Last Update:
 
संपादकीय
संवाद जमिनीशी - उत्तरार्ध शेतकरी स्वतः पौष्टिक आहारापासून वंचित आहेत. शारीरिक आजार हे संतुलित पोषक आहार, ताणतणाव व परिसर स्वच्छतेशी जोडलेले असतात. या तिन्हीही क्षेत्रांत ग्रामीण भागातील शेतकरी व त्यांच्या कुटुंबांचा आरोग्य प्रणालीचा आलेख झपाट्याने घसरत आहे. - डॉ. नागेश टेकाळे शेती करणाऱ्या शेतकऱ्यांचा शेतीच्या आरोग्याशी काही संबंध असावा का, या प्रश्नाचे उत्तर अर्थात होकारार्थी आहे.

Friday, October 24, 2014 AT 05:30 AM (IST)

आपल्याकडे दरवर्षी कोट्यवधी रुपयांचे अन्नधान्य काढणीपश्‍चात तंत्रज्ञानाअभावी, दुर्लक्षामुळे सडून जाते. ही राष्ट्रीय हानी टाळायची असेल तर काढणीपश्‍चात तंत्रज्ञानाच्या गतिमान प्रसाराबरोबरच मूल्यवर्धन व प्रक्रिया उद्योगाला बळ देणे गरजेचे आहे. केंद्रात नरेंद्र मोदी यांचे सरकार आल्यापासून जनतेच्या आशा पल्लवित झाल्या आहेत. भारताच्या प्रगतीचा नवा अध्याय सुरू होईल, असा विश्‍वास अनेकांना वाटतो आहे.

Friday, October 24, 2014 AT 05:30 AM (IST)

महाराष्ट्राच्या कृषी विकासाच्या रथाची दोन्ही चाके खिळखिळी होऊ घातली आहेत. भ्रष्टाचार आणि अकार्यक्षमतेच्या कर्दमातून हा रथ बाहेर ओढायचा असेल तर त्यासाठी खूप मोठ्या राजकीय इच्छाशक्तीची गरज आहे. महाराष्ट्राच्या कृषी विभागाला भ्रष्टाचाराची कीड लागली असल्याची राज्यपाल सी. विद्यासागर राव यांची स्पष्टोक्ती अनेकांना धक्कादायक वाटण्याची शक्‍यता आहे.

Thursday, October 23, 2014 AT 05:15 AM (IST)

पूर्वीचे जुने अनुभवी जाणकार शेतकरी सांगतात, की जमीन आमच्याशी बोलत असते. काय हवे, काय नको ते पिकांच्या माध्यमातून मागते. आताच्या परिस्थितीत जमीन आणि तिला कसणारा शेतकरी दोघेही अबोल झाले आहेत. या दोघांच्या मध्ये निरोगी संवाद पुन्हा सुरू करावयाचा असेल तर जमीन आरोग्यदृष्ट्या सुदृढ होणे गरजेचे आहे. - डॉ. नागेश टेकाळे गेली चार- पाच वर्षे एक विषय सातत्याने चर्चेत आहे आणि तो म्हणजे जमिनीचे आरोग्य. जमीन सुदृढ हवी म्हणजे काय, हा प्रश्न अनेकांना पडतो.

Thursday, October 23, 2014 AT 05:00 AM (IST)

येणारा काळ आपलाच असेल हा विश्‍वास घेऊन वाटचाल करावी लागेल. आपला भवताल वेगाने बदलतो आहे. सामाजिक, राजकीय, व्यावसायिक, आर्थिक पर्यावरण झपाट्याने बदलते आहे. राजकीय पटलावर केंद्रात आणि राज्यात झालेली नांदी कदाचित या बदलांचा सांगावा ठरावी. आज नरक चतुर्दशी. दिवाळीचा मुख्य दिवस. वर्षभरातील सारी दुःखं विसरून आनंदात न्हाऊन निघण्याचा हा सण, प्रत्येकालाच हवहवासा वाटतो. जगण्याचा संघर्ष सोपा कधीच नसतो.

Wednesday, October 22, 2014 AT 11:33 AM (IST)

भास्करराव अरबट सर्वथैव यंत्रांनीच काही। शेती सुखकर होणार नाही। गावची संपत्ती गावी राही। सुगम तो मार्ग उत्तम ।। गोवत्स, द्वादशी, वसुबारस किंवा ग्रामीण भागात म्हटले जाणाऱ्या गायगोधनापासून (गोंदन) दिवाळीची सुरवात होते. कृषी आधारित अर्थव्यवस्थेत गाईचे महत्त्व आत्यंतिक आहे. गाईचे दूध हा लहान बाळालासुद्धा सकस आहार आहे. शेण पूर्वीपासून सडा मार्जन आणि खताकरिता वापरले जाते. शहरांनी सिमेंटची जंगले वाढल्यापासून शेणसडा ही दुर्मिळ गोष्ट झाली आहे.

Monday, October 20, 2014 AT 05:30 AM (IST)

जमिनीत सेंद्रिय पदार्थ कुजत असताना ते जमिनीची मशागतही करतात. अशा प्रकारे जमिनीत जैविक मशागतीचे काम 12 महिने 24 तास चालू असते. यंत्राने मशागत करण्याच्या पद्धतीत पीक पेरणीपूर्वी फक्त 2-4 वेळा मशागत केली जाते. यामुळे आमची बिना अगर शून्य मशागतीची शेती नसून, निरंतर मशागतीची शेती असे म्हणणे गरजेचे आहे.

Friday, October 17, 2014 AT 05:30 AM (IST)

खरेतर ‘डब्ल्यूटीओ’मध्ये अमेरिका म्हणेल तो कायदा, अशी परिस्थिती आहे, त्यामुळे अमेरिकन पोल्ट्री उत्पादन आयातीवर भारताने लावलेल्या निर्बंधाचे गांभीर्य लक्षात घेऊन पूर्ण तयारीने विषय लावून धरणे गरजेचे होते. भारतातील अन्नसुरक्षा कायदा, धान्यसाठा, हमीभावावरील अनुदान यावर आक्षेपांचे भिजत घोंगडे ‘जागतिक व्यापार संघटने’त (डब्ल्यूटीओ) आहे. हे विषय निकाली लावल्याशिवाय व्यापार सुलभीकरारावर सह्या न करण्याची भूमिका भारताने लावून धरलेली आहे.

Friday, October 17, 2014 AT 05:30 AM (IST)

कोणताही वनस्पती अगर प्राणिजन्य पदार्थ कुजतो व त्याचे खत होते. असे आहे तर सेंद्रिय कर्ब वाढीसाठी फक्त शेणाचाच ध्यास का धरावा? वनस्पती अगर प्राण्यांनी तयार केलेला कोणताही पदार्थ हा खतासाठी योग्य आहे असा एक पायाभूत नियम यातून तयार झाला. पूर्वी माझ्या पुढे असा प्रश्‍न पडायचा शेणाचे कुजून खत होते हे ठीक, पण पाळापाचोळ्याचे खत कसे काय होते. म्हणजे निसर्गात काही सजीवांना हे काम दिलेले आहे. कुजण्याची प्रक्रिया म्हणजे हे सजीव तो पदार्थ खातात.

Thursday, October 16, 2014 AT 05:00 AM (IST)

वीज आणि पाणी टंचाईने राज्यातील शेतकरी हैराण आहे, तर सरकार हतबल. सूक्ष्मसिंचनाला प्राधान्य दिल्यास दोन्हीमध्ये बचत होऊन सिंचन क्षेत्रात वाढ होऊ शकते. शेतकऱ्यांसह शासनाच्या हिताचा हा निर्णय ठरेल, हे राज्यात नव्याने सत्तेत येणाऱ्या सरकारने जाणायला हवे. महाराष्ट्रात मागील चार-पाच वर्षांपासून अनियमित, कमी पावसाचे सत्र चालू आहे. पावसाळ्यानंतर राज्याच्या अनेक भागांत पाणीटंचाई जाणवते.

Thursday, October 16, 2014 AT 05:00 AM (IST)

सेंद्रिय पदार्थ जमिनीबाहेर कुजविणे चुकीचे आहे. ते थेट जमिनीतच कुजविले पाहिजेत. ते किमान पीक वाढत आहे, तितका काळ तरी कुजत राहिले पाहिजेत. 1990 पासून महाराष्ट्रात सेंद्रिय शेतीचा प्रसार सुरू आहे. हरितक्रांतीतील विविध रसायनांच्या वापरामुळे जमिनी खराब झाल्या, त्यामुळे उत्पादनपातळी घटली. आता रसायनांचा वापर बंद करून सेंद्रिय शेती केली पाहिजे.

Wednesday, October 15, 2014 AT 05:00 AM (IST)

राज्याचा पाणीप्रश्न सोडविण्याकरिता पहिला सर्वंकष प्रकल्प अहवाल ‘सकाळ माध्यम समूहा’ने ‘वॉटर लॅब’च्या माध्यमातून तयार केला आहे. नवीन येणाऱ्या सरकारने हा कृती अहवाल स्वीकारून राज्य जलसमृद्ध करण्याच्या दिशेने पावले उचलायला हवीत. विदर्भातील सुमारे ९३ टक्के क्षेत्र हे जिरायती आहे. राज्याच्या तुलनेत निश्चित तसेच अधिक पावसात हा भाग गणला जातो. विदर्भातील बहुतांश भाग सपाट तर उर्वरित वन व्याप्त आहे.

Wednesday, October 15, 2014 AT 04:45 AM (IST)

विधानसभेच्या निवडणुकीनंतर राज्यात कोणत्याही पक्षाचे अथवा पक्षांचे सरकार येवो, त्यांनी शेतकऱ्यांच्या प्रमुख मागण्यांचा प्राधान्यक्रमाने विचार करायलाच हवा. तेंव्हाच राज्यातील शेतकऱ्यांच्या अडचणी कमी होऊन शेतीची भरभराट होईल. विधानसभेच्या २८८ जागांसाठी राज्यात उद्या मतदान होणार असून, मतदाते आपला हक्क बजावतील. महायुती आणि आघाडी तुटल्यानंतर पंचरंगी लढतीत अत्यंत चुरस निर्माण झाली आहे.

Tuesday, October 14, 2014 AT 05:30 AM (IST)

प्र. र. चिपळूणकर भू-सूक्ष्मजीवशास्त्र हे शेतीतील एक पायाभूत शास्त्र आहे. या शास्त्राचा शेतीतील प्रत्येक शास्त्र शाखेशी संबंध आहे. शेतीपुढे आज भेडसावणाऱ्या अनेक ज्वलंत समस्यांचे निराकरण केवळ हे पायाभूत शास्त्रच करू शकते. मी 1970 मध्ये कृषी पदवीधर होऊन घरची शेती करून लागलो. शेतीवर कर्जाचा मोठा बोजा होता, याची जाणीव महाविद्यालयातून शेतात पाऊल टाकल्यानंतर झाली. माझी ऊस, भात, भुईमूग अशी पिके होती.

Tuesday, October 14, 2014 AT 04:30 AM (IST)

आज १३ ऑक्टोबरला राष्ट्रसंत तुकडोजी महाराज यांची ४६ वी पुण्यतिथी आहे. राष्ट्रसंतांत ज्ञानेश्वरांची विश्वकल्याणाची दृष्टी, तुकोबांची अभंगवाणी व लोककल्याणाची आंतरिक तळमळ, योद्धा संन्याशाप्रमाणे धर्म, देशप्रेम या विश्वसंतांत एकवटले होते. म्हणून नतमस्तक होऊन त्यांना मनःपूर्वक आदरांजली अर्पण करूया. भास्करराव अरबट महाराष्ट्राला महान संत परंपरा आहे.

Monday, October 13, 2014 AT 05:30 AM (IST)

योजनांची नीट अंमलबजावणी आणि त्यात लोकसहभाग यातून गाव स्वयंपूर्ण होऊ शकते हा आदर्श हिवरे बाजार, राळेगण सिद्धी यांनी जगासमोर मांडला आहे. हा आदर्श देशातील प्रत्येक गावाने का घेऊ नये? अन्न, वस्त्र, निवारा या प्राथमिक गरजांच्या पूर्ततेबरोबर रोजगाराच्या संधी, न्यायदान, आरोग्य व शिक्षण सुविधा अशा बाबीदेखील स्थानिक पातळीवरच सोडवल्या जाव्यात. त्याकरता खेड्यातील माणसे परावलंबी असता कामा नयेत.

Monday, October 13, 2014 AT 04:45 AM (IST)

जागतिक बाजारातली तेजी-मंदी भारतीय शेतकऱ्यांच्या जीवन-मरणाचा प्रश्‍न आहे. भारताचे पंतप्रधान व अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष यांच्यात नुकत्याच झालेल्या चर्चेच्या विषय पत्रिकेवर हा विषयच नाही. अणुकरार, तंत्रज्ञान, रेल्वेचे आधुनिकीकरण, तीन आधुनिक शहर वसविण्यासाठी अमेरिकेची मदत ही भारतातील गरिबांसाठी की या गरिबांना गुलाम ठेवण्यासाठी? भारताचे पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांचे आंतरराष्ट्रीय राजकारण गाजत व वाजत आहे. मोदी यांनी एक महत्त्वपूर्ण विधान केले आहे.

Saturday, October 11, 2014 AT 05:15 AM (IST)

प्रत्येक निवडणुकीत ऊस, कापूस, कांदा दरांचा प्रश्न गाजतोच गाजतो. मात्र देशातील शेतकऱ्यांच्या अत्यंत जिव्हाळ्याच्या या विषयाकडे राजकारणातून वर उठून कोणीही पाहत नाही, हे वास्तव विसरून चालणार नाही. दिल्लीचे राजकारण आणि कांद्याचे भाव याचा खूप जवळचा संबंध आहे. किरकोळ बाजारातील कांद्याचे भाव वाढू लागले की दिल्लीचे तख्त डळमळू लागते.

Saturday, October 11, 2014 AT 05:15 AM (IST)

दसरा-दिवाळी अशा सणासुदीच्या हंगामात धन-धान्य शेतकऱ्यांच्या घरात येत असते. शिवारात रब्बीची पिके डोलत असतात. शेतकऱ्यांच्या आनंदाला तोटा नसतो. या वर्षी मात्र एेन सुगीत राज्यातील शेतकरी हैराण आहे. या वर्षी पावसाळा सुमारे दोन महिने लांबला. याचा थेट फटका कमी कालावधीच्या कडधान्य पिकांना बसला. इतर पिकांच्या पेरण्याही फिसकटल्या. ऑगस्ट महिना आणि सप्टेंबरच्या पहिल्या पंधरवड्यात खऱ्या अर्थाने राज्यात पाऊस झाला.

Friday, October 10, 2014 AT 05:30 AM (IST)

हवामान बदलासंदर्भात नुकसानभरपाई व निसर्ग-संतुलन संदर्भात मोबदला मिळवून घेण्यासाठी पुनश्च पक्षभेद-जातीभेद बाजूला ठेऊन सर्व शेतकऱ्यांनी एकत्र येण्याची गरज आहे. या वेळी विधानसभा निवडणुकीत ‘शेतकरी मतदार’ म्हणून भूमिका पार पाडता येईल का, याचा विचार व्हावा. नरेंद्र बैस शेतमालाच्या उत्पादनवाढीतून शेतकऱ्यांचे निव्वळ उत्पन्न वाढत नाही, हे वास्तव हळूहळू शेतकऱ्यांच्या लक्षात येत आहे.

Friday, October 10, 2014 AT 05:00 AM (IST)

येत्या १५ ऑक्टोबरला विधानसभेसाठी आमदार म्हणून प्रतिनिधी निवडण्याचा पंचवार्षिक अधिकार जनता जनार्दन बजावणार आहे. तथापि, या वेळेसच्या निवडणुकीचे वैशिष्ट्य म्हणजे ‘युती’ व ‘आघाडी’ तुटल्यामुळे उमेदवार दोनाचे चार झाले आहेत. म्हणून उमेदवार निवडताना सर्वसामान्य मतदाराचा ‘कस’ लागणार आहे. प्रकाश पद्‌मावार सर्वसामान्य जनतेच्या समस्या व त्यावरील उपाययोजनांचे २० निवडक कलमांचे मागणीपत्र तयार केले आहे.

Thursday, October 09, 2014 AT 05:15 AM (IST)

आज राज्यातील बहुतांश आदिवासीबहुल गाव-पाडे उपासमार, कुपोषण, बेरोजगारी आदी समस्यांनी ग्रस्त आहेत. त्यांनी बारीपाडा गावचा गाव परिसरातच स्वयंपूर्णतेचा आदर्श जोपासायला हवा. सजीव सृष्टीतील प्रत्येक घटक एकमेकाशी संबंधित आहे. त्यामुळेच जैव विविधतेतील प्रत्येक घटकाचे संवर्धन होणे आवश्यक आहे. मानवाच्या सर्वांगीण विकासातही जैव विविधतेचे मोठे महत्त्व आहे.

Thursday, October 09, 2014 AT 05:15 AM (IST)

वास्तविक बँक अधिकारी कायदे व नियम पाळत नाहीत व त्यांच्यामुळेच कायदा-सुव्यवस्था बिघडते. पोलिसांनी कारवाई करावयाचीच असेल तर नियमानुसार काम न करणाऱ्या अधिकाऱ्यावर केली पाहिजे. प्रभाकर कुलकर्णी शेती क्षेत्रातील उत्पादनाचे राष्ट्रीय महत्त्व असल्यामुळे केंद्र आणि राज्य सरकारे शेती आणि ग्रामीण विकासाच्या योजना कार्यवाहीत आणत आहेत.

Wednesday, October 08, 2014 AT 05:30 AM (IST)

सत्तेसाठी झगडा जरूर करावा पण सर्वसमावेशक विकासासाठी मात्र विवेकाची गरज आहे. राजकीय पक्षांनी तो थोडा तरी राखून ठेवावा हीच अपेक्षा! निवडणूक ज्वर जसजसा वाढत जाईल तसतशी प्रचाराची पातळी घसरत जाते. हल्ली सगळ्याच निवडणुकांमध्ये महाराष्ट्र हे अनुभवतो आहे. अगदी आठवड्यापूर्वी विधानसभा निवडणुकीतील लढतीचे चित्र स्पष्ट होऊन शत्रू निश्‍चित झाल्यावर सगळ्यांनीच घाईघाईने आपल्या म्यानातील सारी हत्यारे उपसत शाब्दिक हिंसाचाराचे टोक गाठण्याची अहमहमिका चालवली आहे.

Wednesday, October 08, 2014 AT 05:30 AM (IST)

आदिवासींच्या जमिनींचे बिगर आदिवासींना होणारे हस्तांतर रोखण्यासाठी आंध्र प्रदेश, छत्तीसगड, ओडिशा व मध्य प्रदेश या चार राज्यांमध्ये अस्तित्वात असलेल्या जमीन महसूल कायद्यांमध्ये काय तरतुदी आहेत, याचा तुलनात्मक अभ्यास करण्यासाठी तीन स्वतंत्र अभ्यासगट नेमले आहेत. शासनाचा हा निर्णय अतिशय स्वागतार्ह आहे, असेच म्हणावे लागेल. - ग. शां. पंडित भारतात ब्रिटिश आगमनापूर्वी आदिवासी जमाती या पूर्णतः वन्य होत्या. त्यांचा प्रमुख व्यवसाय शेतीच होता.

Saturday, October 04, 2014 AT 05:30 AM (IST)

पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी ‘स्वच्छ भारत अभियाना’स महात्मा गांधी यांच्या जयंतीच्या मुहूर्तावर प्रारंभ केला. या अभियानाला लोकचळवळीचे स्वरूप प्राप्त झाल्याशिवाय स्वच्छ, सुंदर भारताचे स्वप्न पूर्ण होणार नाही, हे सत्य आहे. देशात स्वच्छतेची अतिशय वाईट स्थिती आहे. अस्वच्छतेतून आरोग्याच्या समस्या वाढताहेत.

Saturday, October 04, 2014 AT 05:30 AM (IST)

ग्राहक केंद्रांच्या माध्यमातून गावोगाव बी-बियाणे, खते, यंत्रे-अवजारांची बॅंक उभारायला हवी. शेतकऱ्यांना पुन्हा स्वयंपूर्णतेकडे घेऊन जाणाऱ्या या उपक्रमाचा राज्यात गांभीर्याने विचार व्हायलाच हवा. शेतीमध्ये दिवसेंदिवस मजूरटंचाई वाढत आहे. ग्रामीण भागात शेतकाम आणि वाहतुकीसाठी उपयुक्त बैलांच्या संख्येतही घट झाली आहे. शेतीची पूर्वमशागत, पेरणी, आंतरमशागत, काढणी, मळणी, वाहतूक अशा प्रत्येक कामाच्या टप्प्यात विविध यंत्रे, अवजारे उपलब्ध आहेत.

Friday, October 03, 2014 AT 05:45 AM (IST)

दसरा या सणाचा बळीराजासाठी खरा अर्थ म्हणजे स्वतःच्या शेतातील काळ्या आईची पूजा करणे, कोणत्या तुकड्यात कोणते धान्य पेरावे, त्यास खत- पाणी किती हवे, याची घरच्याच पारंपरिक बियाणांच्या माध्यमातून विचारपूस करणे हा आहे. एकंदरीत रब्बी हंगामाचा अंदाज बांधणे हा आहे. डॉ. नागेश टेकाळे भारतीय सण, वार, उत्सव यांचा निसर्ग आणि शेती यांच्याशी जवळचा संबंध आहे. आषाढ सरीनंतर श्रावणाची रिमझिम सुरू होते, वसुंधरेने हिरवा शालू पांघरलेला असतो.

Friday, October 03, 2014 AT 05:30 AM (IST)

सत्य, अहिंसा, त्याग यांचा आग्रह राष्ट्रपिता महात्मा गांधी यांनी शेवटपर्यंत केला. वस्तूंचा काटेकोर वापर आणि बचत याबाबत त्यांनी लोकांना आदर्श घालून दिलेत. गरिबांची सेवा हा त्यांचा भाव होता. समाजाला अनुकूल तंत्रज्ञानासाठी त्यांचा अट्टाहास होता. बापूंचे विचार आजही समाजाला प्रेरणादायी आणि मार्गदर्शक ठरतात. त्यांच्या जयंतीनिमित्त यावर टाकलेला हा दृष्टिक्षेप... डॉ. जयंतराव पाटील गांधीजी पाण्याचा अत्यंत काळजीपूर्वक उपयोग करीत.

Thursday, October 02, 2014 AT 05:45 AM (IST)

जैविक कीडनाशकांचे संशोधन, व्यावसायिक निर्मितीकरिता प्रयत्न आणि त्यांचा शेतकऱ्यांमध्ये प्रसार, यांत महात्मा फुले कृषी विद्यापीठाने नवा आदर्श घालून दिला. विद्यापीठाच्या या सीमोल्लंघनाची खासगी कंपन्यांसह सर्वांनीच दखल घ्यायला हवी. कीडनाशके, संजीवके आणि तणनाशके यांचा शेतीत प्रमाणित वापर, ही वर्तमान आणि भविष्याची गरज ठरतेय. यांच्या नियंत्रित वापराद्वाराच प्रभावी रोग-कीड-तण नियंत्रण होऊन अपेक्षित उत्पादनवाढ शक्य आहे.

Thursday, October 02, 2014 AT 05:30 AM (IST)

खरेतर कापूस खरेदीची शाश्वत यंत्रणा देशात हवी. कापूस ते कापड असे प्रक्रिया उद्योगाचे जाळे कापूसपट्ट्यात उभे राहायला हवे, तरच पांढऱ्या सोन्याची झळाळी कायम राहील. अन्यथा, ते काळवंडेल. मागील काही वर्षांत शेतकऱ्यांच्या पातळीवर कापसाची उत्पादकता जेमतेम स्थिरावली आहे. उत्पादन खर्चात मात्र प्रचंड वाढ झाली आहे. ‘किमान आधारभूत किमती’त (एमएसपी) अपेक्षित वाढ नाही, त्यामुळे कापूस उत्पादक अर्थशास्त्र कोसळले अाहे.

Wednesday, October 01, 2014 AT 05:30 AM (IST)

 
 
About Us | Contact Us | Ad Rate Card | RSS
© Copyrights 2014 Agrowon.com - All rights reserved.
of
Powered By: