Last Update:
 
संपादकीय
आयएलएस लॉ कॉलेजला 2009 ला शिकत असतानाची गोष्ट आहे. कॉलेजच्या एका कार्यक्रमाला स्टेजवर एक व्यक्ती होती. एकदम साधी राहणी, शुभ्र पांढरा कुर्ता व विजार असा साधा पोशाख, शांत स्वभाव, वागण्यात निगर्वीपणा होता. कोण आहे ती व्यक्ती? असे मी आमच्या सीनियर मुलांना विचारल. परंतु बऱ्याच जणांना ते कोण आहेत हे माहीत नव्हत. आमच्या कॉलेजमध्ये महाराष्ट्राबाहेरून शिकायला आलेलीही बरीच मुले होती. आताही तेच मेजॉरिटीमध्ये आहेत. थोड्या वेळात कार्यक्रम सुरू झाला.

Friday, January 30, 2015 AT 12:00 AM (IST)

बदलत्या हवामानात शेतकरी उत्पन्नाचे अनेक पर्याय शोधत आहे. अशा वेळी दुष्काळी भागासाठी रेशीम शेती चांगला आधार ठरू शकते. याकरिता सर्वांचे एकत्रित प्रयत्न मात्र हवेत. हवामान बदलाच्या या काळात नैसर्गिक आपत्ती वाढल्या आहेत. कमी पाऊस, दुष्काळ, अतिवृष्टी, गारपीट यांच्या सातत्याच्या माऱ्याने नेमके काय करावे, अशा संभ्रमावस्थेत राज्यातील शेतकरी आहे. मराठवाडा विभाग तर दुष्काळाच्या वणव्याने होरपळून निघतोय.

Friday, January 30, 2015 AT 12:00 AM (IST)

आपल्या परिसरातील पारंपरिक शेतीमालाचे ब्रॅंडिंग करणाऱ्या हुरडा पार्ट्यांचे महोत्सवात रूपांतर व्हायला हवे. स्ट्रॉबेरी, आंबा, संत्रा या फळपिकांच्या महोत्सवांमुळे त्यांचे जगभर ब्रॅंडिंग होऊन मोठ्या प्रमाणात खप वाढल्याचे दाखले आपल्याकडे आहेत. सोलापूर, नगर, पुणे या पश्‍चिम महाराष्ट्रातील जिल्ह्यांसह बीड, उस्मानाबाद, जालना, औरंगाबाद हे मराठवाड्यातील जिल्हे रब्बी ज्वारीचा पट्टा म्हणून ओळखला जातात.

Thursday, January 29, 2015 AT 10:54 AM (IST)

विकसित देशांत तीन-चार टक्के लोकच शेतीवर अवलंबून असतात. तरीही तेथील सरकार शेती-उद्योग क्षेत्राच्या विकासासाठी भरीव अनुदाने देत असते. भारतासारख्या 55 टक्‍क्‍यांहून अधिक लोकांना रोजगार पुरविणाऱ्या देशात अगदी तुटपुंजे अनुदान दिले जाते, हे आता थांबायला हवे. अमेरिकेत जगातील सर्वाधिक धान्य पिकविले जाते. पण हे धान्य पिकविणाऱ्या लोकांची संख्या चार टक्‍क्‍यांच्या आत आहे.

Thursday, January 29, 2015 AT 10:53 AM (IST)

राज्यात सत्ताबदलानंतर नवीन सरकार महाराष्ट्र कृषी शिक्षण व संशोधन परिषदेचा खोळंबलेला कारभार गतिमान करेल, असे वाटत होते. मात्र त्यांच्याकडूनही मागील सुमारे तीन महिन्यांपासून होणारे दुर्लक्ष ही बाब गंभीर म्हणावी लागेल. महाराष्ट्रातील चार कृषी विद्यापीठांची शिखर संस्था म्हणून महाराष्ट्र कृषी शिक्षण व संशोधन परिषद काम करते.

Saturday, January 24, 2015 AT 05:30 AM (IST)

"तहान लागल्यावर विहीर खोदण्याची' रीत अवलंबल्यानेच आजचा ऊसदराबाबतचा प्रश्‍न निर्माण झाला आहे. ऊसउत्पादक आणि साखर कारखानदारी दोन्हीही जगले पाहिजे. त्यासाठी तात्पुरत्या मलमपट्टीऐवजी शाश्‍वत व भक्कम धोरण उपायांची गरज आहे. संकटकाळी संकटमोचक बनण्याचा राजधर्म शासनाने पाळावा. - भास्कर खंडागळे गळीत हंगाम सुरू झाला, की दर वर्षी ऊस दरासाठी ऊसउत्पादकांना आंदोलनाचा मार्ग पत्करावा लागतो.

Saturday, January 24, 2015 AT 05:15 AM (IST)

उसाच्या दराचा तिढा सुटता सुटत नाही, याप्रश्‍नी शासन गोंधळलेल्या मनस्थितीत असल्याचे दिसते. हा प्रश्‍न कायचा सुटू शकतो. शासन, शेतकऱ्यांच्या संघटना, कारखानदार आणि कृषिमूल्य आयोगाने समन्वयाने पेटलेला ऊस कायमचा विझवायला हवा. - भास्कर खंडागळे उसाच्या "एफआरपी'चा प्रश्‍न मिटण्याची चिन्हे नाहीत. साखर कारखानदारीच्या इतिहासात पहिल्यांदाच अशी अभूतपूर्व समस्या उद्‌भवली आहे. ऊस उत्पादकांना त्यांच्या उसाला योग्य भाव मिळालाच पाहिजे.

Friday, January 23, 2015 AT 05:45 AM (IST)

द्राक्ष निर्यातीत निर्माण झालेल्या पेचानंतर द्राक्ष उत्पादकांसह सर्वांनी धडा घेऊन निर्यात तर वाढविली शिवाय त्यांच्याकडूनच उत्तम दर्जाची पावतीही मिळविली, तसे काम निर्यातक्षम आंब्याच्या बाबतीतही व्हायला हवे. आपल्या शेजारील देशासह युरोप, आखाती देश विविध प्रकारची फळे, भाजीपाल्यासाठी आपल्याकडे विश्‍वासाने पाहतात.

Friday, January 23, 2015 AT 05:45 AM (IST)

बियाणे निर्मितीची आपली परंपरा, चांगली पद्धत आपण काळाच्या पडद्याआड ढकलली. तीन-चार दशकाच्या नंतर आज मागे वळून पाहिल्यास बियाणाचा प्रवास कसा झाला, याची सहजपणे कल्पना येते. याचाच दुसरा अर्थ असा, की शेतकरी स्वत्व हरवून पंगू झाला आहे. डॉ. दि. मा. मोरे बीटी तंत्रज्ञानामुळे सुरुवातीच्या काळात बोंड अळीचे प्रमाण कमी होऊन कापसाचे उत्पादन वाढले, मात्र अलीकडे इतर कीड-रोगांचा प्रादुर्भाव वाढत आहे. शेतकऱ्याला औषधाचा मारा जास्त करावा लागत आहे.

Thursday, January 22, 2015 AT 05:45 AM (IST)

अनेक देश केवळ उच्चतम गुणवत्तेच्या वाणांच्या बळावर द्राक्ष निर्यातीत भारताच्या पुढे जात आहेत. अशावेळी जगातील कानाकोपऱ्यातील नवीन वाणं, नव तंत्रज्ञान द्राक्ष उत्पादकांना उपलब्ध करून देणे, हे सरकारच्या प्राधान्यक्रमात असायला पाहिजे. उपलब्ध वाणांस तंत्रज्ञानाची आणि उत्तम व्यवस्थापनाची जोड देत निर्यातक्षम दर्जेदार द्राक्षांच्या उत्पादनापर्यंत आपण मजल मारू शकलो. देशातून दरवर्षी सुमारे 2 लाख मेट्रिक टन द्राक्षाची निर्यात होते.

Thursday, January 22, 2015 AT 05:30 AM (IST)

शेतामध्ये पाणी उपलब्ध असेल तर राज्यातील शेतकरी ऊस, गहू, तांदूळ, फळबागा, भाजीपाला याच पिकांचा विचार करतो. तूर, हरभरा, मूग, उडीद यांसारख्या डाळबिया वा करडी, सोयाबीन, सूर्यफूल, तीळ, कारळे यांसारख्या तेलबियाला सिंचनाची सोय उपलब्ध करून उत्पादनात वाढ करावी, याकडे त्यांचे लक्ष जात नाही. डॉ. दि. मा. मोरे मो. 9422776670 1960 च्या दरम्यान देशातील अन्नधान्याचे उत्पादन 50 दशलक्ष टनाच्या आसपास होते.

Wednesday, January 21, 2015 AT 06:00 AM (IST)

फळबाग लागवडीस देशात प्रोत्साहन द्यायचे असेल, तर याबाबतच्या योजना थेट गरजूंपर्यंत पोचायला हव्यात. फळपिकांना दूरच्या बाजारपेठेत पाठविण्याकरिता देशभर पायाभूत सुविधा आणि प्रक्रिया उद्योगांचे जाळे उभारावे लागेल. मागील दोन दशकांत देशात फळपिकाखालील क्षेत्रात दुपटीने वाढ झाली आहे. उत्पादकताही दीडपटीने वाढली आहे. मागील पाच वर्षांत देशात अत्यंत प्रतिकूल हवामान आहे, तरीही फलोत्पादनात सातत्याने वाढ होत आहे, ही निश्‍चितच भूषणावह बाब म्हणावी लागेल.

Wednesday, January 21, 2015 AT 05:45 AM (IST)

सुमारे वीसएक प्रकारची फळे उत्पादन होणाऱ्या आपल्या राज्यात आग्नेय आशियातील मॅंगोस्टिन, रामबुतान, केनेस्टेल, दुरियन व फणसाच्या विविध जाती रुजविण्यास मोठाच वाव आहे. तसे झाले तर महाराष्ट्र हा फळांचा खजिना होऊ शकेल. डॉ. जयंतराव पाटील आज महाराष्ट्रात आंबे, डाळिंब, द्राक्षे, संत्री, मोसंबी, कागदी लिंबे, चिकू, नारळ, पेरू, फणस, काजू, बोरे, केळी, पपई, स्ट्रॉबेरी ही प्रमुख फळे उत्पादित होतात.

Tuesday, January 20, 2015 AT 05:45 AM (IST)

बदलत्या हवामानात शेती क्षेत्रातील जोखीम वाढली आहे. अशा वेळी कणेरीत साकारलेले एकरी 188 पिकांचे शाश्‍वत मिळकतीचे मॉडेल राज्यातील शेतीला नवी दिशा देणारे ठरू शकते. राज्यात सुमारे एक कोटी 35 लाख खातेदार शेतकरी आहेत. त्यापैकी सुमारे 50 टक्के शेतकऱ्यांकडे दोन हेक्‍टरहून कमी जमीन आहे. विभक्‍त कुटुंब पद्धतीमुळे शेतीचे वरचेवर तुकडे होत आहेत. अल्प-अत्यल्प भूधारक शेतकऱ्यांच्या संख्येत सातत्याने वाढ होत आहे. कमी जमीन वाहण्यात अनेक अडचणी येतात.

Tuesday, January 20, 2015 AT 05:30 AM (IST)

जागतिक मंदीमुळे राज्यातील कापूस उत्पादक आणि प्राथमिक प्रक्रिया उद्योजक अडचणीत आहेत. अशा वेळी पूर्ण कापूस हमी दराने खरेदी करण्यासाठी तसेच कापसाच्या गाठीही खरेदी करण्यासाठी सरकारने बाजारात उतरायला हवे. खुल्या बाजारात कापूस गाठीचे भाव कमी झाल्यामुळे खानदेशातील निम्म्याहून अधिक जिनिंग व प्रेसिंग मिल बंद पडल्या आहेत.

Monday, January 19, 2015 AT 06:00 AM (IST)

उद्योगाला चालना मिळाली पाहिजे हे आम्हालाही मान्य आहे. 10 टक्के उद्योगाचा विचार करताना 90 टक्के सामान्यांचा विचार होणे आवश्‍यक आहे. केंद्र-राज्य सरकारच्या शेतकऱ्यांबाबत उदासीन धोरणामुळे शेतकरी हताश आहे. त्याल पुन्हा उभे करणे हे सत्ताधाऱ्यांसमोर मोठे आवाहन आहे. शिवाजीराव पाटील कव्हेकर भारत देश अन्नधान्याच्या बाबतीत अमेरिका, रशियासारख्या देशांवर अवलंबून होता.

Monday, January 19, 2015 AT 05:45 AM (IST)

या वर्षी उत्पन्न नाही तर पुढच्या वर्षी तरी मिळेल किंवा त्या पुढच्या वर्षी मिळेल या गेल्या 5-6 वर्षांच्या अंदाजाने सोयाबीन उत्पादक शेतकऱ्यांनी कर्ज उचललेले आहे आणि उत्पन्नात फसगत झाल्यामुळे आज ते कर्जाच्या विळख्यात अडकून पडलेले दिसतात. कर्ज फेडण्याएवढे उत्पादन त्यांना कधीच मिळत नाही. डॉ. नागेश टेकाळे आंतरराष्ट्रीय बाजारपेठेत सोयाबीनच्या भावात नेहमीच चढउतार असतो. अमेरिका, ब्राझील आणि अर्जेंटिनामध्ये सोयाबीनचे उत्पादन वाढले की भाव पडतात.

Saturday, January 17, 2015 AT 05:30 AM (IST)

"शुद्ध बीजापोटी, फळे रसाळ गोमटी' असे संत तुकारामांनी फार पूर्वी सांगितले आहे. असे शुद्ध बीज शेतकऱ्यांना मिळण्यासाठी बियाण्याबाबतच्या संस्थेत पूर्णवेळ कारभारी देऊन प्रमाणीकरण प्रक्रिया सर्वांना सक्तीची करावी लागेल. बियाणे ही शेतीतील सर्वांत महत्त्वाची निविष्ठा मानली जाते. बियाणे जेवढे, शुद्ध, दर्जेदार तेवढे पीक जोमदार येऊन अधिक उत्पादनाची हमी शेतकऱ्यांना मिळते.

Saturday, January 17, 2015 AT 05:30 AM (IST)

परिस्थिती कितीही बिकट असली तरी भारतीय शेतीस पशुधनाचा आधार फार महत्त्वाचा आहे. शेतकरी तसेच शासनाचे प्रयत्न हा आधार टिकविण्यासाठी असावेत. पारंपरिक शेती पद्धतीत शेती आणि पशुधनाचे अतूट नाते होते. शेतकऱ्यांकडे असलेली जमीन आणि दावणीला असलेल्या बैलजोड्या हे त्याचे खरे वैभव होते. काळाच्या ओघात निसर्गाच्या वाढत्या प्रकोपाने दुष्काळाचे सातत्यही वाढले. चारा आणि पाण्याची भीषण टंचाई भासू लागली.

Friday, January 16, 2015 AT 05:30 AM (IST)

शेतकऱ्यांनी पिकवलेले सोयाबीन गावातच खरेदी करून त्यापासून सोयाबीन, सोयामिल्क, सोयाबीन तेलनिर्मिती केली तर गाव, शेतकरी यांचा मोठा विकास होऊ शकतो. महात्मा गांधींजींना हेच तर सांगावयाचे होते. डॉ. नागेश टेकाळे गोष्ट साधारण जून 1973 ची. काही कडधान्ये (लेग्युम) आणि गवत कुळातील वनस्पतीवर संशोधन करत असताना माझ्या मार्गदर्शक प्रोफेसरांनी अमेरिकेहून परत येताना संशोधनासाठी आणलेले थोडे सोयाबीनचे बियाणे माझ्याकडे दिले.

Friday, January 16, 2015 AT 05:00 AM (IST)

शहरातील कचरा वेगवेगळ्या भागांत जमा करून त्यावर प्रक्रिया करावी. हे काम खासगीकरणातून घडवून आणावे. खेड्यामध्ये ग्रामपंचायतीच्या माध्यमातून कचऱ्याची विल्हेवाट लावण्याची सुविधा निर्माण झाली पाहिजे. पुरस्कारासाठी एखाद्या वर्षी गाव स्वच्छ करून देश स्वच्छ होणार नाही. स्वच्छ राहणे ही आपली जीवनपद्धती व्हावी. हातात झाडू घेतलेले चित्र वर्तमानपत्रातून दररोज दिसत आहे. केवळ कचरा गोळा करून व दुसरीकडे हलवून प्रश्न सुटणार नाहीत.

Thursday, January 15, 2015 AT 05:30 AM (IST)

गरिबांचे हक्काचे फळ केळीची लागवड ते ग्राहकांपर्यंतचा प्रवास फारच खडतर आहे. या प्रवासातील अडसर दूर करण्यासाठी केंद्र-राज्य सरकारने प्रयत्न वाढवायला हवेत. राज्यातील केळी उत्पादकांना तो मोठा दिलासा असेल. हंगामी फळपिकांच्या तुलनेत केळी हे सहज आणि स्वस्तात उपलब्ध होते. सर्वसामान्य गरिबांचे हे हक्काचे फळ आहे. मात्र लागवडीपासून ते ग्राहकांच्या हातात पडेपर्यंतचा केळीचा प्रवास फारच खडतर म्हणावा लागेल.

Thursday, January 15, 2015 AT 05:15 AM (IST)

आपले वास्तव्य खेड्यात असो वा शहरात असो, प्रत्येक कुटुंबाने घरातील कचरा घरातच कुजवायला हवा. यामुळे घराबाहेर जाणाऱ्या कचऱ्याचे प्रमाण फारच कमी होईल. आणि शहराभोवती असणाऱ्या गावावर येणारे घनकचऱ्याचे संकट टळून जाईल. गेल्या काही वर्षापासून घरामध्ये शून्य कचरा हा प्रयोग राबविण्याचा आमच्या कुटुंबाने प्रयत्न केलेला आहे. दोन-तीन वर्षांत बरेचसे यश मिळत आहे. माझे वास्तव्य शहरात आहे. घरामध्ये आठ-दहा व्यक्तींचा वावर आहे.

Wednesday, January 14, 2015 AT 05:30 AM (IST)

राज्यातील आर्थिक अडचणीतील शेतकऱ्यांना संस्थात्मक वित्तपुरवठाच स्थिरतेकडे आणू शकतो. अशा वेळी मराठवाड्यासारख्या दुष्काळी भागात केवळ 22 टक्के कर्जवाटप होत असेल तर ही बाब गंभीर म्हणावी लागेल. यात राज्य शासनाने लक्ष घालायला हवे.

Wednesday, January 14, 2015 AT 05:30 AM (IST)

गुजरातमध्ये अहमदाबाद शहरात असलेल्या इमारती, सौंदर्य व पर्यावरण या विषयाला वाहिलेल्या विद्यापीठात जाण्याचा योग आला. परिसर सुंदर आहे. काम उरकून विद्यापीठाच्या आवराच्या बाहेर पडत होतो. जवळच्याच कॅंटीनमध्ये विद्यार्थी वर्ग खाण्यासाठी व पिण्यासाठी प्लॅस्टिकचे पेले, डिशेस, चमचे याचा मनसोक्त वापर करत असल्याचे दिसले. आम्हा पाहुण्यांनाही प्लॅस्टिकच्या कपातच चहा देण्यात आला. डॉ. दि. मा.

Tuesday, January 13, 2015 AT 05:30 AM (IST)

अन्नधान्य सर्वच शेतकरी पिकवितात परंतू आरोग्यदायी अन्न पिकविणे हा ध्यास म्हणजे त्यापुढीलही पाऊल म्हणूनच राज्यात सेंद्रिय शेतीला शासनाचे पाठबळ हवे. वर्षांनुवर्षे जमिनीत एकाच पीक पद्धतीचा होत असलेला अवलंब, तसेच रासायनिक खते आणि कीडनाशकांच्या वाढत्या वापराने जमिनीची उत्पादकता कमी होत आहे. निविष्ठांचे आणि मजुरीचे दर वाढल्याने शेतकऱ्यांचा उत्पादनखर्च वाढत आहे. हवामान बदलात पिकांचे कमी उत्पादन मिळत असतानाच नैसर्गिक आपत्तीनेही नुकसान वाढत आहे.

Tuesday, January 13, 2015 AT 05:30 AM (IST)

भारत हा देश अस्वच्छता निर्माण करणाऱ्यांचा देश आहे, यावर शिक्कामोर्तब झाले आहे. ही एक चांगली घटना आहे. आपली चूक आपल्याला समजली आहे. हे जर खरे असेल तर भारत स्वच्छता अभियान म्हणजे स्वच्छतेच्या दिशेने पडलेले पाऊल आहे असे समजण्यास हरकत नाही. डॉ. दि. मा. मोरे देशामध्ये सध्या स्वच्छतेची चर्चा अनेक ठिकाणी होत आहे. खुद्द पंतप्रधानांनी हाती झाडू घेऊन रस्त्यावर आणि इतरत्र पडलेला कचरा गोळा करून परिसर स्वच्छ ठेवण्याच्या गरजेवर शिक्कामोर्तब केलेले आहे.

Monday, January 12, 2015 AT 05:30 AM (IST)

राज्यात ऊस उत्पादक आणि त्यावरील कारखानदारी हे दोघेही अडचणीत आहेत. अशा वेळी दोघांनाही दिलासादायक प्रस्ताव असेल, तर त्याचा योग्य पाठपुरावा करून तत्काळ अंमलबजावणी व्हायला हवी. महाराष्ट्र राज्यात ऊस उत्पादक शेतकरी आणि त्यावर उभारली गेलेली कारखानदारी हे दोघेही सध्या अडचणीत आहेत.

Monday, January 12, 2015 AT 05:30 AM (IST)

बिकट परिस्थितीत टॅंकरद्वारे पाणीपुरवठा करून माणसे जगविली जातील. चारा छावण्या काढून त्यात जनावरं जगविली जातील. मात्र फळझाडांचे काय? अत्यंत कष्टाने जगविलेल्या आणि शेतकऱ्यांना दीर्घकाळ आधार ठरणाऱ्या फळबागा वाचायलाच हव्यात. राज्यात या वर्षी डिसेंबर, जानेवारीपासूनच अवर्षणप्रवण भागात दुष्काळाच्या झळा बसायला सुरवात झाली आहे. भूपृष्ठावरील पाणीसाठे कोरडे पडले आहेत. भूगर्भातील पाण्याची पातळी खोल गेली आहे. त्यामुळे बहुतांश विहिरीत पाणी नाही.

Saturday, January 10, 2015 AT 06:00 AM (IST)

शेतीच्या विविध समस्यांच्या अवतीभवतीच उत्तरे दडलेली असतात. सरकार, खासगी उद्योग क्षेत्र आणि शेतकरी अशा तिन्ही घटकांच्या सहकार्यातून समस्यांचे संधीत रूपांतर करता येऊ शकते, यावर चर्चा करणारी "शेतातील नव्या वाटा' ही लेखमाला महिन्याच्या दुसऱ्या व चौथ्या शनिवारी देत आहोत . दीपक चव्हाण आजचे शेतीचे आणि गावाकडचे चित्र अस्वस्थ करणारे आहे. अप्रशिक्षित आणि अर्धशिक्षित तरुणांची मोठी फौज तयार झाली असून, यातील बहुतेकांना शेतीत रस नाही.

Saturday, January 10, 2015 AT 05:45 AM (IST)

येत्या उन्हाळ्यात टंचाईला सामोरे जावे लागेल हे स्वीकृत सत्य असले, तरी आज करता येणाऱ्या पूर्वनियोजनात पशुपालकांचा सहभाग महत्त्वाचा आहे. हतबल आणि नैराश्‍यास केवळ आत्मविश्‍वास आणि सकारात्मकतेचे उत्तर अधिक समर्पक ठरू शकेल. प्रा. डॉ. नितीन मार्कंडेय खरीप, रब्बी हंगाम कोरडा गेल्याने शेतीवर अवलंबून असणाऱ्या ग्रामीण शेतकऱ्यांना साह्यभूत ठरतील अशा महत्त्वपूर्ण घोषणा नुकत्याच झालेल्या विधिमंडळ अधिवेशनात करण्यात आल्या.

Friday, January 09, 2015 AT 05:45 AM (IST)

 
 
About Us | Contact Us | Ad Rate Card | RSS
© Copyrights Agrowon.com - All rights reserved.
of
Powered By: