बाहेरगावी राहतात. सगळी तीस एकर शेती मीच बघतो. वडलांच्या प्रभावामुळे मी शेतीच कसण्याचा निर्णय घेतला. तरी मला शेती कसत असूनही लग्न जमविण्यात अडचण आली नाही. ती इतरांना येताना दिसते. बायकोही पदवीधर आहे.

Thursday, November 20, 2014 AT 05:15 AM (IST)

योग्य वयात लग्न केलं पाहिजे. माझं लग्नाचं वय झालं आहे. कायद्याप्रमाणे आहे. आमच्या जमातीत पूर्वी फार लवकर लग्न होत असत. फार पूर्वी म्हणजे अगदी माझ्या आई-वडलांचंही लग्न हे त्यांना कळू येण्यापूर्वीच झालं आहे. माझी आई मला सांगते- तिच्या आईचं लग्न तर पाळण्याला बाशिंग बांधून झालं होतं. असा हा काळ झपाट्यानं मागे पडून माझ्या पिढीपुढे आता कायद्याप्रमाणे लग्न करण्याची पद्धत अंगवळणी पडू लागली आहे. आता आमच्यातही शिक्षणाचा प्रसार झाला आहे.

Wednesday, November 19, 2014 AT 04:45 AM (IST)

मला दोन मुलं आहेत, तशी दोन्ही मुलं गुणी आहेत. दोघांत फार अंतर नाही. लहानपणापासून दोघे एकत्रच वाढले. त्याची एकामेकांची सवय झाली आहे. मोठा शाळेत नेहमी पहिला नंबर पटकावतो. दुसरा कधीच पहिला आलेला नाही. खरं तर दुसरा हुशार आहे. एकपाठी आहे, तरी तो थोडाही अभ्यास करीत नाही आता अभ्यासच त्याने केला नाही तर पास तरी कसा होणार? त्याला मी समजावूनही सांगतो. बायकोही त्याची काळजी करते, त्यामुळे घरात चिंतेचे वातावरण आहे.

Tuesday, November 18, 2014 AT 05:15 AM (IST)

माझ्या वाट्याला दहा गुंठे शेती आली आहे. गावाला लागूनच शेती आहे. आम्ही चौघे भाऊ आहोत. चौघेही बाहेरगावी नोकरीला असतो. तीन भावांनी शेती आमच्या शेजाऱ्याला विकली आहे. माझी दहा गुंठे शेती शेजाऱ्याला लागून आहे. मला त्यांचा त्रास सुरू आहे. मी शेती विकणार नाही, असे सांगितले आहे. दहा गुंठ्यांत फार काही पिकणार नाही. मला परवडणारही नाही. त्यातून मी गावातही राहत नाही. मला गावातील पंचानीही सांगितले आहे. त्यांच्या नादाला लागण्यापेक्षा शेती विकून टाक.

Monday, November 17, 2014 AT 05:15 AM (IST)

आम्ही नवरा-बायको मजुरी करतो. मजुरी चांगली मिळते. एकच मुलगा आहे, चौथीत शिकतो आहे. गावातील मोठ्या लोकांचीही मुलं शाळेत आहेत. आमचा मुलगा सर्वांत हुशार आहे. यंदा शिष्यवृत्तीच्या परीक्षेला बसला आहे. शाळेतील गुरुजी त्याला विशेष मार्गदर्शन करतात. आमच्यासारख्या गरिबांच्या मुलांसाठी ते घेत असलेली इतकी बघून आमच्या डोळ्यांत पाणी येते. एकदा माझ्या बायकोने गुरुजींना तिला राहवलं नाही म्हणून विचारलं, गुरुजी तुम्ही आमच्या पोरासाठी इतकी मेहनत का घेत आहात.

Saturday, November 15, 2014 AT 05:30 AM (IST)

 
 
About Us | Contact Us | Ad Rate Card | RSS
© Copyrights 2014 Agrowon.com - All rights reserved.
of
Powered By: