Last Update:
 
संपादकीय
महिला ही एक फार मोठी ताकद आहे. ती गुणी आहे, सहनशील आहे दु:ख झेलण्याची तिच्यात क्षमता आहे. तिच्याशी बरोबरीच्या नात्याने व्यवहार करण्याची सद्‌बुद्धी जेव्हा या शेतकरी बांधवांना येईल, तेव्हा शेतकरी आत्महत्येचा विचार करणार नाहीत. डॉ. दि. मा. मोरे ग्रामीण अर्थव्यवस्था केवळ शेतीवर आधारित ठेवणे ही नियोजनातील एक उणीव आहे. विकासाचे उद्दिष्ट संपत्ती व रोजगार निर्माण करणे हे आहे.

Thursday, March 05, 2015 AT 06:00 AM (IST)

कोणत्याही कामास स्वयंप्रेरणा महत्त्वाची असते आणि ती पाठीवर थाप मारल्याने मिळते. विभागनिहाय पीक स्पर्धा, आदर्श प्रक्रिया उद्योग स्पर्धेचे आयोजन करून याची व्याप्ती वाढविता येते. प्रगत देशाच्या तुलनेत आपली बहुतांश पिकांची उत्पादकता फारच कमी आहे. पीक उत्पादकतेत थेट वाढीमुळे शेतकऱ्यांचा वैयक्तिक फायदा होतो. देशाचे उत्पादन वाढते.

Thursday, March 05, 2015 AT 05:15 AM (IST)

ज्या जमिनीतून एकरी फक्त 50 रुपये वार्षिक उत्पन्न मिळत होते, त्यातून या एकोप्याच्या, एकमेकांच्या अडचणी जाणून केलेल्या उपक्रमातून वार्षिक एक लाख रुपये प्रतिएकरी उत्पन्नापर्यंत मजल गेलेली आहे. यातला मुख्य आधार की ज्याला आपण आत्मा, प्राण असे म्हणतो, तो म्हणजे सामूहिकपणा हा आहे. डॉ. दि. मा. मोरे शेती व्यवसाय हा बऱ्याच ठिकाणी उतारवयाकडे झुकलेल्या आई-वडिलांवर अवलंबून राहिला आहे. कारण, तरुणवर्ग पोट भरण्यासाठी बाहेर पडलेला आहे.

Wednesday, March 04, 2015 AT 05:45 AM (IST)

चाऱ्याची व्याप्ती आणि बचत, निकृष्ट चाऱ्याचे मूल्यवर्धन, झाडपाला, क्षार मिश्रणाचा वापर आणि ऍझोलाचा पशुखाद्य म्हणून उपयोग हे उपाय सामूहिकरित्या गावपातळीवर राबवायला हवेत. हे उपाय गावाला चाऱ्याच्या बाबतीत स्वयंपूर्णतेकडे घेऊन जातात. मराठवाडा विभागातील शेतकरी हिवाळ्यापासूनच दुष्काळ अनुभवत आहेत. उन्हाची तीव्रता जसजशी वाढेल, तसतशी राज्यात दुष्काळाची व्याप्ती वाढत जाईल. दुष्काळात पाणीटंचाईबरोबर चाराटंचाई ही दुसरी महत्त्वाची समस्या असते.

Wednesday, March 04, 2015 AT 05:30 AM (IST)

प्रगत देशांनी कोणते पीक, किती प्रमाणात घ्यायचे, याबाबत पावले उचलली आहेत. अशा वेळी पीक नियोजनाबाबत आपलीही दिशा, ध्येयधोरणे स्पष्ट हवीत आणि यात शेतकरी हिताला सर्वोच्च प्राधान्य हवे. अमेरिका, चीन या शेती क्षेत्रात प्रगत राष्ट्रांनी कापूस लागवड कमी करण्यावर भर दिला आहे. या देशात कापसाचा उत्पादन खर्च वाढत आहे. जागतिक बाजारपेठेत कापसाचे दर कोसळलेले आहेत.

Tuesday, March 03, 2015 AT 05:45 AM (IST)

केंद्र सरकारच्या अर्थसंकल्पावर आणि विशेषतः त्यातील कृषी घटकांशी संबंधित तरतुदींवर नजर टाकल्यानंतर या क्षेत्राला सध्याचे सरकार प्राधान्य देत नाही हेच दाखवून दिले आहे. एकंदरीत कृषीला संजीवनी देण्याची संधी या अर्थ संकल्पाने दवडली आहे. डॉ. संतोष यादव शनिवार 28 फेब्रुवारीला केंद्रीय अर्थमंत्री अरुण जेटली यांनी 2015-16 चा अर्थसंकल्प लोकसभेत सादर केला.

Monday, March 02, 2015 AT 05:30 AM (IST)

राज्यभर सुरू असलेल्या अवकाळी पावसाने फळे, भाजीपाल्यासह गहू, हरभरा, करडई, ज्वारी आदी रब्बी पिकांचे अतोनात नुकसान झाले आहे. नुकसानग्रस्त भागांचे वास्तववादी पंचनामे करून नुकसानीच्या प्रमाणात तत्काळ मदत आपदग्रस्तांना मिळायला हवी तरच त्यांना खऱ्या अर्थाने दिलासा मिळेल. निसर्ग दृष्टचक्राचा फेरा सातत्याने वाढत आहे. दुष्काळ, गारपीट, अवकाळी पाऊस हे शेतकऱ्यांस उभे राहण्यास उसंतच देत नाहीत.

Monday, March 02, 2015 AT 05:15 AM (IST)

दुष्काळाच्या झळा वाढत असताना शेतकऱ्यांचा वाट्टेल तिथे पाण्याचा शोध सुरू झाला आहे. बोअरवेलची खोली आठशे-हजार फुटांपर्यंत गेली तरी पाणी लागत नाही. आडातच नसेल तर पोहऱ्यात कुठून येणार, हे त्यांना सांगायला हवे. मराठवाडा हा नैसर्गिकरीत्या कमी पावसाच्या प्रदेशात स्थिरावला आहे. या भागातील लातूर, उस्मानाबाद, बीड, जालना आणि औरंगाबाद हे पाच जिल्हे कायमच अवर्षणाच्या दाढेत असतात. अवर्षणाच्या वर्षात तलावात पाणीसाठा होत नाही.

Saturday, February 28, 2015 AT 05:30 AM (IST)

महाराष्ट्रात बारमाही पिकांकरिता ठिबक सिंचन बंधनकारक करण्याची अधिकृत कायदेशीर प्रक्रिया सुरू झाली आहे. "महाराष्ट्र जलसंपत्ती नियमन प्राधिकरणा'ने (मजनिप्रा) त्यासाठी 16 जानेवारी 2015 रोजी रीतसर अधिसूचना काढली आहे. या निमित्ताने संबंधितांना हार्दिक शुभेच्छा देताना काही धोरणात्मक तसेच अंमलबजावणीविषयक प्रश्‍न चर्चेकरिता उपस्थित करणे हा या लेखाचा हेतू आहे. प्रदीप पुरंदरे महाराष्ट्रात ठिबक सिंचन ही काही नवीन बाब नाही.

Saturday, February 28, 2015 AT 05:15 AM (IST)

मोदी सरकारच्या पहिल्या रेल्वे अर्थसंकल्पात अक्षरशः घोषणांचा पाऊस पाडण्यात आला होता. या रेल्वे अर्थसंकल्पात नवीन असे काहीच नाही. त्यामुळे सर्वसामान्य नागरिकासह शेतकऱ्यांची घोर निराशाच झाली म्हणावी लागेल. प्रवासी असो की मालवाहतूक ही सुरक्षित, जलद आणि विशेष म्हणजे कमी खर्चाची वाहतूक म्हणून भारतीय रेल्वेकडे पाहिले जाते. त्यामुळेच गरिबातील गरीब आणि श्रीमंतातील श्रीमंत पर्याय असेल तर रेल्वे प्रवासास प्रथम प्राधान्य देतो.

Friday, February 27, 2015 AT 06:00 AM (IST)

बदलत्या हवामानामुळे दुष्काळ, अवकाळी पाऊस, गारपीट यांसारख्या नैसर्गिक आपत्ती येत असतात. यासाठी भविष्यात राज्यातील पीक पद्धतीत बदल करावा लागणार आहे. पीक पद्धतीतील बदल हा अत्यंत शास्त्रशुद्ध असावा. बदलत्या हवामानाचा आणि जमिनीचा बारकाईने अभ्यास करून पीक पद्धती विकसित करावी लागेल. डॉ. जयंतराव पाटील महाराष्ट्रात 82 टक्के जमीन ही जिरायती आहे, तर 18 टक्के क्षेत्र ओलीताचे आहे.

Friday, February 27, 2015 AT 05:45 AM (IST)

शेतकऱ्यांना आर्थिक संकटातून वर काढण्यासाठी वेळोवेळी पॅकेज जाहीर करण्यात येते, मात्र त्यामुळे परिस्थितीत बदल झालेला नाही. शेतकऱ्यांवरील संकटांची मालिका संपुष्टात आणण्यासाठी पॉलिसीत बदल हवा आहे. विजय जावंधिया अस्मानी आणि सुल्तानी संकटाचा सामना करणारा शेतकरी दिवसेंदिवस कर्जबाजारी होत आहे. या कर्जबाजारीपणातून बाहेर येण्यासाठी प्रतिएकरी उत्पादन वाढविण्याचा सल्ला देण्यात येतो. त्यासाठी नवनवीन तंत्रज्ञानाचा प्रचार आणि प्रसार करण्यात येतो.

Thursday, February 26, 2015 AT 05:30 AM (IST)

जिल्हा परिषदेच्या विविध योजनांचा लाभ वारंवार पदरात पाडून घेणारे लाटेकरी राज्यभर सर्वत्र आहेत. समाजातील वंचित, दुर्बल घटक, खरा लाभार्थ्यास योजनेपासून वंचित ठेवणाऱ्या या लाटेकऱ्यांवर आवर घालायलाच हवा. केंद्र-राज्य सरकार अनेक लोककल्याणकारी योजनांची आखणी करते. परंतु या योजना गावोगाव थेट लाभार्थांपर्यंत पोचत नाहीत.

Thursday, February 26, 2015 AT 05:15 AM (IST)

सार्वजनिक साधन संपत्तीतून सार्वजनिक हित जोपासण्यासाठी प्रशासनाने कडक भूमिका घ्यावयासच पाहिजे. यापुढे तरी प्रशासन बदलेल ही अपेक्षा. प्रशासन जर बदलले, तर निश्‍चितपणे शासन बदलेल. डॉ. दि. मा. मोरे परवा सेनापती बापट रोडला जाण्यासाठी कोथरूडमधून रिक्षा केली. 1.5 किमी अंतर होण्याअगोदरच मीटरचा आकडा 18, 19 असा पडायला लागला. परत येताना दुसरी रिक्षा केली, किलोमीटर रीडिंग 1.3 असतानाच मीटरचा आकडा 18 आला आणि अंतर 1.5 किमी झाले तेव्हा तो 22 होता.

Wednesday, February 25, 2015 AT 05:30 AM (IST)

शेतीचा विकास झाल्याशिवाय देशाचा सकल विकास व सर्वसामान्यांचे कल्याण होणार नाही हे सत्य आहे. अशा वेळी मोदी सरकारला कृषी आणि ग्रामविकासावर भर द्यावा लागेल. राष्ट्रपती प्रणव मुखर्जी यांच्या अभिभाषणाने अर्थसंकल्पीय अधिवेशनास सोमवारपासून सुरवात झाली. खरेतर हे भाषण सरकारच्या आतापर्यंतच्या कामाचा आढावा घेण्याबरोबरच भविष्यातील वाटचालीची दिशा स्पष्ट करणारे असते. लोकसभा निवडणूक प्रचारात भ्रष्ट्राचार, महागाई, काळा पैसा हे तीन महत्त्वाचे मुद्दे होते.

Wednesday, February 25, 2015 AT 05:30 AM (IST)

शनिवार 28 फेब्रुवारी रोजी केंद्रीय अर्थमंत्री अरुण जेटली यांच्याकडून केंद्र सरकारचा 2015-16 वर्षासाठीचा पूर्ण अर्थसंकल्प सादर केला जाणार आहे. या अर्थसंकल्पामध्ये कृषी क्षेत्र आणि ग्रामीण विकासाकरिता भरघोस निधी उपलब्ध करून उद्योग क्षेत्राबरोबरच कृषी क्षेत्रालाही प्राधान्य देत आहे, हे दाखवून देण्याची मोदी सरकारला संधी आहे. - डॉ.

Tuesday, February 24, 2015 AT 05:45 AM (IST)

ब्रिटिशकालीन भूसंपादन कायद्यात शेतकरी हितार्थ अनेक सुधारणा करून भूसंपादन विधेयक- 2013 आकाराला आले होते. मात्र, मोदी सरकारने भूसंपादन अध्यादेशाद्वारे सर्व सुधारणांना तिलांजली देण्याचे काम केले. भूसंपादन विधेयक -2013 हे संयुक्त पुरोगामी आघाडी सरकारचे अन्नसुरक्षेनंतरचे दुसरे महत्त्वाकांक्षी विधेयक होते. तत्पूर्वी सरकारला जमीन अधिग्रहण सोपे होते. पाहिजे तिथे आपल्या सोईने मोबदला देऊन जमीन अधिग्रहण केली जात होती.

Tuesday, February 24, 2015 AT 05:00 AM (IST)

कर्नाटक राज्यात सेंद्रिय शेतीचा प्रसार करण्यासाठी "वासुदेव' ही संकल्पना राबवली गेली. ज्या गावातील शेतकरी सेंद्रिय शेती करतात त्यांच्या घरी वासुदेव गिरकी घेत गीत सादर करू लागला. त्याने आपल्या घरी यावे म्हणून अनेक शेतकरी सेंद्रिय शेतीकडे वळले. डॉ. नागेश टेकाळे निमदरी, शिवरायांचे जन्मस्थान असलेल्या शिवनेरी किल्ल्याच्या पायथ्यापासून हाकेच्या अंतरावर असलेले एक छोटे नीटनेटके गाव. या गावास मी काही दिवसांपूर्वी भेट दिली.

Monday, February 23, 2015 AT 06:00 AM (IST)

देशात पेट्रोलमध्ये इथेनॉलचा वापर वाढविण्याकरिता इथेनॉल निर्मितीवर भर द्यावा लागेल. याकरिता अतिरिक्त उसासह अन्य शेतमालापासून थेट इथेनॉल निर्मिती हा चांगला पर्याय ठरू शकतो. पेट्रोलमध्ये इथेनॉलचा वापर वाढविण्याकरिता त्याचा मुबलक पुरवठा करा, अशी सूचना केंद्रीय अन्नमंत्री रामविलास पासवान यांनी राज्यांना केली आहे.

Monday, February 23, 2015 AT 05:45 AM (IST)

शासनाने सर्वसामान्य शेतकऱ्यांच्या आशा-आकांक्षांना तिलांजली देण्याऐवजी त्यांच्या हितार्थ योग्य ते निर्णय लवकर घ्यायला हवेत. त्यांची प्रभावी अंमलबजावणी केल्यास अच्छे दिन येण्यास वेळ लागणार नाही. विजयराव पाटील राज्यातील जिरायती शेती कसणारे अल्प, अत्यल्प भूधारक शेतकरी फारच अडचणीत आहेत.

Saturday, February 21, 2015 AT 05:45 AM (IST)

निर्यात प्रक्रियेत सर्वांच्या सहभागाचे आदर्श उदाहरण ग्रेप नेट आहे. त्याचे चांगले परिणामही आज आपल्याला पाहावयास मिळतात. राज्यात या वर्षीच सुरू झालेल्या मॅंगोनेटद्वाराही असेच काम व्हायला हवे. कमी पाऊसमान, वादळी वारे, अवकाळी पाऊस, थंडीतील अचानक होणारा चढ-उतार, उन्हाळ्यात पाण्याचे जाणवणारे दुर्भिक्ष अशा प्रतिकूल नैसर्गिक परिस्थितीत निर्यातक्षम आंबा उत्पादन हे मोठे जिकिरीचेच काम ठरते.

Saturday, February 21, 2015 AT 05:30 AM (IST)

फिलिपिन्स हा बदलत्या हवामानाचा देश आहे. तेथे नेहमी वादळे, अतिवृष्टी, अवकाळी पाऊस अशा नैसर्गिक आपत्ती येत असतात. नैसर्गिक आपत्तींत टिकून राहतील, अशी विविध पिके वेगवेगळ्या उंचीवर तेथील शेतकरी घेतात. डॉ. जयंतराव पाटील फिलिपिन्स देशात भात हे प्रमुख पीक आहे. भात दोन प्रकारच्या जमिनीत घेतले जाते. एक डोंगरउताराच्या जमिनीत व दुसरी खोलगट जमिनीत. डोंगर उतारावरच्या जमिनीत भाताची पेरणी करतात.

Friday, February 20, 2015 AT 05:45 AM (IST)

फळबागांचे ब्रॅंडिंग मागील सरकारचा एक चांगला निर्णय होता. राज्यात सत्ता बदलानंतर भाजप प्रणीत युती सरकारने हे अभियान अधिक ताकदीने पुढे रेटण्याची गरज होती. मात्र तसे न करता या अभियानाचा निधी अन्यत्र वळवून घातलेली खीळ अयोग्यच म्हणावी लागेल. देशात महाराष्ट्र राज्य फळबाग लागवडीचा पुरस्कर्ता मानले जाते. फळबाग लागवड योजनेद्वारा राज्याने देशाला दिशा दाखविण्याचे काम केले. दिवसेंदिवस शेती क्षेत्रात अनिश्‍चितता वाढत आहे.

Friday, February 20, 2015 AT 05:30 AM (IST)

गावातील बहुतांश शेतकऱ्यांच्या समस्या सारख्या आहेत. अशा वेळी एकट्याने लढत बसण्यापेक्षा सर्वांनी मिळून एकत्रित लढा दिला, तर समस्या नक्कीच सुटतील. एवढेच नव्हे प्रत्येकाच्या विकासाबरोबर गावचा सर्वांगीण विकास साधला जाईल. राज्यातील शेतकरी अनंत अडचणींना तोंड देत आहेत. निविष्ठांची खरेदी असो की शेतमाल विक्री बाजारपेठेत त्याची अडवणूक आणि लूट होते. प्रगत अत्याधुनिक तंत्रज्ञानाचा अवलंब बहुतांश शेतकऱ्यांच्या आवाक्‍याबाहेर होऊन बसले.

Thursday, February 19, 2015 AT 06:00 AM (IST)

सोलर पंप वाटप प्रकल्पात अत्यंत मोठ्या प्रमाणात शेतकऱ्यांच्या व सरकारच्या भांडवलाची गुंतवणूक होऊन त्यापासून तयार होणाऱ्या विजेचा पूर्ण वापर करता येणार नाही, त्यामुळे शेतकऱ्यांना सोलर पंप नव्हे तर वीज हवी आहे. मोठ्या सौरऊर्जा प्रकल्पांच्या माध्यमातून अशी वीज देणे हाच सगळ्यात योग्य पर्याय आहे. प्रा.

Thursday, February 19, 2015 AT 05:45 AM (IST)

प्रश्न बिकट होण्यास वाव देऊन कठीण परिस्थिती हाताळणे शक्‍य होत नाही, याची जाणीव राज्यकर्त्यांना आणि प्रशासन व्यवस्थेला असणे गरजेचे आहे. रोगाचे मूळ कारण शोधून त्यावर उपचार करण्याचे उद्दिष्ट ठेवणे हे अनेक क्षेत्रासाठी समर्पक उत्तर होऊ शकते. डॉ. दि. मा. मोरे अनेक वेळा नद्या स्वच्छ करण्याची भाषा करतो. त्यासाठी कार्यक्रमाची आखणी केली जाते. नद्या प्रदूषित होण्यास ज्या बाबी कारणीभूत आहेत त्यावर प्रतिबंध घालण्याचा गांभीर्याने विचार करत नाही.

Wednesday, February 18, 2015 AT 05:45 AM (IST)

राजकारण, पक्ष या पलीकडे जाऊन आबांनी सर्वांशी मैत्री जपली होती. सर्वसामान्य गोरगरीब जनतेला आबा आधारवड वाटायचे, त्यामुळेच ते सर्वांचे लाडके होते. माजी उपमुख्यमंत्री आर. आर. पाटील अर्थात आबा यांच्यावर वयाच्या अवघ्या 57 व्या वर्षी काळाने घाला घातला. मागील तीन महिन्यांपासून त्यांची कर्करोगाशी झुंज चालू होती. अखेर यातच त्यांची प्राणज्योत मालविली.

Wednesday, February 18, 2015 AT 05:45 AM (IST)

काळा पैसा परत मिळविणे व दोषी व्यक्तीला दंड करणे, हे मुद्दे महत्त्वाचे असले, तरी अंतिम उद्दिष्ट काळ्या पैशांच्या निर्मितीस थांबविणे हे असावे. यासाठी कायदे सोपे करणे, करआकारणी सुलभ करणे, हजार रुपयांवरील व्यवहार धनादेशांद्वारे करणे आदी काही उपाय आहेत. देशातील कमाई करणारे नागरिक, व्यावसायिक प्रामाणिकपणे आपले उत्पन्न दाखवत नाहीत. सरकारला द्यावयाचा कर टाळण्यासाठी ते असे करतात. किराणा दुकानातून दर महिन्याला प्रत्येक कुटुंबाची हजारोंमध्ये खरेदी होते.

Tuesday, February 17, 2015 AT 12:00 AM (IST)

मेळघाट, चिखलदरा परिसरात कमी जमीनधारणा आणि पारंपरिक पिकांमुळे बहुतांश शेतकऱ्यांची आर्थिक परिस्थिती हलाखीची आहे. अशा शेतकऱ्यांना स्टॉबेरी, कॉफीसारखी अधिक मिळकत देणारी पिके मिळाल्यास परिसराचा कायापालट व्हायला वेळ लागणार नाही. महाराष्ट्रातील महाबळेश्‍वर, पाचगणीला स्ट्रॉबेरीचे नंदनवन म्हणून संबोधले जाते. डोंगरदऱ्याच्या या प्रदेशात पावसाळ्यात खूप पाऊस पडतो, तर ऑक्‍टोबर ते एप्रिल-मेपर्यंत स्वच्छ सूर्यप्रकाश, थंड हवा असते.

Tuesday, February 17, 2015 AT 12:00 AM (IST)

मनीला येथील "पॉलिटेक्‍निक युनिव्हर्सिटी ऑफ फिलिपाईन्स'च्या सभागृहात 28 जानेवारी 2015 ला "डब्ल्यूटीओ'ची दोन दशके - जनतेसाठी अभिशाप या विषयावर चर्चा आयोजित केली होती. या वेळी विविध तज्ज्ञांनी घेतलेला आढावा आपल्याही डोळ्यांत अंजन घालणारा आहे. देशात यावर गांभीर्याने विचार व्हायला हवा.

Saturday, February 14, 2015 AT 05:30 AM (IST)

मधमाश्‍या मधाच्या उत्पादनाबरोबर पिकांचे उत्पादन वाढीतही महत्त्वाची भूमिका बजावतात. अशा उपयुक्त मधमाश्‍या घातक कीडनाशकांच्या अनियंत्रित वापराने नष्ट होणे परवडणारे नाही. याबाबतचा अभ्यास वाढवून मधमाश्‍या वाचवायला हव्यात. कीडनाशकांचा वापर हा आधुनिक शेतीचा अविभाज्य भाग बनला आहे. एवढेच नव्हे तर मागील दोन दशकांत देशात कीडनाशकांचा वापर अनेक पटींनी वाढला आहे. कीडनाशकांच्या अशा अनियंत्रित वापराचे अनेक दुष्परिणामही पुढे येत आहेत.

Saturday, February 14, 2015 AT 05:30 AM (IST)

 
 
About Us | Contact Us | Ad Rate Card | RSS
© Copyrights Agrowon.com - All rights reserved.
of
Powered By: